పశూనామిహ గృహ్ణానాభాగం స్వస్వ చరోర్ముదా। యజ్ఞభాగార్థినో దేవా విలమ్బాద్బ్రువతే తదా
అక్కడ, వారు తమ తమ యజ్ఞ భాగాలను ఆనందంగా తీసుకుంటుండగా, యజ్ఞంలో తమ వాటా ఆలస్యమవుతుందని దేవతలు మాట్లాడారు.
కాలహీనం న కర్తవ్యం కృతం న ఫలదం యతః। వేదేష్వేవమధీకారో దృష్టఃసర్వైర్మనీషిభిః
'సమయానికి తగిన యజ్ఞం కాకుండా చేస్తే, అది ఫలం ఇవ్వదు. వేదాలలో అన్ని జ్ఞానులు ఇదే నియమమని చెప్పారు.'
ప్రావర్గ్యే క్రియమాణే తు బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః। క్షీరద్వయేన సంయుక్త శృతేనాధ్వర్యుణా తథా
వేదాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణులు ప్రావర్గ్యాన్ని చేస్తుండగా, అధ్వర్యువు రెండు రకాల పాలతో, నెయ్యితో ఆ హోమాన్ని నిర్వహించాడు.
ఉపహూతేనాగతే నచాహూతేషు ద్విజన్మసు। క్రియమాణే తథాభక్ష్యే దృష్ట్వా దేవీ రుషాన్వితా
పిలిచినా, ద్విజులు రాలేదు. ఆహుతి సిద్ధమవుతుండగా, ఇది చూసి దేవీ కోపంగా మారింది.
ఉవాచ దేవీ బ్రహ్మాణం సదోమధ్యే తు మౌనినమ్। కిమేతద్యుజ్యతే దేవ కర్తుమేతద్విచేష్టితమ్
దేవీ, సభ మధ్యలో మౌనంగా ఉన్న బ్రహ్మదేవునితో ఇలా అడిగింది: 'దేవా! మీరు చేసిన ఈ పని యోగ్యమా?'
మాం పరిత్యజ్య యత్కామాత్కృతవానసి కిల్బిషమ్। నతుల్యాపాదరజసా మమైషా యా శిరః కృతా
'మీ కోరిక కోసం నన్ను విడిచిపెట్టి, మీరు పాపం చేసారు. మీరు భార్యగా చేసుకున్న ఈమె, నా పాదధూళికీ సరిపోదు.'
యద్వదన్తి జనాస్సర్వే సంగతాః సదసి స్థితాః। ఆజ్ఞామీశ్వరభూతానాం తాం కురుష్వ యదీచ్ఛసి
ఈ సభలో కూడిన అందరూ ఏమంటారో, వారు చెప్పినట్లు చేయు. వారు యజమానుల్లా ఉన్నారు. నీవు కోరుకుంటే వారి ఆజ్ఞను అనుసరించు.
భవతా రూపలోభేన కృతం లోకవిగర్హితమ్। పుత్రేషు నకృతాలజ్జా పౌత్రేషుచన తే ప్రభో
నీవు అందానికి మోహించి, లోకంలో నిందించదగిన పని చేశావు. నీ కుమారుల ముందు, మనవళ్ల ముందు కూడా నీకు సిగ్గు లేదు ప్రభూ.
కామకారకృతం మన్య ఏతత్కర్మవిగర్హితమ్। పితామహోసి దేవానామృషీణాం ప్రపితామహః
కామవశంగా చేసిన ఈ పని అందరూ తప్పుపడతారు. నీవు దేవతలకు తాతవు, ఋషులకు పెద్దతాతవు.
కథం న తే త్రపా జాతా ఆత్మనఃపశ్యతస్తనుమ్। లోకమధ్యేకృతం హాస్యమహం చాపకృతా ప్రభో
ప్రభూ! నీ శరీరాన్ని నీవే చూసి, లోకమధ్యంలో ఈ అవమానకరమైన పని చేసి, నీకు సిగ్గు ఎలా రాలేదు? నేనూ అవమానానికి గురయ్యాను.
యద్యేష తే స్థిరో భావస్తిష్ఠ దేవ నమోస్తుతే। అహంకథంసఖీనాంతు దర్శయిష్యామి వైముఖమ్
ఇది నీ నిర్ణయం అయితే, అలాగే ఉండు దేవా, నీకు నమస్కారం. కానీ, నేను నా స్నేహితులకు ఎలా ముఖం చూపించగలను?
భర్త్రా మే విధృతా పత్నీ కథమేతదహం వదే। "బ్రహ్మోవాచ। ఋత్విగ్భిస్త్వరితశ్చాహం దీక్షాకాలాదనంతరమ్
నా భర్త నన్ను భార్యగా ఉంచుకున్నాడు. నేను ఇది ఎలా చెప్పగలను?
పత్నీం వినా న హోమోత్ర శీఘ్రం పత్నీమిహానయ। శక్రేణైషా సమానీతా దత్తేయం మమ విష్ణునా
బ్రహ్మా ఇలా అన్నాడు: ఋత్వికులు తొందరగా పిలిచారు. దీక్ష ముగిసిన వెంటనే వచ్చాను. ఇక్కడ భార్య లేకుండా హోమం జరగదు. వెంటనే భార్యను తీసుకురా. శక్రుడు ఆమెను తీసుకొచ్చాడు, విష్ణువు ఆమెను నాకు ఇచ్చాడు.
గృహీతా చ మయా సుభ్రు క్షమస్వైతం మయా కృతమ్। న చాపరాధం భూయోన్యం కరిష్యే తవ సువ్రతే
సుందరీ! నేను ఆమెను అంగీకరించాను. నేను చేసిన దానికి క్షమించు. నీకు ఇకపై ఎలాంటి తప్పు చేయను సతీశీలవతీ!
పాదయోః పతితస్తేహం క్షమస్వేహ నమోస్తుతే। "పులస్త్య ఉవాచ। ఏవముక్తా తదా క్రుద్ధా బ్రహ్మాణం శప్తుముద్యతా
నీ పాదాల వద్ద పడిపోతున్నాను, క్షమించు, ఇక్కడ నీకు నమస్కరిస్తున్నాను.
యది మేస్తి తపస్తప్తం గురవో యది తోషితాః। సర్వబ్రహ్మసమూహేషు స్థానేషు వివిధేషు చ
పులస్త్యుడు ఇలా చెప్పాడు: ఇలా అన్నప్పుడు, ఆమె కోపంతో బ్రహ్మను శపించడానికి సిద్ధమయ్యింది.
నైవ తే బ్రాహ్మణాః పూజాం కరిష్యంతి కదాచన। ౠతే తు కార్తికీమేకాం పూజాం సాంవత్సరీం తవ
నేను తపస్సు చేశానా, గురువులు సంతృప్తి చెందారా, అన్ని బ్రాహ్మణ సమూహాల్లో, ఎన్నో చోట్లా,
కరిష్యన్తి ద్విజాః సర్వే మర్త్యా నాన్యత్ర భూతలే। ఏతద్బ్రహ్మాణముక్త్వాహ శతక్రతుముపస్థితమ్
నీకు బ్రాహ్మణులు ఎప్పుడూ పూజ చేయరు. కార్తికమాసంలో ఒక్కసారి జరిగే వార్షిక పూజ తప్ప మరొకటి లేదు.
భోభోః! శక్ర త్వయానీతా ఆభీరీ బ్రహ్మణోన్తికమ్। యస్మాత్తే క్షుద్రకంకర్మతస్మాత్వం లప్స్యసే ఫలమ్
భూమిపై ఉన్న అన్ని ద్విజులు ఆ పూజ మాత్రమే చేస్తారు, ఇంకేదీ కాదు. ఇలా బ్రహ్మను ఉద్దేశించి చెప్పి, ఆమె అక్కడ ఉన్న శతక్రతువును ఉద్దేశించి ఇలా చెప్పింది.
యదా సంగ్రామమధ్యే త్వం స్థాతా శక్ర భవిష్యసి। తదా త్వం శత్రుభిర్బద్ధో నీతః పరమికాం దశామ్
ఓ శక్రా! నీవే ఆ ఆభీరిని బ్రహ్మ వద్దకు తీసుకొచ్చావు. నీ చిన్న పనికి తగిన ఫలితం నీవు పొందుతావు.
అకిఞ్చనో నష్టసత్వః శత్రూణాం నగరే స్థితః। పరాభవం మహత్ప్రాప్య న చిరాదేవ మోక్ష్యసే
యుద్ధ మధ్యలో నీవు నిలబడినప్పుడు, శత్రువులు నిన్ను బంధించి, అత్యంత దురవస్థకు చేర్చుతారు.
శక్రం శప్త్వా తదా దేవీ విష్ణుం వాక్యమథాబ్రవీత్। భృగువాక్యేన తే జన్మ యదా మర్త్యే భవిష్యతి
శక్తిలేని, దరిద్రుడై, శత్రువుల నగరంలో ఉండాల్సి వస్తుంది. గొప్ప పరాభవం ఎదురైనా, కొంతకాలంలోనే విడుదలవుతావు.
భార్యావియోగజం దుఃఖం తదా త్వం తత్ర భోక్ష్యసే। హృతాతేశత్రుణా పత్నీ పరే పారో మహోదధేః
శక్రుడిని శపించి, ఆ దేవీ విష్ణువుతో ఇలా చెప్పింది: భృగువు మాట వల్ల నీవు మానవుడిగా జన్మించినప్పుడు,
న చ త్వం జ్ఞాస్యసే నీతాం శోకోపహతచేతనః। భ్రాత్రా సహ పరం కష్టామాపదం ప్రాప్య దుఃఖితః
అప్పుడు భార్యవియోగం వల్ల కలిగే బాధను అనుభవించవలసి వస్తుంది. నీ భార్యను నీ శత్రువు సముద్రం అవతలికి తీసుకుపోతాడు.
యదా యదుకులే జాతః•★కృష్ణసంజ్ఞో భవిష్యసి। పశూనాం దాసతాం ప్రాప్య చిరకాలం భ్రమిష్యసి
నీవు యదువంశంలో జన్మించి, కృష్ణుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందుతావు. ఆవుల మధ్య దాసుడిగా మారి, చాలా కాలం తిరుగుతావు.
తదాహ రుద్రం కుపితా యదా దారువనే స్థితః। తదా త ౠషయః క్రుద్ధాఃశాపం దాస్యన్తివై హర
ఆ సమయంలో రుద్రుడు దారువనంలో ఉన్నప్పుడు, కోపంతో ఉన్న ఋషులు కూడా, హరుడికి శాపం ఇచ్చారు.
భోభోః !కాపాలిక క్షుద్ర స్త్రీరస్మాకం జిహీర్షసి। తదేతద్దర్పితం తేద్య భూమౌ లిఙ్గంపతిష్యతి
ఓ కపాలికా! నీచుడా! నువ్వు మా భార్యలను కోరుతున్నావు. అందుకే, ఈ రోజు నీ గర్వంగా ఉన్న లింగం భూమిపై పడిపోతుంది.
విహీనః పౌరుషేణ త్వం మునిశాపాచ్చ పీడితః। గఙ్గాద్వారేస్థితా పత్నీ సా త్వామాశ్వాసయిష్యతి
మునుల శాపం వల్ల నీవు పురుషత్వాన్ని కోల్పోయి బాధపడతావు. ఆ సమయంలో గంగాద్వారంలో ఉన్న నీ భార్య నిన్ను ఓదార్చుతుంది.
అగ్నే త్వం సర్వభక్షోసి పూర్వం పుత్రేణ మే కృతః। భృగుణా ధర్మనిత్యేన కథం దగ్ధం దహామ్యహమ్
ఓ అగ్ని! నువ్వు అన్నింటినీ భక్షించేవాడివి. మునుపు నా కుమారుడు భృగువు నిన్ను సృష్టించాడు. నేను కాలిపోయినవాడిని, ఇప్పుడు ఎలా కాల్చగలను?
జాతవేదస్స రుద్రస్త్వాం రేతసా ప్లావయిష్యతి। అమేధ్యేషు చ తేజిహ్వా అధికం ప్రజ్వలిష్యతి
ఓ జాతవేదా! రుద్రుడు తన వీర్యంతో నిన్ను ముంచిపెడతాడు. అపవిత్రమైన వాటిలో నీ అగ్ని జ్వాల మరింత ప్రబలంగా మండుతుంది.