అథారుహ్య హరస్యాంగం గలమావేష్ట్య సంస్థితః । తస్య నిశ్వాసపవనైరథ జాతో హుతాశనః
తర్వాత, శివుని శరీరంపైకి ఎక్కి, ఆయన మెడ చుట్టూ వలయంగా చుట్టుకుని ఉండిపోయింది. అతని ఊపిరి వల్ల అగ్ని పుట్టింది.
తస్యోష్మణా చంద్ర లేఖా జటాజూటాటవీ స్థితా । సార్ద్రతాం తు తదా సాయాత్ప్లావితం తద్వపుర్యథా
ఆ వేడితో, జటాజూటంలో ఉన్న చంద్రలేఖ తడిసిపోయింది. ఆ శరీరం అంతా నీటిలో మునిగినట్టు తడిసిపోయింది.
తస్యాహ్యమృతధారాభిర్బ్రహ్మమస్తకమాలికా । హరమౌలికపాలానామభూత్సంజీవితా తదా
ఆమె నుండి ప్రవహించిన అమృతధారలతో బ్రహ్మదేవుని తలపై, శివుని జటామండలాన్ని కాపాడే దేవతల తలపై ఒక అలంకార హారంగా అలంకరించబడింది. ఆ సమయంలో వారు తిరిగి ప్రాణం పొందారు.
పపాఠ పూర్వమభ్యస్తం సర్వయోగశ్రుతిక్రమమ్ । శ్రుత్వా పరస్పరాధీతం వివదంతి శిరాంస్యథ
అతడు ముందుగా నేర్చుకున్న యోగశాస్త్రం, అన్ని శ్రుతులను పునఃస్మరించగా, ఒకరినొకరు ఏం చదివారో వినిపించడంతో, ఆ తలలు పరస్పరం వాదించసాగాయి.
అహమాదిరహం పూర్వమహమేవ పరాత్పరః । అహం స్రష్టా అహం పాతేత్యుత్సుకాని పరస్పరమ్
నేనే ఆదిగా ఉన్నవాడిని, నేనే మొదటివాడిని, పరమాత్మునికంటే నేను ఉన్నతుడిని, సృష్టికర్తను, పోషకుడిని నేనే అని వారు ఉత్సాహంగా పరస్పరం పోటీపడ్డారు.
శోచంత్యేతాని నో దత్తం నో భుక్తం న హుతం మయా । లోభగ్రస్తేన మనసా నో విత్తం బ్రహ్మణేఽపి తమ్
ఇవి నేను దానం చేయలేదు, అనుభవించలేదు, హోమంలో సమర్పించలేదు అని వారు విచారించారు. లోభంతో నిండిన మనసుతో బ్రహ్మదేవునికైనా ధనం ఇవ్వలేదు అని పశ్చాత్తాపపడ్డారు.
అథేశ్వరజటాజూటాదావిరాసీద్గణో మహాన్ । త్ర్యాననస్త్రిచరణస్త్రిపుచ్ఛః సప్తహస్తవాన్
ఆ సమయంలో ప్రభువు జటాజూటం నుండి ఒక గొప్ప గణుడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. అతనికి మూడు ముఖాలు, మూడు కాళ్లు, మూడు తోకలు, ఏడు చేతులు ఉన్నాయి.
స చ కీర్తిముఖో నామ పింగలో జటిలో మహాన్ । తం దృష్ట్వా సా కపాలాలీ భయాత్తస్థౌ మృతేవ సా ౩౭*। పురతః ప్రాహ సగణస్తతః కీర్తిముఖః ప్రభుమ్ । ప్రణిపత్య శివం దేవమత్యర్థం క్షుధితః ప్రభో
అతడు కీర్తిముఖుడు అనే పేరు కలిగిన, పింగళవర్ణం, జటాధారి, మహాగణుడు. అతడిని చూసి ఆ కపాలాల హారం భయంతో నిశ్చలంగా, మృతదేహంలా నిలిచిపోయింది. ఆ తరువాత తన గణులతో కలసి కీర్తిముఖుడు పరమభక్తితో, తీవ్రమైన ఆకలితో శివుని ఎదుట నమస్కరించి ఇలా అడిగాడు.
తదోక్తః శంకరేణాహో భక్షయ త్వం రణే హతాన్ । క్షణం విచార్య స గణః క్వాప్యదృష్ట్వా రణం తదా
అప్పుడు శంకరుడు అతనితో, 'పోరులో చనిపోయినవారిని భక్షించు' అని చెప్పాడు. ఆ గణుడు క్షణం ఆలోచించి, ఎక్కడా యుద్ధం కనిపించక, చనిపోయినవారు ఎవరూ లేరు అని గ్రహించాడు.
బ్రహ్మాణం భక్షితుం ప్రాప్తః శంకరేణ నివారితః । తతః కీర్తిముఖేనాథ స్వాంగం సర్వం చ భక్షితమ్
అతడు బ్రహ్మను భక్షించేందుకు ముందుకు వచ్చాడు, కానీ శంకరుడు ఆపాడు. వెంటనే కీర్తిముఖుడు తన శరీరాన్ని మొత్తం తానే తినేశాడు.
బుభుక్షితేన చాత్యంతం నిషిద్ధేన చ సర్వతః । తత్సాహసం తదా దృష్ట్వా భక్తిం కీర్త్తిముఖస్య చ
తీవ్రమైన ఆకలితో ఎక్కడా అనుమతి లేక, ఆ గణుడు చేసిన ధైర్యమైన కార్యాన్ని, అతని భక్తిని చూసి,
తమువాచేశ్వరః ప్రీతః ప్రాసాదే తిష్ఠ మే సదా । త్వచ్చిత్తరహితో యశ్చ భవిష్యతి మమాలయే
ప్రభువు సంతోషంతో అతనితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు ఎల్లప్పుడూ నా ఆలయంలో ఉండాలి. నా గృహంలో నిన్ను స్మరించని వారు ఎవరో వారు—'
స పతిష్యతి శీఘ్రం హీత్యుక్తః సోంఽతర్హితోఽభవత్ । శంభోర్మూధ్ని తదా దేవా వవృషుః పుష్పవృష్టిభిః
'వారు త్వరగా పతించిపోతారు' అని చెప్పి, ఆ గణుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆ సమయంలో దేవతలు శంభుని తలపై పుష్పవర్షం కురిపించారు.
ఏవమత్యద్భుతం దృష్ట్వా సభాయాం తు త్రిశూలినః । స్వర్భానురపి దేవేశం పునః ప్రోవాచ విస్మితః
త్రిశూలధారి సభలో ఇంత అద్భుతమైన దృశ్యం చూసి, స్వర్భాను కూడా ఆశ్చర్యపడి, మళ్లీ దేవతల అధిపతిని ప్రశ్నించాడు.
స్పృశంతి త్వాం కథం భావం స్వాధీనం యోగినం బలాత్ । ఇంద్రియైః పూజ్యసే త్వం హి ప్రాప్యోఽయం విషయైః కథమ్
'భవా! నీవు స్వాధీనంగా ఉండి, యోగులు సాధించగలిగే వాడివి. అయినా, ఇంద్రియాలు నిన్ను బలవంతంగా ఎలా తాకగలవు? నిన్ను ఇంద్రియాలు పూజిస్తాయి, కానీ విషయాలు నిన్ను ఎలా పొందగలవు?'
బ్రాహ్మాదిలోకపాలానాం పూజాం గృహ్ణాసి సర్వతః । న త్వం పశ్యసి కం దేవం త్వం పూజయసి కంచన
'బ్రహ్మ మొదలైన లోకపాలులందరి పూజను నీవు స్వీకరిస్తావు. కానీ దేవా! నీవు ఎవరినీ చూడడం లేదు, ఎవ్వరిని పూజించడం లేదు.'
ఈశ్వరోఽసి కథం లోకే భిక్షాభోజీ ప్రతిష్ఠితః । సంగోపయసి యోగీన్ద్ర గౌరీం రమ్యాం ప్రయచ్ఛ మే
'ప్రపంచంలో నీవు భిక్షాటన చేసే వాడిగా ఎలా స్థిరపడ్డావు? యోగులలో శ్రేష్ఠుడవైన నీవు, అందమైన గౌరీని దాచిపెడుతున్నావు—ఆమెను నాకు ఇవ్వు.'
స్కందలంబోదరాభ్యాం త్వం పుత్రాభ్యాం సహితోఽధునా । భిక్షాపాత్రం గృహీత్వా తు భ్రమ నిత్యం గృహేగృహే
'ఇప్పుడు నీవు నీ కుమారులు స్కందుడు, లంబోదరునితో కలసి, భిక్షాపాత్రను తీసుకుని, ఇంటింటికీ ఎల్లప్పుడూ తిరగాలి.'
ఏవం బహువిధం తత్ర రాహురాహేశ్వరం ప్రతి । భగవానపి తచ్ఛ్రుత్వా నోత్తరం కించిదబ్రవీత్
అలా అక్కడ రాహు అనేక విధాలుగా ఈశ్వరునితో మాట్లాడాడు. కానీ భగవంతుడు విని, ఏమీ సమాధానం చెప్పలేదు.
అథేశం మౌనినం త్యక్త్వా రాహుర్నందినమబ్రవీత్ । త్వ మంత్రీ హ్యసి సేనానీర్వికటానన బింబధృక్ 6.10.
ఆ తరువాత రాహు, మౌనంగా ఉన్న ఈశ్వరుని వదిలి, నందిని చూచి ఇలా అన్నాడు: 'నీవు మంత్రివి, సేనాధిపతివి, వికటమైన ముఖం కలవాడివి, చిహ్నాన్ని ధరించినవాడివి.'
ఏవమాచరిత భ్రష్టం త్వం శిక్షయితుమర్హసి । నోచేద్రోషేణేంద్ర ఇవ పతిష్యతి రణే హతః
ఇలా తప్పుగా ప్రవర్తించినందుకు నిన్ను సరిదిద్దాలి; లేకపోతే, కోపంతో యుద్ధంలో ఇంద్రుడు పడిపోయినట్టు నీవు కూడా పడిపోతావు.
ఇత్యాకర్ణ్య వచస్తస్య నందీ విజ్ఞాప్య చేశ్వరమ్ । భ్రూసంజ్ఞయైవ స తదా మతమాజ్ఞాయ శూలినః
ఈ మాటలు విని నంది ప్రభువుకు తెలియజేశాడు; అప్పుడు శూలధారి眉లతో చేసిన సంకేతం ద్వారా ఆయన ఆదేశాన్ని అర్థం చేసుకున్నాడు.
సంపూజ్య ప్రేషయామాస రాహుం నందీ గణాగ్రణీః । అథ జాలంధరం గత్వా కథయామాస విస్తరాత్ । స్వర్భానుస్తస్య వృత్తాంతం గౌరీరూపం మనోహరమ్
నంది, గణాధిపతి, నమస్కరించి రాహును పంపించాడు; తరువాత జాలంధరుని వద్దకు వెళ్లి, స్వర్భాను విషయాన్ని, గౌరీ ఆకర్షణీయమైన రూపాన్ని విపులంగా వివరించాడు.
నారదఉవాచ- నారాయణస్తదా దేవో జటావల్కలధార్యథ । ద్వితీయోఽనుచరస్తస్య హ్యాయయౌ ఫలహస్తవాన్
నారదుడు చెప్పాడు: ఆ సమయంలో నారాయణుడు జటావల్కలాలు ధరించి ఉన్నాడు; ఆయన రెండవ సేవకుడు, చేతిలో పండుతో, వచ్చాడు.
తౌ దృష్ట్వా స్మరదూతీ సా విలలాప మృగేక్షణా । తచ్ఛ్రుత్వా వచనం తస్యాః ప్రోచతుస్తాం చ తావుభౌ
వారిని చూసిన ఆ మృగనేత్ర వనిత, కామదూతి, విలపించింది; ఆమె మాటలు విని ఇద్దరూ ఆమెతో మాట్లాడారు.
భయం మా గచ్ఛ కల్యాణి త్వామావాం త్రాతుమాగతౌ । వనే ఘోరే ప్రవిష్టాసి కథం దుష్టనిషేవితే
"భయపడకురా శుభలక్షణా, మేము నిన్ను రక్షించడానికి వచ్చాము. దుష్టులు తిరిగే ఈ భయంకరమైన అడవిలోకి నువ్వెందుకు వచ్చావు?"
ఏవమాశ్వాస్య తాం తన్వీం రాక్షసం ప్రాహ మాధవః । ముంచేమామధమాచార మృద్వంగీం చారుహాసినీమ్
అలా ఆ సన్నని వనితను ఓదార్చి, మాధవుడు రాక్షసునితో ఇలా అన్నాడు: "ఈ మృదువైన అవయవాలు, అందమైన నవ్వు కలిగిన వనితను నీ చెడు ప్రవర్తన నుంచి విడిపెట్టు."
రేరే మూర్ఖ దురాచార కిం కర్తుం త్వం వ్యవస్థితః । సర్వస్వం లోకనేత్రాణామాహారం కర్తుముద్యతః
"ఓ మూర్ఖుడా, దురాచారుడా, నువ్వేమి చేయాలని ఉద్దేశించావు? లోకంలోని అందరి కన్నులను నీ ఆహారంగా మార్చాలనుకుంటున్నావా?"
భవ పుణ్యప్రభావేయం హంస్యేతాం మండనం భువః । అద్యలోకం నిరాలోకం కందర్పం దర్పవర్జితమ్
"పుణ్యశక్తితో ఈ భూమి అలంకారాన్ని కోల్పోవాలి; ఈ రోజు లోకం వెలుతురులేని దుఃఖంలో పడాలి, కాముడు గర్వాన్ని కోల్పోవాలి."
కరిష్యస్యధునా త్వం చ హత్వా వృందారికాం వనే । తస్మాదిమాం విముంచాశు సుఖప్రాసాదదేవతామ్
"ఇప్పుడు నీవు వృందను అడవిలో చంపి పాపం చేయబోతున్నావు; అందుకే, ఈ సుఖప్రాసాద దేవతను వెంటనే విడిచిపెట్టు."