భవేయమపమానాచ్చ ధిగ్రూపా దుఃఖదాయినీ। దృశ్యతే చక్షుషానేన యాపి యోషిత్ప్రసాదతః
నన్ను తిరస్కరిస్తే, నేను అపమానంగా, బాధను కలిగించే రూపమైపోతాను. కానీ అతడు దయతో ఎవరినైనా చూస్తే, ఆ మహిళ నిజంగా ధన్యురాలే.
సాపి ధన్యా న సందేహః కిం పునర్యాం పరిష్వజేత్। జగద్రూపమశేషం హి పృథక్సంచారమాశ్రితమ్
ఆమె నిజంగా అదృష్టవంతురాలే, ఇందులో సందేహమే లేదు. మరి అతడు ఆలింగనం చేసే మహిళ ఎంత అదృష్టవంతురాలు! ఎందుకంటే అతడు ఈ జగత్తు అంతా రూపంగా, అందరిలో ప్రత్యేకంగా సంచరిస్తున్నాడు.
లావణ్యం తదిహైకస్థం దర్శితం విశ్వయోనినా। అస్యోపమా స్మరః సాధ్వీ మన్మథస్య త్విషోపమా
ఈ అందం అంతా ఇక్కడే ఒకచోట చూపబడింది. విశ్వానికి మూలమైనవాడు దీన్ని వెలిగించాడు. ఆమెకు సరిపోల్చదగింది మోహనదేవుడి సతీమణి మాత్రమే, లేదా మన్మథుని కాంతి మాత్రమే.
తిరస్కృతస్తు శోకోయం పితా మాతా న కారణమ్। యది మాం నైష ఆదత్తే స్వల్పం మయి న భాషతే
ఈ దుఃఖానికి తండ్రి, తల్లి కారణం కాదు, తిరస్కారం మాత్రమే కారణం. అతడు నన్ను అంగీకరించకపోతే, లేదా కనీసం నాతో మాటాడకపోతే—
అస్యానుస్మరణాన్మృత్యుః ప్రభవిష్యతి శోకజః। అనాగసి చ పత్న్యాం తు క్షిప్రం యాతేయమీదృశీ
అతడిని గుర్తు చేసుకుంటూ, ఈ దుఃఖం వల్ల నాకు మరణం తప్పదు. భార్యగా నాకు తప్పు లేకపోయినా, ఇలాంటి స్థితిలో నేను త్వరగా నశించిపోతాను.
కుచయోర్మణిశోభాయై శుద్ధామ్బుజ సమద్యుతిః। ముఖమస్య ప్రపశ్యంత్యా మనో మే ధ్యానమాగతమ్
ఆయన వక్షోజాలపై రత్నాల కాంతి, శుద్ధమైన కమలపు వెలుగు లాంటిది. ఆయన ముఖాన్ని చూస్తూ ఉండగా, నా మనసు ధ్యానంలో లీనమైపోతుంది.
అస్యాంగస్పర్శసంయోగాన్న చేత్త్వం బహు మన్యసే। స్పృశన్నటసి తర్హి న త్వం శరీరం వితథం పరమ్
ఆయన శరీరాన్ని తాకడం, కలయికను నువ్వు విలువ చేయకపోతే, తాకుతూ, ఆయనతో తిరుగుతూ ఉన్నా, నీ శరీరం వృథా అవుతుంది.
అథవాస్య న దోషోస్తి యదృచ్ఛాచారకో హ్యసి। ముషితః స్మర నూనం త్వం సంరక్ష స్వాం ప్రియాం రతిమ్
లేదా, నీవు తప్పు చేయలేదేమో, యాదృచ్ఛికంగా నడుచుకుంటున్నావు. నిన్ను మన్మథుడు తప్పకుండా మోసం చేశాడు. నీ ప్రియమైన ఆనందాన్ని కాపాడుకో.
త్వత్తోపి దృశ్యతే యేన రూపేణాయం స్మరాధికః। మమానేన మనోరత్న సర్వస్వం చ హృతం దృఢమ్
నిన్ను మించి ఉన్న రూపంతో, మన్మథుడికన్నా గొప్పవాడిగా ఇతడిని చూస్తారు. ఇతడు నా మనసును, నా మణిని, నా సర్వస్వాన్ని దృఢంగా అపహరించాడు.
శోభా యా దృశ్యతే వక్త్రే సా కుతః శశలక్ష్మణి। నోపమా సకలం కస్య నిష్కలంకేన శస్యతే
ఆయన ముఖంలో కనిపించే అందం, మచ్చలున్న చంద్రునిలో ఎక్కడ కనిపిస్తుంది? నిష్కళంకుడైనవాడికి ఎవరూ సరిపోల్చదగరు.
సమానభావతాం యాతి పంకజం నాస్య నేత్రయోః। కోపమా జలశంఖేన ప్రాప్తా శ్రవణశంఙ్ఖయోః
ఆయన కళ్లకు కమలం కూడా సమానంగా ఉండదు. ఆయన చెవులకు నీటి శంఖమే సరిపోల్చదగినది.
విద్రుమోప్యధరస్యాస్య లభతే నోపమాం ధ్రువమ్। ఆత్మస్థమమృతం హ్యేష సంస్రవంశ్చేష్టతే ధ్రువమ్
ఆయన దిగువ పెదవికి పద్మరాగం కూడా సరిపోల్చలేదు. నిజంగా, ఆయనలోని అమృతం నిరంతరం ప్రవహిస్తూనే ఉంది.
యది కించిచ్ఛుభం కర్మ జన్మాంతరశతైః కృతమ్। తత్ప్రసాదాత్పునర్భర్తా భవత్వేష మమేప్సితః
నేను గత జన్మల్లో ఏదైనా మంచి పని చేసుంటే, ఆ పుణ్యఫలంతో, నేను కోరుకున్న ఈ మనిషి మళ్లీ నా భర్తగా అవ్వాలని కోరుకుంటున్నాను.
ఏవం చింతాపరాధీనా యావత్సా గోపకన్యకా। తావద్బ్రహ్మా హరిం ప్రాహ యజ్ఞార్థం సత్వరం వచః
ఆ గోపిక ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి ఉన్నప్పుడు, వెంటనే బ్రహ్మ దేవుడు యజ్ఞం కోసం హరివారిని వేగంగా సంబోధించాడు.
దేవీ చైషా మహాభాగా గాయత్రీ నామతః ప్రభో। ఏవముక్తే తదా విష్ణుర్బ్రహ్మాణం ప్రోక్తవానిదమ్
ఈ మహాభాగ్యవంతురాలు గాయత్రీ అనే పేరుతో ప్రసిద్ధురాలు, ప్రభూ. అలా చెప్పిన తర్వాత, విష్ణువు బ్రహ్మను ఇలా ఉద్దేశించి మాటలాడాడు.
తదేనాముద్వహస్వాద్య మయా దత్తాం జగత్ప్రభో। గాంధర్వేణ వివాహేన వికల్పం మా కృథాశ్చిరమ్
కాబట్టి, నేను నీకు ఇచ్చిన ఈ అమ్మాయిని నువ్వు ఈ రోజు భార్యగా అంగీకరించు, జగత్ప్రభూ. గాంధర్వ విధానంతో పెళ్లి చేసుకుని, నిర్ణయం తీసుకోవడంలో ఆలస్యం చేయకు.
అముం గృహాణ దేవాద్య అస్యాః పాణిమనాకులమ్। గాంధేర్వేణ వివాహేన ఉపయేమే పితామహః
ఈ రోజు దేవా, ఆమె చేయిని సంకోచం లేకుండా పట్టుకో. పితామహుడు గాంధర్వ విధానంతో ఆమెను పెళ్లి చేసుకున్నాడు.
తామవాప్య తదా బ్రహ్మా జగాదాద్ధ్వర్యుసత్తమమ్। కృతా పత్నీ మయా హ్యేషా సదనే మే నివేశయ
ఆమెను పొందిన తర్వాత, బ్రహ్మ ఆ యజ్ఞంలో ప్రధాన పురోహితునికి ఇలా అన్నాడు: 'ఈమె ఇప్పుడు నా భార్య అయింది. ఆమెను నా ఇంట్లో నివసించేటట్లు ఏర్పాటు చేయు.'
మృగశృంగధరా బాలా క్షౌమవస్త్రావగుంఠితా। పత్నీశాలాం తదా నీతా ఋత్విగ్భిర్వేదపారగైః
మృగశృంగాలతో అలంకరించబడిన చిన్నారి, క్షౌమ వస్త్రంతో ముఖాన్ని కప్పుకుని, వేదాలు తెలిసిన ఋత్వికులు ఆమెను భార్యల గృహానికి తీసుకెళ్లారు.
ఔదుంబేరణ దండేన ప్రావృతో మృగచర్మణా। మహాధ్వరే తదా బ్రహ్మా ధామ్నా స్వేనైవ శోభతే
ఒక ఉడుంబర కఠినాన్ని పట్టుకుని, మృగచర్మంతో కప్పుకుని, ఆ మహాయజ్ఞంలో బ్రహ్మ తన తేజస్సుతో ప్రకాశించాడు.
ప్రారబ్ధం చ తతో హోత్రం బ్రాహ్మణైర్వేదపారగైః। భృగుణా సహితైః కర్మ వేదోక్తం తైః కృతం తదా। తథా యుగసహస్రం తు స యజ్ఞః పుష్కరేఽభవత్
ఆ తర్వాత వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులు భృగుతో కలిసి హోత్రకర్మను ప్రారంభించారు. వేదంలో చెప్పిన విధంగా ఆ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించారు. ఆ యజ్ఞం పుష్కరంలో వేల సంవత్సరాలు కొనసాగింది.
"భీష్మ-ఉవాచ। తస్మిన్యజ్ఞే కిమాశ్చర్యం తదాసీద్ద్విజసత్తమ। కథం రుద్రఃస్థితస్తత్ర విష్ణుశ్చాపి సురోత్తమః
భీష్ముడు ఇలా అడిగాడు: ఆ యజ్ఞంలో ఏ అద్భుతం జరిగింది, ద్విజోత్తమా? ఆ సమయంలో రుద్రుడు, విష్ణువు అక్కడ ఎలా ఉన్నారు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా?
ఆభీర:పుత్రీ గాయత్ర్యా కిం కృతం తత్ర పత్నీత్వే స్థితయా తయా। ఆభీరా: కిం సువృత్తజ్ఞైర్జ్ఞాత్వా తైశ్చ కృతం మునే
ఆభీర కుమార్తె గాయత్రీ భార్యగా ఉండగా అక్కడ ఏమి చేసింది? మంచిగా ప్రవర్తించే వారు, మునివరా, అది తెలుసుకుని ఏమి చేశారు?
ఏతద్వృత్తం సమాచక్ష్వ యథావృత్తం యథాకృతమ్। ఆభీరైర్బ్రాహ్మణాచాపి మమైతత్కౌతుకం మహత్
ఆభీరులు, బ్రాహ్మణులు ఎలా ప్రవర్తించారో, నిజంగా ఏం జరిగిందో నాకు చెప్పు. దీనిపై నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
"పులస్త్య ఉవాచ। తస్మిన్యజ్ఞే యదాశ్చర్యం వృత్తమాసీన్నరాధిప। కథయిష్యామి తత్సర్వం శృణుష్వైకమనా నృప
పులస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: రాజా, ఆ యజ్ఞంలో జరిగిన అద్భుతాలన్నీ నేను నీకు చెబుతాను. ఏకాగ్రతతో విను.
రుద్రస్తు మహదాశ్చర్యం కృతవాన్వై సదో గతః। నిన్ద్యరూపధరో దేవస్తత్రాయాద్ద్విజసన్నిధౌ
రుద్రుడు అక్కడ సభలో ప్రవేశించి, ఒక ఆశ్చర్యకరమైన పని చేశాడు. దేవుడు బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో నిందించదగిన రూపాన్ని ధరించాడు.
విష్ణునా న కృతం కిఞ్చిత్ప్రాధాన్యే స యతఃస్థితః। నాశం తు గోపకన్యాయా జ్ఞాత్వా గోపకుమారకాః
విష్ణువు ప్రధాన పాత్రలో లేనందున ఏమీ చేయలేదు. అయితే, ఆ గోపిక పోయిన సంగతి తెలుసుకుని, గోపబాలురు అసహ్యపడ్డారు.
గోప్యశ్చ తాస్తథా సర్వా ఆగతా బ్రహ్మణోన్తికమ్। దృష్ట్వా తాం మేఖలాబద్ధాం యజ్ఞసీమవ్యస్థితామ్
అందరు గోపికలు కూడా బ్రహ్మ వద్దకు వచ్చారు. ఆమెను మెఖలతో కట్టుకుని, యజ్ఞ సీమ వద్ద నిలబడి ఉన్నదాన్ని చూసారు.
హా పుత్రీతి తదా మాతా పితా హా పుత్రికేతి చ। స్వసేతి బాన్ధవాః సర్వే సఖ్యః సఖ్యేన హాసఖి
అప్పుడు ఆమె తల్లి 'హాయ్ కుమారుడా!' అని, తండ్రి 'హాయ్ కుమార్తె!' అని, బంధువులు 'హాయ్ అక్కా!' అని, స్నేహితులు 'హాయ్ సఖీ!' అని విలపించారు.
కేన త్వమిహ చానీతా అలక్తాంకా తు సున్దరీ। శాటీం నివృత్తాంకృత్వా తు కేన యుక్తా చ కమ్బలీ
ఓ అందాలవతీ, ఎవరూ నిన్ను ఇక్కడికి తీసుకొచ్చారు? నీ పాదాలకు అలక్తకాన్ని ఎవరు పెట్టారు? నీ వస్త్రాన్ని ఎవరు తీసేసారు? ఎవరూ నీకు కంబళి కప్పారు?