కీటకంటకపాషాణభూమ్యాం తు శయనం తథా। స్థానవీరాసనరతః సంవిభాగీ దృఢవ్రతః
పురుగులు, ముల్లు, రాళ్లు ఉన్న నేలపై పడుకుని, నిలబడి ఉండడం, ధైర్యంగా ఆసనాలు వేసుకోవడం, పంచుకోవడం, దృఢమైన వ్రతాలు పాటించడం చేస్తాడు.
అరణ్యౌషధిభోక్తా చ సర్వభూతాభయప్రదః। నిత్యం ధర్మార్జనరతో జితక్రోధో జితేంద్రియః
అడవి ఔషధాలు తింటూ, అన్ని జీవులకు భయాన్ని తొలగించేవాడు. ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని సంపాదించడంలో తలమునకలై, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు.
బ్రహ్మభక్తః క్షేత్రవాసీ పుష్కరే వసతే మునిః। సర్వసంగపరిత్యాగీ స్వారామో విగతస్పృహః
బ్రహ్మను భక్తిగా సేవిస్తూ, పవిత్ర ప్రదేశాల్లో నివసించే ముని, పుష్కరంలో ఉంటాడు. అన్ని బంధాలను వదిలిపెట్టి, తనలో తానే సంతోషంగా, ఆశలు లేకుండా ఉంటాడు.
యశ్చాత్ర వసతే భీష్మ శృణు తస్యాపి యా గతిః। తరుణార్కప్రకాశేన వేదికాస్తంభశోభినా
ఇక్కడ నివసించే ఎవరికైనా, భీష్మా, విను, అతని గతి ఏమిటో: పసిప్రభ సూర్యుడిలా మెరిసే స్తంభాలతో అలంకరించిన యజ్ఞవేదికలు ఉంటాయి.
బ్రహ్మభక్తో విమానేన యాతి కామప్రచారిణామ్। విరాజమానో నభసి ద్వితీయ ఇవ చంద్రమాః
బ్రహ్మను భక్తిగా సేవించే వాడు, స్వేచ్ఛగా తిరిగే దేవతల మధ్య విమానంలో ప్రయాణిస్తాడు. ఆకాశంలో రెండవ చంద్రుడిలా ప్రకాశిస్తాడు.
గీతవాదిత్రనృత్యజ్ఞైర్గంధర్వాప్సరసాంగణైః। అప్సరోభిః సమాయుక్తో వర్షకోటిశతాన్యసౌ
పాట, వాద్యం, నృత్యంలో నిపుణులైన గంధర్వులు, అప్సరసలతో పాటు, అప్సరసలతో కలిసి, కోట్లాది సంవత్సరాలు సుఖంగా గడుపుతాడు.
యస్య కస్యాపి దేవస్య లోకం యాత్యనివారితః। బ్రహ్మణోఽనుగ్రహేణైవ తత్రతత్ర విరాజతే
ఎదుటి దేవుడి లోకమైనా, అతడు నిరోధం లేకుండా అక్కడికి వెళ్తాడు. బ్రహ్మ అనుగ్రహంతో అక్కడక్కడ మెరిసిపోతాడు.
బ్రహ్మలోకాచ్చ్యుతశ్చాపి విష్ణులోకం స గచ్ఛతి। విష్ణులోకాత్పరిభ్రష్టో రుద్రలోకం స గచ్ఛతి
బ్రహ్మ లోకంనుంచి పడిపోతే, విష్ణు లోకానికి వెళ్తాడు. విష్ణు లోకంనుంచి కూడా పడిపోతే, రుద్ర లోకానికి వెళ్తాడు.
తస్మాదపి చ్యుతః స్థానాద్ద్వీపేషు స హి జాయతే। స్వర్గేషు చ తథాన్యేషు భోగాన్భుక్త్వా యథేప్సితాన్
ఆ స్థానం నుంచీ కూడా పడిపోతే, ద్వీపాల్లో జన్మిస్తాడు. అలాగే ఇతర స్వర్గాల్లో కూడా, తాను కోరిన భోగాలు అనుభవిస్తాడు.
భుక్త్వైశ్వర్యం తతస్తేషు పునర్మర్త్యేషు జాయతే। రాజా వా రాజపుత్రో వా జాయతే ధనవాన్సుఖీ
ఆ ప్రదేశాల్లో ఐశ్వర్యాన్ని అనుభవించిన తరువాత, మళ్ళీ మానవ లోకంలో జన్మిస్తాడు. రాజుగానీ, రాజ కుమారుడుగానీ, ధనవంతుడిగా, సుఖంగా ఉంటాడు.
సురూపః సుభగః కాంతః కీర్తిమాన్భక్తిభావితః। బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రా వా క్షేత్రవాసినః
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు లేదా పొలాల్లో నివసించే వారు అయినా—వారు అందంగా, అదృష్టవంతులుగా, అందరికీ ఇష్టపడే వారిగా, మంచి పేరు గలవారిగా, భక్తితో నిండిన వారిగా ఉంటే—
స్వధర్మనిరతా రాజన్సువృత్తాశ్చిరజీవినః। సర్వాత్మనా బ్రహ్మభక్తా భూతానుగ్రహకారిణః
ఓ రాజా, వారు తమ కర్తవ్యాన్ని నిష్టగా పాటించేవారు, మంచి ఆచారంతో, దీర్ఘాయుష్కులుగా, సంపూర్ణంగా బ్రహ్మకు భక్తిగా, అన్ని జీవుల పట్ల దయతో ఉండేవారు—
పుష్కరే తు మహాక్షేత్రే యే వసంతి ముముక్షవః। మృతాస్తే బ్రహ్మభవనం విమానైర్యాంతి శోభనైః
పుష్కరంలో ఉన్న ఆ మహా పవిత్ర క్షేత్రంలో మోక్షాన్ని కోరుతూ నివసించే వారు మరణించినప్పుడు, వారు అందమైన విమానాలలో బ్రహ్మలోకానికి చేరుకుంటారు.
అప్సరోగణసంఘుష్టైః కామగైః కామరూపిభిః। అథవా సర్వదీప్తాగ్నౌ స్వశరీరం జుహోతి యః
అప్సరసల సమూహాలతో, కోరిన రూపాలు ధరించగల దేవతలతో కలిసి ఉండేవారు, లేదా ఎవరైనా ఎప్పుడూ మండే అగ్నిలో తన శరీరాన్ని అర్పించినా—
బ్రహ్మధ్యాయీ మహాసత్వస్స బ్రహ్మభవనం వ్రజేత్। బ్రహ్మలోకోఽక్షయస్తస్య శాశ్వతో విభవైః సహ
బ్రహ్మను ధ్యానించే మహాత్ముడు బ్రహ్మలోకానికి చేరతాడు; అతనికి ఆ బ్రహ్మలోకం ఎప్పటికీ నశించదు, శాశ్వతంగా ఆనందాలతో కూడి ఉంటుంది.
సర్వలోకోత్తమో రమ్యో భవతీష్టార్థసాధకః। పుష్కరే తు మహాపుణ్యే ప్రాణాన్యే సలిలే త్యజన్
అన్ని లోకాలకన్నా ఉత్తమమైన, అందమైన, కోరిన కోరికలు నెరవేర్చే ఆ లోకం—పుష్కరంలో ఆ పవిత్ర జలాలలో ప్రాణాలు విడిచినవారికి లభిస్తుంది.
తేషామప్యక్షయో భీష్మ బ్రహ్మలోకో మహాత్మనామ్। సాక్షాత్పశ్యంతి తే దేవం సర్వదుఃఖవినాశనమ్
ఓ భీష్మా, అలాంటి మహాత్ములకు కూడా బ్రహ్మలోకం ఎప్పటికీ నశించదు; అక్కడ వారు అన్ని బాధలను తొలగించే దేవుణ్ణి ప్రత్యక్షంగా దర్శిస్తారు.
సర్వామరయుతం దేవం రుద్రవిష్ణుగణైర్యుతమ్। అనాశకే మృతాశ్శూద్రాః పుష్కరే తు వనే నరాః
అనేక అమరులతో, రుద్రులు, విష్ణువులతో కూడిన దేవుణ్ణి వారు చూస్తారు; పుష్కర అరణ్యంలో మరణించిన శూద్రులు కూడా నశించరు.
హంసయుక్తైస్తతో యాంతి విమానైరర్కసప్రభైః। నానారత్నసువర్ణాఢ్యైర్దృఢైర్గంధాధివాసితైః
తర్వాత వారు హంసలతో జోడించిన, సూర్యుడిలా ప్రకాశించే, వివిధ రత్నాలు, బంగారం అలంకరించిన, బలమైన, సువాసనలతో పరిమళించిన విమానాలలో పైకి వెళ్తారు.
అనౌపమ్యగుణైరన్యైరప్సరోగీతనాదితైః। పతాకాధ్వజవిన్యస్తైర్నానాఘణ్టానినాదితైః
అనుపమమైన గుణాలతో, అప్సరసలు పాడే పాటలతో మార్మోగే, జెండాలు, ధ్వజాలతో అలంకరించబడిన, అనేక గంటల ధ్వనులతో నిండినవి అవి.
బహ్వాశ్చర్యసమోపేతైః క్రీడావిజ్ఞానశాలిభిః। సుప్రభైర్గుణసంపన్నైర్మయూరవరవాహిభిః
అనేక ఆశ్చర్యకరమైన విషయాలతో, ఆటలు, జ్ఞానంలో నిపుణులైనవారితో, ప్రకాశవంతంగా, మంచి లక్షణాలతో, అద్భుతమైన మయూరాలపై ప్రయాణించే విమానాలు అవి.
బ్రహ్మలోకే నరా ధీరా రమంతే నాశకే మృతాః। తత్రోషిత్వా చిరం కాలం భుక్త్వా భోగాన్యథేప్సితాన్
బలమైన మనస్సు కలిగిన వారు పుష్కరంలో మరణిస్తే బ్రహ్మలోకంలో ఆనందంగా ఉంటారు; అక్కడ చాలా కాలం ఉండి, తాము కోరిన అనుభవాలను ఆస్వాదిస్తారు.
ధనీ విప్నకులే భోగీ జాయతే మర్త్యమాగతః। కారీషీం సాధయేద్యస్తు పుష్కరే తు వనే నరః
పునర్జన్మలో వారు ధనికులుగా, సుఖసంపదలతో కూడిన కుటుంబాల్లో జన్మిస్తారు; కానీ పుష్కర అరణ్యంలో కారీషీ యాగాన్ని చేసినవాడు—
సర్వలోకాన్పరిత్యజ్య బ్రహ్మలోకం స గచ్ఛతి। బ్రహ్మలోకే వసేత్తావద్యావత్కల్పక్షయో భవేత్
అన్ని లోకాలను వదిలి, బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తాడు; అక్కడ కల్పాంతం వరకు బ్రహ్మలోకంలో నివసిస్తాడు.
నైవ పశ్యతి మర్త్యం హి క్లిశ్యమానం స్వకర్మభిః। గతిస్తస్యాఽప్రతిహతా తిర్యగూర్ధ్వమధస్తథా
అతను తన పాపఫలితాలతో బాధపడే మానవులను చూడడు; అతని మార్గం ఎటు పోయినా, పైకి, కిందకి, అడ్డంగా ఎక్కడైనా, అడ్డంకిలేకుండా ఉంటుంది.
స పూజ్యః సర్వలోకేషు యశో విస్తారయన్వశీ। సదాచారవిధిప్రజ్ఞః సర్వేన్ద్రియ మనోహరః
అతను అన్ని లోకాలలో గౌరవించబడతాడు, తన కీర్తిని వ్యాపింపజేస్తాడు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించగలవాడు, మంచి ఆచార నియమాలలో పాండిత్యం కలవాడు, అందరికీ ఆకర్షణీయుడు.
నృత్యవాదిత్రగీతజ్ఞః సుభగః ప్రియదర్శనః। నిత్యమమ్లానకుసుమో దివ్యాభరణభూషితః
నాట్యం, వాద్యం, పాటలో నైపుణ్యం కలవాడు, అందంగా, అందరికీ ఇష్టపడే రూపంలో ఉంటాడు, ఎప్పుడూ వాడిపోని పువ్వులతో, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి ఉంటాడు.
నీలోత్పలదలశ్యామో నీలకుంచితమూర్ద్ధజః। అజఘన్యాః సుమధ్యాశ్చ సర్వసౌభాగ్యపూరితాః
నీలోత్పల దళంలా నలుపు వర్ణంతో, నీలిరంగు వంకర జుట్టుతో ఉంటాడు; అతని స్నేహితులు అపూర్వ సౌందర్యంతో, సన్నని నడుముతో, అన్ని శుభలక్షణాలతో నిండినవారు.
సర్వైశ్వర్యగుణోపేతా యౌవనేనాతిగర్వితాః। స్త్రియః సేవంతి తత్రస్థాః శయనే రమయంతి చ
అన్ని ఐశ్వర్యాలతో, యవ్వనంలో ఎంతో గర్వంగా ఉన్న స్త్రీలు అక్కడ నివసించే వారికి సేవ చేస్తారు, మంచంపై వారికి ఆనందం కలిగిస్తారు.
వీణావేణునినాదైశ్చ సుప్తః సంప్రతిబుధ్యతే। మహోత్సవసుఖం భుంక్తే దుఃప్రాప్యమకృతాత్మభిః౨౫౦ 1.15.
వీణ, వంశీ ధ్వనులతో నిద్ర లేచినవాడు, సాధారణంగా సాధించలేని మహోత్సవ సుఖాన్ని అనుభవిస్తాడు.