తానేవాగ్నీన్పరిచరేద్యజమానో దివౌకసః। నియతో నియతాహారో విష్ణుభక్తిప్రసక్తిమాన్
వారు ముందుగా ఆచరించిన అగ్నిని కొనసాగిస్తూ, యజ్ఞాలకు నిబద్ధతతో, నియమంగా, తక్కువ ఆహారం తీసుకుంటూ, విష్ణుభక్తిలో లీనమై ఉంటారు.
తదాగ్నిహోత్రమాత్రాణి యజ్ఞాంగాని చ సర్వశః। అకృష్టం వై వ్రీహియవం నీవారం విఘసాని చ
ఆ సమయంలో, అగ్నిహోత్రాది యజ్ఞకర్మలు మాత్రమే చేస్తారు. దానికి అవసరమైన అన్నం, యవలు, అడవి ధాన్యాలు, ఏరుకున్న ఆహారమే ఉపయోగిస్తారు.
గ్రీష్మే హవిష్యం ప్రాయచ్ఛేత్స మాఘేష్వపి పంచసు। వానప్రస్థాశ్రమేప్యేతాశ్చతస్రో వృత్తయః స్మృతాః
వేసవిలో హవిస్సు సమర్పించాలి, అలాగే శీతాకాలంలో ఐదు నెలల్లో కూడా. వానప్రస్థాశ్రమంలో ఈ నాలుగు విధాల జీవన విధానాలు గుర్తించబడ్డాయి.
సద్యః ప్రభక్షకాః కేచిత్కేచిన్మాసికసంచయాన్। వార్షికాన్సంచయాన్కేచిత్కేచిద్ద్వాదశవార్షికాన్
కొంతమంది దొరికిన ఆహారాన్ని వెంటనే తింటారు, మరికొందరు నెలరోజులు నిల్వచేస్తారు, ఇంకొందరు ఏడాది పాటు, మరికొందరు పన్నెండు సంవత్సరాలు నిల్వచేసి తింటారు.
కుర్వన్త్యతిథిపూజార్థం యజ్ఞతన్త్రార్థమేవ చ। అభ్రావకాశా వర్షాసు హేమంతే జలసంశ్రయాః
వారు అతిథి పూజ కోసం, యజ్ఞకార్యాల కోసం ఇలా చేస్తారు. వర్షాకాలంలో ఆకాశం క్రింద నివసిస్తారు, శీతాకాలంలో నీటి దగ్గర ఉంటారు.
గ్రీష్మే పంచాగ్నితపసః శరద్యమృతభోజనాః। భూమౌ విపరివర్తంతే తిష్ఠంతి ప్రపదైరపి
వేసవిలో అయిదు అగ్నుల తపస్సు చేస్తారు, శరదృతువులో అమృతసమానమైన ఆహారం తీసుకుంటారు. భూమిపై తిరుగుతూ, కొన్నిసార్లు పాదాల మీద నిలబడి ఉంటారు.
స్థానాసనే చ వర్తన్తే వసనేష్వపి సంస్థితే। దంతోలూఖలినః కేచిదశ్మకుట్టాస్తథా పరే
వారు నిలబడి లేదా కూర్చొని ఉంటారు, విశ్రాంతి తీసుకుంటున్నా కూడా అలాగే ఉంటారు. కొందరు ఉప్పెంగిలి, ముద్దలతో ధాన్యం నూరుతారు, మరికొందరు రాళ్లతో నూరుతారు.
శుక్లపక్షే పిబన్త్యేకే యవాగూం క్వథితాం క్వచిత్। కృష్ణపక్షే పిబంత్యేకే భుంజతే చ యథాగమమ్
కొంతమంది శుక్లపక్షంలో ఉడికించిన యవగూదాన్ని తాగుతారు, మరికొందరు కృష్ణపక్షంలో తాగుతారు, ఇంకొందరు నియమప్రకారం ఆహారం తీసుకుంటారు.
మూలైరేకే ఫలైరేకే జలైరేకే దృఢవ్రతాః। వర్త్తయంతి యథాన్యాయం వైఖానస ధృతవ్రతాః
కొంతమంది వేరుళ్లు తిని, మరికొందరు పండ్లు తిని, ఇంకొందరు కేవలం నీళ్లు తాగుతూ, తమ వ్రతాన్ని ధృడంగా పాటిస్తూ జీవిస్తున్నారు. ఇలా వైఖానసులు నిర్ణీత నియమాల ప్రకారం, అచంచలమైన ధర్మాన్ని అనుసరిస్తూ జీవనం సాగిస్తారు.
ఏతాశ్చాన్యాశ్చ వివిధా దీక్షాస్తేషాం మనస్వినాం। చతుర్థశ్చౌపనిషదో ధర్మః సాధారణో మతః
ఈ విధమైన ఎన్నో దీక్షలు ఆ ధైర్యవంతులైన వారికి ఉన్నాయి. నాల్గవది అయిన ఉపనిషత్తుల ధర్మం అందరికీ సాధారణంగా భావించబడుతుంది.
వానప్రస్థో గృహస్థశ్చ సతతోన్యః ప్రవర్త్తతే। తస్మిన్నేవ యుగే తాత విప్రైః సర్వార్థదర్శిభిః
వనవాసి, గృహస్థుడు ఇద్దరూ కూడా అదే యుగంలో, అన్ని విషయాలు తెలుసుకున్న బ్రాహ్మణుల మధ్య నిరంతరం కొనసాగుతారు.
అగస్త్యశ్చ సప్తర్షయో మధుచ్ఛందో గవేషణః। సాంకృతిః సదివో భాండిర్యవప్రోథో హ్యథర్వణః
అగస్త్యుడు, సప్తర్షులు, మధుచ్ఛందసు, గవేషణుడు, సాంకృతి, సదివుడు, భాండిర్యవప్రుడు, అథర్వణుడు—
అహోవీర్యస్తథా కామ్యః స్థాణుర్మేధాతిథిర్బుధః। మనోవాకః శినీవాకః శూన్యపాలో కృతవ్రణః
అహోవీర్యుడు, కామ్యుడు, స్థాణువు, మేధాతిథి, బుధుడు, మనోవాకుడు, శినీవాకుడు, శూన్యపాలుడు, కృతవ్రణుడు—
ఏతే కర్మసు విద్వాంసస్తతః స్వర్గముపాగమన్। ఏతే ప్రత్యక్షధర్మాణస్తథా యాయావరాగణాః
ఈ విజ్ఞులు తమ కర్తవ్యాలను నిబద్ధంగా నిర్వహించి, స్వర్గాన్ని పొందారు. వీరంతా ప్రత్యక్ష ధర్మాన్ని అనుసరించేవారు. అలాగే యాయావరులు కూడా అదే మార్గాన్ని అనుసరించారు.
ఋషీణాముగ్రతపసాం ధర్మనైపుణ్యదర్శినామ్। సురేశ్వరం సమారాధ్య బ్రాహ్మణా వనమాశ్రితాః
తపస్సులో ఉగ్రత కలిగి, ధర్మ నైపుణ్యాన్ని తెలుసుకున్న వనవాస బ్రాహ్మణులు, దేవతాధిపతిని భక్తిగా పూజించారు.
అపాస్యోపరతా మాయాం బ్రాహ్మణా వనమాశ్రితాః। అనక్షత్రాస్తథా ధృష్యా దృశ్యన్తే ప్రోషితా గణాః
మాయను విడిచిపెట్టి, దానిని పూర్తిగా వదిలేసిన వనవాస బ్రాహ్మణులు, నక్షత్రాలు లేకుండా, ధైర్యంగా, సమూహాలుగా కనిపిస్తారు.
జరయా తు పరిద్యూనా వ్యాధినా పరిపీడితాః। చతుర్థం త్వాశ్రమం శేషం వానప్రస్థాశ్రమాద్యయుః
వృద్ధాప్యంతో అలసిపోయి, వ్యాధులతో బాధపడుతూ, వారు మిగిలిన నాల్గవ ఆశ్రమమైన వనప్రస్థాశ్రమాన్ని చేరుకున్నారు.
సద్యస్కారీ సునిర్వాప్య సర్వవేదసదక్షిణామ్। ఆత్మయాజీ సౌమ్యమతిరాత్మక్రీడాత్మసంశ్రయః
సద్యస్కారి అన్నవాడు, అన్ని వేదాలను సమర్పించి, యాజ్ఞిక దానాలు ఇచ్చి, తనను తానే ఆరాధిస్తూ, మృదువైన మనస్సుతో, తనలో తానే ఆనందిస్తూ, తనలో తానే ఆశ్రయంగా ఉంటాడు.
ఆత్మన్యగ్నిం సమాధాయ త్యక్త్వాసర్వపరిగ్రహమ్। సద్యస్కశ్చ యజేద్యజ్ఞానిష్టిం చైవేహ సర్వదా
తనలోనే అగ్నిని స్థాపించి, అన్ని ఆస్తులను వదిలిపెట్టి, సద్యస్కుడు ఎల్లప్పుడూ ఇక్కడే యజ్ఞాన్ని, ఇష్టిని నిర్వహించాలి.
సదైవ యాజినాం యజ్ఞానాత్మనీజ్యా ప్రవర్త్తతే। త్రీనేవాగ్నీంస్త్యజేత్సమ్యగాత్మన్యేవాత్మనా క్షణాత్౩౫౦ 1.15.
ఎప్పుడూ యజ్ఞములు చేసే వారికి, ఆ యజ్ఞాల నుండి ఆత్మారాధన జరుగుతుంది. మూడు అగ్నులను సరిగ్గా వదిలిపెట్టి, ఆ అగ్నులను తానే తనలో కలిపివేయాలి.
ప్రాప్నుయాద్యేన వా యచ్చ తత్ప్రాశ్నీయాదకుత్సయన్। కేశలోమనఖాన్న్యస్యేద్వానప్రస్థాశ్రమే రతః
ఏది దొరికినా లేదా దానం వచ్చినా, దాన్ని తక్కువగా భావించకుండా స్వీకరించాలి. వనప్రస్థాశ్రమంలో నిబద్ధుడైనవాడు, తలవెన్నెలు, శరీరపు రోమాలు, గోళ్లు వదిలిపెట్టాలి.
ఆశ్రమాదాశ్రమం సద్యః పూతో గచ్ఛతి కర్మభిః। అభయం సర్వభూతేభ్యో యో దత్వా ప్రవ్రజేద్ద్విజః
ఒక ఆశ్రమం నుండి మరొకదానికి వెంటనే మారి, కర్మల ద్వారా పవిత్రుడై, అన్ని జీవులకు భయరహితత్వాన్ని ఇచ్చిన ద్విజుడు, సంయాసాన్ని స్వీకరించి, మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
లోకాస్తేజోమయాస్తస్య ప్రేత్య చానంత్యమశ్నుతే। సుశీలవృత్తో వ్యపనీతకల్మషో న చేహ నాముత్ర చరన్తుమీహతే
వాడి లోకాలు ప్రకాశవంతంగా ఉంటాయి. మరణానంతరం అతడు అనంతాన్ని పొందుతాడు. మంచి ప్రవర్తన కలిగి, పాపాలను తొలగించుకున్న వాడు, ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ, ఏ కార్యానికీ ఆకాంక్షించడు.
అరోషమోహో గతసంధివిగ్రహః స చేదుదాసీనవదాత్మచింతయా। యమేషు చైవాన్యగతేషు న వ్యథః స్వశాస్త్రశూన్యో హృదినాత్మవిభ్రమః
కోపం, మోహం లేకుండా, కలహాలను వదిలిపెట్టి, ఉదాసీనంగా తనలో తానే ధ్యానిస్తూ ఉంటే, స్నేహితులు, శత్రువుల మధ్య ఎలాంటి బాధా ఉండదు. శాస్త్రజ్ఞానం లేకపోయినా, హృదయం కలవరపడదు.
భవేద్యథేష్టాగతిరాత్మయాజినీ నిస్సంశయే ధర్మపరే జితేన్ద్రియే। అతఃపరం శ్రేష్ఠమతీవసద్గుణైరధిష్ఠితం త్రీనతివర్త్య చాశ్రమాన్
ఆత్మారాధన చేసే వాడు, ధర్మంలో స్థిరంగా, ఇంద్రియాలను జయించి, అనుకున్న స్థితిని నిస్సందేహంగా పొందుతాడు. ఆ తర్వాత, ఉత్తమ గుణాలతో నిలిచి, మూడు ఆశ్రమాలను దాటి, అత్యుత్తమ స్థితిని పొందుతాడు.
చతుర్థముక్తం పరమాశ్రమం శృణు ప్రకీర్త్యమానం పరమం పరాయణమ్। ప్రాప్య సంస్కారమేతాభ్యామాశ్రమాభ్యాం తతః పరమ్
నాల్గవదైన పరమాశ్రమాన్ని ఇప్పుడు వర్ణిస్తున్నాను. ఇది అత్యున్నతమైన, పరమమైన ఆశ్రయం. ముందు రెండు ఆశ్రమాల సంస్కారాలను పొందిన తర్వాత, ఈ అత్యున్నత స్థితిని చేరతారు.
యత్కార్యం పరమాత్మార్థం తత్త్వమేకమనాః శృణు। కాషాయం ధారయిత్వా తు శ్రేణీస్థానేషు చ త్రిషు
పరమాత్మ కోసం చేయవలసిన నిజమైన కర్తవ్యాన్ని ఒక మనసుతో విను. కాషాయ వస్త్రాలు ధరించి, త్యాగంలో ఉన్న మూడు స్థితుల్లో ఉండాలి.
యో వ్రజేచ్చ పరం స్థానం పారివ్రాజ్యమనుత్తమమ్। తద్భావనేన సంన్యస్య వర్తనం శ్రూయతాం తథా
ఎవరైనా పరమ స్థితికి, అత్యుత్తమ పరివ్రాజక మార్గానికి వెళ్ళాలనుకుంటే, ఆ భావంతో లోక వ్యవహారాన్ని వదిలి, అతని జీవన విధానాన్ని కూడా విను.
ఏక ఏవ చరేద్ధర్మం సిధ్యర్థమసహాయవాన్। ఏకశ్చరతి యః పశ్యన్న జహాతి న హీయతే
ఒక్కడే సహాయుల్లేకుండా, సిద్ధి కోసం ధర్మాన్ని ఆచరించాలి. ఒంటరిగా నడిచేవాడు, సత్యాన్ని చూసేవాడు, తన మార్గాన్ని వదలడు, తప్పిపోడు.
అనగ్నిరనికేతస్తు గ్రామం భిక్షార్థమాశ్రయేత్। అశ్వస్తనవిధానః స్యాన్మునిర్భావసమన్వితః
మంట లేకుండా, స్థిర నివాసం లేకుండా, ముని ఊరిలో భిక్ష కోసం వెళ్ళాలి. మంచం ఏర్పాటు చేసుకోకుండా, ముని భావంతో ఉండాలి.