కిం కృతం తత్ర యుష్మాభిః కోపో వాథ క్షమాపి వా। యత్కృతం తత్ర యద్దృష్టం యత్తవోక్తం మయా త్విహ
మీరు అక్కడ ఏమి చేసారు? కోపంతోనా, లేక క్షమతోనా? అక్కడ మీరు చేసినది, చూసినది, చెప్పినది ఏదైనా, దయచేసి నాకు ఇక్కడ చెప్పండి.
విస్తరేణేహ సర్వాణి కర్మాణి పరమేష్ఠినః। శ్రోతుమిచ్ఛామ్యశేషేణ విధేర్యజ్ఞవిధిం పరం
ఇక్కడ, పరమపిత మహర్షి చేసిన అన్ని కార్యాలను, యజ్ఞ విధిని పూర్తిగా వివరంగా వినాలని నేను కోరుతున్నాను.
కర్మణామానుపూర్వ్యం చ ప్రారంభో హోత్రమేవ చ। హోతుర్భక్షో యథాఽచాపి ప్రథమా కస్య కారితా
ఆ కార్యాల క్రమం, ప్రారంభం, హోతృవు ఎవరో, హోతృవు భాగం ఎలా ఇచ్చారో, మొదటి ఆహుతి ఎవరికోసమో కూడా చెప్పండి.
కథం చ భగవాన్విష్ణుః సాహాయ్యం కేన కీదృశం। అమరైర్వా కృతం యచ్చ తద్భవాన్వక్తుమర్హతి
భగవంతుడు విష్ణువు ఎలా సహాయం చేసాడో, ఎవరి ద్వారా, ఎలా చేసాడో, దేవతలు ఏమి చేసారో కూడా మీరు వివరంగా చెప్పాలి.
దేవలోకం పరిత్యజ్య కథం మర్త్యముపాగతః। గార్హపత్యం చ విధినా అన్వాహార్యం చ దక్షిణమ్
దేవతల లోకాన్ని వదిలి, మానవ లోకానికి ఆయన ఎలా వచ్చారో, గార్హపత్యాగ్ని, విధిగా అన్వాహార్యాగ్ని, దక్షిణాగ్ని గురించి కూడా చెప్పండి.
అగ్నిమాహవనీయం చ వేదీం చైవ తథా స్రువమ్। ప్రోక్షణీయం స్రుచం చైవ ఆవభృథ్యం తథైవ చ
ఆహవనీయాగ్ని, వేదిక, స్రువం, ప్రోక్షణ పాత్ర, స్రుచు, ఆవభృథ్య క్రతువు — ఇవన్నీ గురించి కూడా వివరించండి.
అగ్నీంస్త్రీంశ్చ యథా చక్రే హవ్యభాగవహాన్హి వై। హవ్యాదాంశ్చ సురాంశ్చక్రే కవ్యాదాంశ్చ పితౄనపి
మూడు అగ్నులను ఆయన ఎలా ఏర్పరిచారో, అవి హవ్యాలను ఎలా స్వీకరించాయో, దేవతలు హవ్యాలను, పితృదేవతలు కవ్యాలను ఎలా పొందారో చెప్పండి.
భాగార్థం యజ్ఞవిధినా యే యజ్ఞా యజ్ఞకర్మణి। యూపాన్సమిత్కుశం సోమం పవిత్రం పరిధీనపి
భాగాల కోసం యజ్ఞ విధి ప్రకారం ఏయే యజ్ఞాలు, యజ్ఞకార్యాలు జరిగాయో, యూపాలు, సమిధులు, కుశ, సోమ, పవిత్రం, పరిధులు — ఇవన్నీ గురించి చెప్పండి.
యజ్ఞియాని చ ద్రవ్యాణి యథా బ్రహ్మా చకార హ। విబభ్రాజ పురా యశ్చ పారమేష్ఠ్యేన కర్మణా
యజ్ఞానికి కావలసిన పదార్థాలను బ్రహ్మ ఎలా సృష్టించాడో, పురాతన కాలంలో పరమపితృ కార్యంతో ఎవరు ప్రసిద్ధి చెందినారో చెప్పండి.
క్షణా నిమేషాః కాష్ఠాశ్చ కలాస్త్రైకాల్యమేవ చ। ముహూర్తాస్తిథయో మాసా దినం సంవత్సరస్తథా
క్షణాలు, నిమిషాలు, కష్టాలు, కాలమానం, ముహూర్తాలు, తిథులు, నెలలు, రోజులు, సంవత్సరాలు — ఇవన్నీ గురించి చెప్పండి.
ఋతవః కాలయోగాశ్చ ప్రమాణం త్రివిధం పురా। ఆయుః క్షేత్రాణ్యపచయం లక్షణం రూపసౌష్ఠవమ్
ఋతువులు, కాలయోగాలు, మూడు విధాల ప్రమాణాలు, ఆయుష్షు, భూములు, హ్రాసం, లక్షణాలు, రూప సౌందర్యం — ఇవన్నీ వివరించండి.
త్రయో వర్ణాస్త్రయో లోకాస్త్రైవిద్యం పావకాస్త్రయః। త్రైకాల్యం త్రీణి కర్మాణి త్రయో వర్ణాస్త్రయో గుణాః
మూడు వర్ణాలు, మూడు లోకాలు, మూడు విధాల విద్య, మూడు అగ్నులు, మూడు కాలాలు, మూడు కార్యాలు, మూడు వర్ణాలు, మూడు గుణాలు — ఇవన్నీ గురించి చెప్పండి.
సృష్టా లోకాః పరాః స్రష్ట్రా యే చాన్యేనల్పచేతసా। యా గతిర్ధర్మయుక్తానాం యా గతిః పాపకర్మణాం
సృష్టించిన లోకాలు, గొప్ప సృష్టికర్తలు, తక్కువ జ్ఞానం ఉన్నవారు, ధర్మంలో నడిచేవారి మార్గం, పాపకార్యాలు చేసే వారి మార్గం — ఇవన్నీ వివరించండి.
చాతుర్వర్ణ్యస్య ప్రభవశ్చాతుర్వర్ణ్యస్య రక్షితా। చతుర్విద్యస్య యో వేత్తా చతురాశ్రమసంశ్రయః
చతుర్వర్ణ వ్యవస్థ ఉద్భవం, దానికి రక్షకుడు ఎవరో, నాలుగు విద్యలను తెలిసినవాడు, నాలుగు ఆశ్రమాలలో స్థిరమైనవాడు ఎవరో చెప్పండి.
యః పరం శ్రూయతే జ్యోతిర్యః పరం శ్రూయతే తపః। యః పరం పరతః ప్రాహ పరం యః పరమాత్మవాన్
ఎవరిని పరమ జ్యోతి అంటారో, ఎవరిని పరమ తపస్సు అంటారో, ఎవరు పరమమైనవారు, పరమాత్మను కలిగి ఉన్నవారు — వారెవరో చెప్పండి.
సేతుర్యో లోకసేతూనాం మేధ్యో యో మేధ్యకర్మణామ్। వేద్యో యో వేదవిదుషాం యః ప్రభుః ప్రభవాత్మనామ్
లోకాలన్నింటికీ వంతెనగా ఉన్నవారు, పవిత్ర కార్యాలలో పవిత్రుడు, వేదాన్ని తెలిసినవారు తెలుసుకోవలసినవాడు, ప్రభుత్వాన్ని కలిగినవాడు ఎవరో చెప్పండి.
అసుభూతశ్చ భూతానామగ్నిభూతోగ్నివర్చసామ్। మనుష్యాణాం మనోభూతస్తపోభూతస్తపస్వినామ్
భూతాలలో భిన్నమైనవాడు, అగ్ని తేజస్సు కలవారిలో అగ్ని, మనుషుల్లో మనస్సు, తపస్వుల్లో తపస్సు — ఎవరో చెప్పండి.
వినయో నయవృత్తీనాం తేజస్తేజస్వినామపి। ఇత్యేతత్సర్వమఖిలాన్సృజన్లోకపితామహః
నయవంతులలో వినయం, తేజోవంతులలో తేజస్సు — ఇవన్నీ లోకపితామహుడు సృష్టించాడు.
యజ్ఞాద్గతిం కామన్వైచ్ఛత్కథం యజ్ఞే మతిః కృతా। ఏష మే సంశయో బ్రహ్మన్నేష మే సంశయః పరః
ఓ బ్రాహ్మణా! ఆ యజ్ఞఫలాన్ని అతడు ఎలా కోరుకున్నాడు? అతని మనస్సు యజ్ఞంపై ఎలా స్థిరపడింది? ఇదే నాకు సందేహంగా ఉంది; ఇదే నా పెద్ద సందేహం.
ఆశ్చర్యః పరమో బ్రహ్మా దేవైర్దైత్యైశ్చ పఠ్యతే। కర్మణాశ్చర్యభూతోపి తత్త్వతః స ఇహోచ్యతే
దేవతలు, దానవులు కూడా వర్ణించే ఆ పరబ్రహ్మం అద్భుతమైనవాడు. ఆయన కార్యాలు కూడా ఆశ్చర్యకరమైనవి. ఇక్కడ ఆయనను నిజంగా వివరించారు.
పులస్త్య ఉవాచ। ప్రశ్నభారో మహానేష త్వయోక్తో బ్రహ్మణశ్చ యః। యథాశక్తి తు వక్ష్యామి శ్రూయతాం తత్పరం యశః
పులస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: నీవు అడిగిన ప్రశ్న చాలా గొప్పది, బ్రహ్మను గురించి. నా శక్తికి తగినంతగా నేను వివరిస్తాను. ఆ మహిమగల కథను విను.
సహస్రాస్యం సహస్రాక్షం సహస్రచరణం చ యమ్। సహస్రశ్రవణం చైవ సహస్రకరమవ్యయమ్
నీవు అడిగిన వాడు వెయ్యి ముఖాలు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి కాళ్లు, వెయ్యి చెవులు, వెయ్యి చేతులు కలిగి, నశించని వాడవాడు.
సహస్రజిహ్వం సాహస్రం సహస్రపరమం ప్రభుం। సహస్రదం సహస్రాదిం సహస్రభుజమవ్యయమ్
అతనికి వెయ్యి నాలుకలు, వెయ్యి శక్తులు, వెయ్యి అధికారం, వెయ్యి దానాలు ఇచ్చేవాడు, వెయ్యి మూలాలు ఉన్నవాడు, వెయ్యి భుజాలు కలిగి నశించని ప్రభువు.
హవనం సవనం చైవ హవ్యం హోతారమేవ చ। పాత్రాణి చ పవిత్రాణి వేదీం దీక్షాం చరుం స్రువమ్
అతనే హవనం, సవనం, హవ్యము, హోతా, పాత్రాలు, పవిత్రాలు, వేదిక, దీక్ష, చరువు, స్రువు కూడా.
స్రుక్సోమమవభృచ్చైవ ప్రోక్షణీం దక్షిణా ధనమ్। అద్ధ్వర్యుం సామగం విప్రం సదస్యాన్సదనం సదః
అతనే స్రుక్, సోమం, అవభృథం, ప్రోక్షణ పాత్ర, దక్షిణ, ధనం, అధ్వర్యువు, సామవేద పాడేవాడు, పండితుడు, సహాయకులు, సభ, యజ్ఞశాల.
యూపం సమిత్కుశం దర్వీ చమసోలూఖలాని చ। ప్రాగ్వంశం యజ్ఞభూమిం చ హోతారం బన్ధనం చ యత్
అతనే యూపం, సమిత్తు, కుశం, దర్వీ, చమసం, ఊకళాలు, ప్రాగ్వంశం, యజ్ఞభూమి, హోతా, బంధనంగా ఉపయోగించే వస్తువులు కూడా.
హ్రస్వాన్యతిప్రమాణాని ప్రమాణస్థావరాణి చ। ప్రాయశ్చిత్తాని వాజాశ్చ స్థండిలాని కుశాస్తథా
అతనే చిన్నవి, చాలా పెద్దవి, కొలతలు, స్థిర ప్రమాణాలు, ప్రాయశ్చిత్తాలు, గుర్రాలు, స్థండిలాలు, కుశ గడ్డి కూడా.
మంత్రం యజ్ఞం చ హవనం వహ్నిభాగం భవం చ యం। అగ్రేభుజం హోమభుజం శుభార్చిషముదాయుధం
అతనే మంత్రం, యజ్ఞం, హవనం, అగ్నికి ఇచ్చే భాగం, భవము, ముందుగా స్వీకరించేవాడు, హోమఫలాన్ని ఆస్వాదించేవాడు, శుభమైన జ్వాలలు, ఆయుధాలు ధరించేవాడు.
ఆహుర్వేదవిదో విప్రా యో యజ్ఞః శాశ్వతః ప్రభుః। యాం పృచ్ఛసి మహారాజ పుణ్యాం దివ్యామిమాం కథాం
వేదాన్ని తెలిసిన పండితులు, బ్రాహ్మణులు ఈ శాశ్వత ప్రభువే యజ్ఞమని చెబుతారు. మహారాజా! నీవు అడిగినది ఈ పవిత్రమైన, దివ్యమైన కథ.
యదర్థం భగవాన్బ్రహ్మా భూమౌ యజ్ఞమథాకరోత్। హితార్థం సురమర్త్యానాం లోకానాం ప్రభవాయ చ
దేవతలు, మనుషుల శ్రేయస్సు కోసం, లోకాలకు అభివృద్ధి కలిగించేందుకు, భగవంతుడు బ్రహ్మ ఈ భూమిపై యజ్ఞం నిర్వహించాడు.