ప్రారబ్ధం చ తతో హోత్రం బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః। భృగుణా సహితైః కర్మ వేదోక్తం తైః కృతం తదా। తథా యుగసహస్రం తు స యజ్ఞః పుష్కరేఽభవత్
ఆ తర్వాత వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులు భృగుతో కలిసి హోత్రకర్మను ప్రారంభించారు. వేదంలో చెప్పిన విధంగా ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. ఆ యజ్ఞం పుష్కరంలో వేల సంవత్సరాలు కొనసాగింది.
"భీష్మ-ఉవాచ। తస్మిన్యజ్ఞే కిమాశ్చర్యం తదాసీద్ద్విజసత్తమ। కథం రుద్రఃస్థితస్తత్ర విష్ణుశ్చాపి సురోత్తమః
భీష్ముడు ఇలా అడిగాడు: ఆ యజ్ఞంలో ఏ అద్భుతం జరిగింది, ద్విజోత్తమా? ఆ సమయంలో రుద్రుడు, విష్ణువు అక్కడ ఎలా ఉన్నారు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా?
ఆభీర:పుత్రీ గాయత్ర్యా కిం కృతం తత్ర పత్నీత్వే స్థితయా తయా। ఆభీరా: కిం సువృత్తజ్ఞైర్జ్ఞాత్వా తైశ్చ కృతం మునే
ఆభీర కుమార్తె గాయత్రీ భార్యగా ఉండగా అక్కడ ఏమి చేసింది? మంచిగా ప్రవర్తించే వారు, మునివరా, అది తెలుసుకుని ఏమి చేశారు?
ఏతద్వృత్తం సమాచక్ష్వ యథావృత్తం యథాకృతమ్। ఆభీరైర్బ్రాహ్మణాచాపి మమైతత్కౌతుకం మహత్
ఆభీరులు, బ్రాహ్మణులు ఎలా ప్రవర్తించారో, నిజంగా ఏం జరిగిందో నాకు చెప్పు. దీనిపై నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
"పులస్త్య ఉవాచ। తస్మిన్యజ్ఞే యదాశ్చర్యం వృత్తమాసీన్నరాధిప। కథయిష్యామి తత్సర్వం శృణుష్వైకమనా నృప
పులస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా, ఆ యజ్ఞంలో జరిగిన అద్భుతాలన్నీ నేను నీకు చెబుతాను. ఏకాగ్రతతో విను.
రుద్రస్తు మహదాశ్చర్యం కృతవాన్వై సదో గతః। నిన్ద్యరూపధరో దేవస్తత్రాయాద్ద్విజసన్నిధౌ
రుద్రుడు అక్కడ సభలో ప్రవేశించి, ఒక ఆశ్చర్యకరమైన పని చేశాడు. దేవుడు బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో నిందించదగిన రూపాన్ని ధరించాడు.
విష్ణునా న కృతం కిఞ్చిత్ప్రాధాన్యే స యతఃస్థితః। నాశం తు గోపకన్యాయా జ్ఞాత్వా గోపకుమారకాః
విష్ణువు ప్రధాన పాత్రలో లేనందున ఏమీ చేయలేదు. అయితే, ఆ గోపిక పోయిన సంగతి తెలుసుకుని, గోపబాలురు అసహ్యపడ్డారు.
గోప్యశ్చ తాస్తథా సర్వా ఆగతా బ్రహ్మణోన్తికమ్। దృష్ట్వా తాం మేఖలాబద్ధాం యజ్ఞసీమవ్యస్థితామ్
అందరు గోపికలు కూడా బ్రహ్మ వద్దకు వచ్చారు. ఆమెను మెఖలతో కట్టుకుని, యజ్ఞ సీమ వద్ద నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూసారు.
హా పుత్రీతి తదా మాతా పితా హా పుత్రికేతి చ। స్వసేతి బాన్ధవాః సర్వే సఖ్యః సఖ్యేన హాసఖి
అప్పుడు ఆమె తల్లి 'హాయ్ కుమారుడా!' అని, తండ్రి 'హాయ్ కుమార్తె!' అని, బంధువులు 'హాయ్ అక్కా!' అని, స్నేహితులు 'హాయ్ సఖీ!' అని విలపించారు.
కేన త్వమిహ చానీతా అలక్తాంకా తు సున్దరీ। శాటీం నివృత్తాంకృత్వా తు కేన యుక్తా చ కమ్బలీ
ఓ అందాలవతీ, ఎవరూ నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చారు? నీ పాదాలకు అలక్తకాన్ని ఎవరు పెట్టారు? నీ వస్త్రాన్ని ఎవరు తీసేసారు? ఎవరూ నీకు కంబళి కప్పారు?
కేన చేయం జటా పుత్రి రక్తసూత్రావకల్పితా। ఏవంవిధాని వాక్యాని శ్రుత్వోవాచ స్వయంహరిః
ఈ జటలను ఎవరు, కుమార్తె, ఎర్ర దారంతో అలంకరించారు? ఇలాంటి మాటలు విని, స్వయంగా హరి మాట్లాడాడు.
ఇహ చాస్మాభిరానీతా పత్న్యర్థం వినియోజితా। బ్రహ్మణాలమ్బితా బాలా ప్రలాపం మాకృథాస్త్విహ
ఈమెను మేమే ఇక్కడికి తీసుకొచ్చి, భార్యకోసం నియమించాము. ఈ బాలికను బ్రహ్మ అప్పగించాడు — ఇక్కడ వ్యర్థమైన మాటలు చెప్పవద్దు.
పుణ్యా చైషా సుభాగ్యా చ సర్వేషాం కులనన్దినీ। పుణ్యా చేన్న భవత్యేషా కథమాగచ్ఛతే సదః
ఈమె పుణ్యవంతురాలు, అదృష్టశాలిని, అందరి వంశానికీ ఆనందాన్ని ఇస్తుంది. పుణ్యముండకపోతే, ఈమె సభలోకి ఎలా వచ్చేది?
ఏవం జ్ఞాత్వా మహాభాగన త్వం శోచితుమర్హసి। కన్యైషా తే మహాభాగా ప్రాప్తా దేవం విరించనమ్
ఇలా తెలిసిన తర్వాత, మహాభాగ్యవంతుడవు నీవు, దుఃఖించవద్దు. నీ ఈ మహాభాగ్యవంతురాలు కుమార్తె బ్రహ్మను పొందింది.
యోగినో యోగయుక్తా యే బ్రాహ్మణా వేదపారగాః। న లభన్తే ప్రార్థయన్తస్తాం గతిం దుహితా గతా
యోగంలో లీనమైన యోగులు, వేదాల్లో నిపుణులైన బ్రాహ్మణులు కోరినా, నీ కుమార్తె చేరిన స్థితిని వారు పొందలేరు.
*ధర్మవన్తం సదాచారం భవన్తం ధర్మవత్సలమ్। మయా జ్ఞాత్వా తతః కన్యా దత్తాచైషా విరఞ్చయే
నీ ధర్మబద్ధమైన, మంచిపనులు చేసే, ధర్మాన్ని ప్రేమించే వాడివని తెలుసుకొని, ఈ కూతురిని విరించికి ఇచ్చాను.
అనయా-ఆభీరకన్యాయా తారితో గచ్ఛ! *దివ్యాన్లోకాన్మహోదయాన్। యుష్మాకం చ కులే చాపి దేవకార్యార్థసిద్ధయే
ఈ ఆభీరకన్యతో నీవు గొప్ప దివ్య లోకాలను చేరుతావు. మీ వంశంలో కూడా దేవతల కార్యసిద్ధి కోసం ఇది జరుగుతుంది.
*అవతారం కరిష్యేహం సా క్రీడా తు భవిష్యతి। యదా నన్దప్రభృతయో హ్యవతారం ధరాతలే
నేను ఇక్కడ అవతారం ఎత్తుతాను; అది నా లీలగా ఉంటుంది. నందుడు మొదలైన వారు భూమిపై అవతరించే సమయంలో అది జరుగుతుంది.
కరిష్యన్తి తదా చాహం వసిష్యే తేషు మధ్యతః। యుష్మాకం కన్యకాః సర్వా వసిష్యన్తి మయా సహ
అప్పుడు వారు భూమికి వచ్చినప్పుడు, నేను వారి మధ్య నివసిస్తాను. మీ కూతుళ్లంతా నాతో పాటు ఉంటారు.
తత్ర దోషో న భవితా న ద్వేషో న చ మత్సరః। కరిష్యన్తి తదా గోపా భయం చ న మనుష్యకాః
అక్కడ ఎలాంటి తప్పు ఉండదు, ద్వేషం ఉండదు, అసూయ ఉండదు. ఆ సమయంలో గోపులు తమ పనులు చేస్తారు, మనుషులకు భయం ఉండదు.
న చాస్యాభవితా దోషః కర్మణానేన కర్హిచిత్। శ్రుత్వా వాక్యం తదా విష్ణోఃప్రణిపత్య యయుస్తదా
ఈ కార్యం వల్ల ఈమెకు ఎప్పుడూ తప్పు కలగదు. విష్ణువు మాటలు విని, వారు నమస్కరించి అక్కడి నుండి వెళ్లిపోయారు.
ఏవమేష వరో దేవ యో దత్తో భవితా హి మే। అవతారః కులేస్మాకం కర్తవ్యో ధర్మసాధనః
దేవా, నీవిచ్చిన వరం నిజంగా నాకు ఫలించాలి. మా వంశంలో ధర్మ స్థాపన కోసం అవతారం తప్పక జరగాలి.
భవతో దర్శనాదేవ భవామః స్వర్గవాసినః। శుభదా కన్యకా చైషా తారిణీ మే కులైః సహ
నీ దర్శనంతోనే మేము స్వర్గంలో నివసించే వారమయ్యాము. ఈ శుభదాయిని కుమార్తె నా వంశాన్ని కూడా రక్షిస్తుంది.
ఏవం భవతు దేవేశ వరదానం విభో తవ। అనునీతాస్తదా గోపాః స్వయం దేవేన విష్ణునా
అలా జరుగనీ, దేవతాధిపతి! నీ వరప్రదానం మహోన్నతమైనది. అప్పుడు గోపకులు స్వయంగా విష్ణువిచ్చిన ఉపశమనంతో సంతృప్తి చెందారు.
బ్రహ్మణాప్యేవమేవం తు వామహస్తేన భాషితమ్। త్రపాన్వితా దర్శనే తు బన్ధూనాం వరవర్ణినీ
అదేవిధంగా బ్రహ్మ కూడా తన ఎడమ చేతితో మాట్లాడాడు. బంధువుల సమక్షంలో సిగ్గుతో ఉన్న ఆ సుందరివారు అక్కడ కనిపించింది.
కైరహం తు సమాఖ్యాతా యేనేమం దేశమాగతాః। దృష్ట్వా తు తాంస్తతః ప్రాహ గాయత్రీ ఆభీరకన్యకా
నన్ను ఎవరు పేరుపెట్టారు? ఎవరి వల్ల నేను ఈ ప్రాంతానికి వచ్చాను? ఆమెను చూసి, ఆభీరకన్య అయిన గాయత్రీ ఇలా అడిగింది.
వామహస్తేన తాన్సర్వాన్ప్రాణిపాతపురఃసరమ్। అత్ర చాహం స్థితా మాతర్బ్రహ్మాణం సముపాగతా
ఆమె తన ఎడమ చేతితో అందరికీ నమస్కరించింది. ఇక్కడ నేను నిలబడి, తల్లి, బ్రహ్మను చేరాను.
భర్తా లబ్ధో మయా దేవః సర్వస్యాద్యోజగత్పతిః। నాహంశోచ్యా భవత్యాతు న పిత్రా న చ బాన్ధవైః
నాకు భర్తగా సర్వలోకాధిపతి, ప్రాచీనుడు అయిన దేవుడు లభించాడు. అందువల్ల నీవు, నా తండ్రి, లేదా బంధువులు ఎవ్వరూ నాకు దుఃఖించాల్సిన అవసరం లేదు.
సఖీగణశ్చ మే యాతు భగిన్యో దారకైః సహ। సర్వేషాం కుశలం వాచ్యం స్థితాస్మి సహ దైవతైః
నా స్నేహితులు, నా అక్కచెల్లెళ్లు వారి పిల్లలతో కలిసి వెళ్ళిపోవాలని చెప్పు. అందరికీ నా శుభం తెలియజేయి. నేను ఇక్కడ దేవతలతో కలిసి ఉన్నాను.
గతేషు తేషు సర్వేషు గాయత్రీ సా సుమధ్యమా। బ్రహ్మణా సహితా రేజే యజ్ఞవాటం గతా సతీ
అందరూ వెళ్ళిన తరువాత, అందమైన రూపం కలిగిన గాయత్రీ దేవి బ్రహ్మతో కలిసి యజ్ఞశాలలో ప్రవేశించింది.