చందనాగురుకర్పూరైర్నైవేద్యం కృసరం తథా । సంస్మృత్య నామ్నా చ తతః కృష్ణాఖ్యేన పునః పునః
చందనం, అగరు, కర్పూరంతో పాటు కృషరాన్ని నివేద్యంగా సమర్పించి, కృష్ణుని నామాన్ని గుర్తుచేసుకుంటూ, పునఃపునః ఉచ్చరించాలి.
కూష్మాండైర్నారికేరైశ్చ హ్యథవా బీజపూరకైః । సర్వాభావేఽపి విప్రేంద్ర శస్తపూగఫలైర్వృతమ్ । అర్ఘం దద్యాద్విధానేన పూజయిత్వా జనార్దనమ్
కూష్మాండాలు, కొబ్బరికాయలు లేదా విత్తనాలతో నిండిన పాత్రలు లేకపోతే, మంచి పూగి పళ్ళతో అయినా, విధానం ప్రకారం జనార్దనుని పూజించి అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.
కృష్ణకృష్ణ కృపాలుస్త్వమగతీనాం గతిర్భవ । సంసారార్ణవ మగ్నానాం ప్రసీద పురుషోత్తమ
కృష్ణా, కృష్ణా! దయామయుడవు, ఆశ్రయం లేని వారికి ఆశ్రయమవు. సంసారసాగరంలో మునిగిపోయినవారిపై కరుణ చూపు, పురుషోత్తమా!
నమస్తే పుండరీకాక్ష నమస్తే విశ్వభావన । సుబ్రహ్మణ్య నమస్తేఽస్తు మహాపురుషపూర్వజ । గృహాణార్ఘ్యం మయా దత్తం లక్ష్మ్యా సహ జగత్పతే
పుండరీకాక్షా! నీకు నమస్కారం. విశ్వసృష్టికర్తా! నీకు నమస్కారం. సుబ్రహ్మణ్యా! మహాపురుషుడా! నీకు నమస్కారం. లక్ష్మితో కలిసి నేను సమర్పించిన అర్ఘ్యాన్ని స్వీకరించు, జగత్పతీ!
ఇత్యర్ఘమంత్రః । తతస్తు పూజయేద్విప్రముదకుంభం ప్రదాపయేత్ । ఛత్రోపానహవస్త్రైశ్చ కృష్ణో మే ప్రీయతామితి
ఇదే అర్ఘ్యమంత్రం. తరువాత ఒక బ్రాహ్మణుని పూజించి, నీటికుండను, గొడుగు, పాదరక్షలు, వస్త్రాలతో కలిపి సమర్పించాలి. 'కృష్ణుడు నాతో సంతోషించాలి' అని చెప్పాలి.
కృష్ణా ధేనుః ప్రదాతవ్యా యథాశక్తి ద్విజోత్తమే । తిలపాత్రం ద్విజశ్రేష్ఠ దద్యాత్పాత్రవిచక్షణః
తన శక్తికి అనుగుణంగా ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి నల్ల గోవును దానం చేయాలి. అలాగే, తెల్లెత్తిన తెల్ల విత్తనాలతో నిండిన పాత్రను వివేకంతో ఉన్న బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి.
స్నానే ప్రాశనకే శస్తాస్తథా కృష్ణతిలా మునే । తాన్ప్రదద్యాత్ప్రయత్నేన యథాశక్తి ద్విజోత్తమే । తిలప్రరోహజాః క్షత్రే యావత్సంఖ్యాస్తిలా ద్విజ
స్నానం చేయడానికి, తినడానికి నల్ల నువ్వులు ఉత్తమం, మునీశ్వరా! వాటిని శ్రద్ధగా, తన శక్తికి తగినట్లు ఉత్తమ బ్రాహ్మణునికి ఇవ్వాలి. మొలకెత్తిన నువ్వులను ఎంతమందికైనా, క్షత్రియులకు ఇవ్వాలి.
తావద్వర్షసహస్రాణి స్వర్గలోకే మహీయతే । తిలస్నాయీ తిలోద్వర్తీ తిలహోమీ తిలోదకీ
ఎంతమంది నువ్వులు స్నానం, లేపనం, హోమం, నువ్వుల నీరు సమర్పణకు ఉపయోగిస్తారో, అంత సంవత్సరాలు స్వర్గలోకంలో ఘనంగా గౌరవింపబడతారు.
తిలదాతా చ భోక్తా చ షట్తిలాః పాపనాశనాః । నారద ఉవాచ- కృష్ణకృష్ణ మహాబాహో నమస్తే విశ్వభావన
నువ్వులను దానం చేయడం, భోజనం చేయడం, స్నానం చేయడం, లేపనం చేయడం, హోమంలో సమర్పించడం, నువ్వుల నీరు సమర్పించడం—ఈ ఆరు విధాల నువ్వుల వాడకం పాపాలను తొలగిస్తుంది. నారదుడు ఇలా అన్నాడు—'కృష్ణా, కృష్ణా! బలవంతుడవు, విశ్వసృష్టికర్తా! నీకు నమస్కారం.'
షట్తిలైకాదశీభూతం కీదృశం ఫలమస్తి వై । సోపాఖ్యానం మమ బ్రూహి యది తుష్టోఽసి యాదవ । శ్రీకృష్ణ ఉవాచ శృణు రాజన్యథావృత్తం దృష్టం తత్కథయామి తే । మర్త్యలోకే పురా హ్యాసీద్బ్రాహ్మణ్యేకా చ నారద । వ్రతచర్యారతా నిత్యం దేవపూజారతా సదా
షట్-తిలా ఏకాదశి వ్రతం వల్ల ఎలాంటి ఫలం లభిస్తుంది? దాని కథతో సహా చెప్పు, యాదవా! నీవు సంతోషంగా ఉంటే. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు: 'ఓ రాజా! జరిగినదాన్ని విను, నేను చూచినదాన్ని చెబుతాను. మానవ లోకంలో ఒకప్పుడు ఓ బ్రాహ్మణి ఉండేది, నారదా! ఆమె ఎప్పుడూ వ్రతాచరణలో, దేవతల పూజలో నిమగ్నంగా ఉండేది.'
మాసోపవాసనిరతా మమ భక్తా చ సర్వదా । కృష్ణోపవాససంయుక్తా మమ పూజాపరాయణా
'ఆమె నెలవారీ ఉపవాసాల్లో ఎప్పుడూ నిమగ్నమై ఉండేది. నాకు భక్తిగా ఉండేది. కృష్ణ ఉపవాసాలు పాటిస్తూ, నా పూజలో నిత్యం నిమగ్నమై ఉండేది.'
శరీరం క్లేశితం చైవ ఉపవాసైర్ద్విజోత్తమ । దేవానాం బ్రాహ్మణానాం చ కుమారీణాం చ భక్తితః
'ఉత్తమ బ్రాహ్మణా! ఉపవాసాల వల్ల ఆమె శరీరం బలహీనమయ్యేది. దేవతలు, బ్రాహ్మణులు, కన్యకలకు భక్తితో సేవచేసేది.'
గృహాదికం ప్రయచ్ఛంతీ సర్వకాలం మహాసతీ । అతికృచ్ఛ్రరతా సా తు సర్వకాలం తు వై ద్విజ
'ఆమె ఎప్పుడూ ఇంట్లో ఉన్న వస్తువులను దానం చేసేది, మహాసతీ! ఎప్పుడూ కఠినమైన తపస్సులో నిమగ్నంగా ఉండేది.'
న దత్తా భిక్షుకే భిక్షా బ్రాహ్మణా న చ తర్పితాః
'కానీ ఆమె భిక్షగాళ్లకు భిక్ష ఇవ్వలేదు, బ్రాహ్మణులను తృప్తిపర్చలేదు.'
తతః కాలేన మహతా మయా వై చింతితం ద్విజ । శుద్ధమస్యాః శరీరం హి వ్రతైః కృచ్ఛ్రైర్న సంశయః
అంతటి కాలం గడిచిన తర్వాత, ఓ ద్విజా, నేను ఆలోచించాను — ఆమె శరీరం కఠినమైన వ్రతాలు, ఉపవాసాలతో నిస్సందేహంగా పవిత్రమైంది.
అర్చితో వైష్ణవో లోకః కాయక్లేశేన వై తయా । న దత్తమన్నదానం హి యేన తృప్తిః పరా భవేత్
ఆమె శరీరాన్ని బాధ పెట్టుకుంటూ విష్ణు లోకాన్ని పూజించింది. కానీ అన్నదానం చేయలేదు. దానివల్ల పరమ తృప్తి కలుగుతుంది.
ఏవం జ్ఞాత్వా అహం బ్రహ్మన్మర్త్యలోకముపాగతః । కాపాలం రూపమాస్థాయ భిక్షాపాత్రే చ యాచితా
ఇలా తెలుసుకున్న తర్వాత, ఓ బ్రాహ్మణా, నేను మానవ లోకానికి వచ్చి, కపాలధారి రూపంలో, భిక్షాపాత్రతో భిక్ష అడిగాను.
కస్మాత్త్వమాగతో బ్రహ్మన్క్వ యాసి వద మేఽగ్రతః । పునరేవ మయా ప్రోక్తం దేహి భిక్షాం చ సుందరి
ఆమె అడిగింది — 'బ్రాహ్మణా, నువ్వెందుకు వచ్చావు? ఎక్కడికి వెళ్తున్నావు? నాకు ముందుగా చెప్పు.' నేను మళ్లీ ఆమెను అడిగాను — 'సుందరి, భిక్ష ఇవ్వు.'
తయా కోపేన మహతా మృత్పిండస్తామ్రభాజనే । క్షిప్తో యావదహం బ్రహ్మన్పునః స్వర్గం గతో ద్విజ
ఆమెకు గొప్ప కోపం వచ్చి, ఒక మట్టి ముద్దను రాగి పాత్రలో వేసింది. అదే సమయంలో, బ్రాహ్మణా, నేను మళ్లీ స్వర్గానికి వెళ్లిపోయాను.
తతః కాలేన మహతా తాపసీ సుమహావ్రతా । సదేహా స్వర్గమాయాతా వ్రతచర్యా ప్రభావతః
తర్వాత, చాలా కాలం తరువాత, ఆ గొప్ప వ్రతాన్ని ఆచరించిన తపస్విని తన వ్రతబలంతో శరీరంతోనే స్వర్గానికి చేరింది.
మృత్పిండికాప్రదానేన గృహం ప్రాప్తం మనోరమమ్ । సంజాతం చైవ విప్రర్షే ధాన్యరాశి వివర్జితమ్
ఆమె మట్టి ముద్దను ఇచ్చినందుకు అందమైన ఇల్లు లభించింది. కానీ, ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణా, అందులో ధాన్యపు గుట్టలు ఏమీలేవు.
గృహం యావన్నిరీక్షేత న కించిత్తత్ర పశ్యతి । తావద్గృహాద్వినిష్క్రాంతా మమాంతే చాగతా ద్విజ
ఆమె ఇంట్లో చుట్టూ చూసినంత కాలం ఏమీ కనిపించలేదు. అప్పుడు ఆమె ఇంటిని విడిచి నన్ను దగ్గరకు వచ్చింది, బ్రాహ్మణా.
క్రోధేన మహతావిష్టమిదం వచనమబ్రవీత్ । మయా వ్రతైశ్చ కృచ్ఛ్రైశ్చ ఉపవాసైరనేకశః
ఆమెకు గొప్ప కోపం వచ్చి ఇలా చెప్పింది — 'నేను ఎన్నో వ్రతాలు, కఠిన ఉపవాసాలు చేశాను.'
పూజయారాధితో దేవః సర్వలోకస్య పాలకః । న తత్ర దృశ్యతే కించిద్గృహే మమ జనార్దన
'ప్రపంచాలన్నింటికీ రక్షకుడైన దేవుడిని పూజించి సంతుష్టిపరిచాను. అయినా నా ఇంట్లో ఏమీ కనిపించడంలేదు, జనార్దనా.'
తతశ్చోక్తం మయా తస్యై గృహం గచ్ఛ మహావ్రతే । ఆగమిష్యంతి సుతరాం కౌతూహల సమన్వితాః
అప్పుడు నేను ఆమెతో చెప్పాను — 'మహావ్రతధారిణీ, నువ్వు ఇంటికి వెళ్ళు. త్వరలో అనేక మంది ఆసక్తితో నిన్ను చూడటానికి వస్తారు.'
దేవపత్న్యో హి ద్రష్టుం త్వాం విస్మయాభిసమన్వితాః । ద్వారం నోద్ఘాటయ వినా షట్తిలాపుణ్యవాచనాత్
దేవతల భార్యలు నిజంగా నిన్ను చూడటానికి ఆశ్చర్యంతో వస్తారు. షట్ తిల వ్రత ఫలితాన్ని చెప్పకుండా తలుపు తీయవద్దు.
ఏవముక్తా మయా సా తు గతా వై మానుషీ తదా । అత్రాంతరే సమాయాతా దేవపత్న్యశ్చ వాడవ
నేను ఇలా చెప్పిన తర్వాత, ఆమె మానవురాలిగా అక్కడికి వెళ్లింది. ఇదే సమయంలో, ఓ వాడవా, దేవతల భార్యలు అక్కడికి వచ్చారు.
తాభిశ్చ కథితం తత్ర త్వాం ద్రష్టుం హి సమాగతాః । ద్వారముద్ఘాటయస్వాద్య త్వాం ప్రపశ్యామ శోభనే
అక్కడ వారు ఆమెతో అన్నారు — 'మేమంతా నిన్ను చూడటానికి వచ్చాము. అందమైనవాడా, ఇప్పుడు తలుపు తీయి, మేము నిన్ను దర్శించుదాం.'
మానుష్యువాచ- యది మద్దర్శనం కార్యం సత్యం వాచ్యం విశేషతః । షట్తిలాయా వ్రతం పుణ్యం ద్వారోద్ఘాటనకారణాత్
ఆ మానవురాలు ఇలా చెప్పింది — 'మీరు నిజంగా నన్ను చూడాలనుకుంటే, తలుపు తెరవడానికి షట్ తిల వ్రత ఫలితాన్ని చెప్పాలి.'
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ-। ఏకాపినావదత్తత్ర షట్తిలైకాదశీవ్రతమ్ । అన్యయా కథితం తత్ర ద్రష్టవ్యా మానుషీ మయా
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — 'వారిలో ఒకరు అక్కడ షట్ తిల ఏకాదశి వ్రతాన్ని వివరించారు. మరొకరు కూడా వివరించారు. అలా నేను మానవురాలిగా దర్శించబడాను.'