వృత్తిం చ శృణు రాజేంద్ర యా స్మృతా క్షేత్రవాసినామ్। స్వయం దేవేన విప్రాణాం విష్ణ్వాదీనాం సమాగమే
ఓ రాజేంద్రా! పవిత్ర స్థలాల్లో నివసించేవారి ఆచరణను కూడా విను. దేవుడు స్వయంగా బ్రాహ్మణులు, విష్ణువు మొదలైనవారి సమాజంలో చెప్పిన విధంగా.
కథితా విస్తరాత్పూర్వం సర్వేషాం తత్ర సన్నిధౌ। నిర్మమా నిరహంకారా నిఃసంగా నిష్పరిగ్రహాః
అది ముందే అందరి సమక్షంలో విస్తృతంగా వివరించబడింది. వారు మమకారం లేకుండా, అహంకారం లేకుండా, అనురాగం లేకుండా, స్వార్థం లేకుండా ఉంటారు.
బంధువర్గే చ నిఃస్నేహాస్సమలోష్టాశ్మకాంచనాః। భూతానాం కర్మభిర్నిత్యైర్వివిధైరభయప్రదాః
బంధువుల మధ్య అనురాగం లేకుండా, మట్టి, రాయి, బంగారం అన్నిటినీ సమంగా చూసి, భూతాలకు ఎన్నో విధాలుగా కర్మల ద్వారా ఎప్పుడూ అభయాన్ని ఇస్తారు.
ప్రాణాయామపరా నిత్యం పరధ్యానపరాయణాః। యాజినః శుచయో నిత్యం యతిధర్మపరాయణాః
ప్రాణాయామంలో నిత్యం నిమగ్నమై, పరధ్యానంలో లీనమై, యజ్ఞాలలో పాల్గొని, ఎప్పుడూ పవిత్రంగా, యతిధర్మంలో నిబద్ధతతో ఉంటారు.
సాంఖ్యయోగవిధిజ్ఞాశ్చ ధర్మజ్ఞాశ్ఛిన్నసంశయాః। యజంతే విధినానేన యే విప్రాః క్షేత్రవాసినః
సాంక్యయోగ విధులను తెలిసినవారు, ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవారు, సందేహాలు లేని వారు, పవిత్ర క్షేత్రాల్లో నివసించే బ్రాహ్మణులు, ఈ విధంగా యజ్ఞం చేస్తారు.
అరణ్యే పౌష్కరే తేషాం మృతానాం సత్ఫలం శృణు। వ్రజంతి తే సుదుష్ప్రాపం బ్రహ్మసాయుజ్యమక్షయమ్
పౌష్కరా, పుష్కర అరణ్యంలో మరణించినవారికి కలిగే ఉత్తమ ఫలాన్ని విను. వారు చాలా కష్టంగా లభించే, శాశ్వతమైన బ్రహ్మసాయుజ్యాన్ని పొందుతారు.
యత్ప్రాప్య న పునర్జన్మ లభన్తే మృత్యుదాయకమ్। పునరావర్తనం హిత్వా బ్రాహ్మీవిద్యాం సమాస్థితాః
ఆ స్థితిని చేరినవారు మరలా మరణాన్ని కలిగించే జన్మను పొందరు. తిరిగి పునర్జన్మను విడిచి, బ్రహ్మజ్ఞానంలో నిలిచి ఉంటారు.
పునరావృత్తిరన్యేషాం ప్రపంచాశ్రమవాసినామ్। గార్హస్థ్యవిధిమాశ్రిత్య షట్కర్మనిరతః సదా
ప్రపంచంలో వివిధ ఆశ్రమాల్లో నివసించే ఇతరులకు మాత్రం పునర్జన్మ ఉంటుంది. వారు గృహస్థ ధర్మాన్ని అనుసరించి, ఎప్పుడూ ఆరు కర్మల్లో నిమగ్నంగా ఉంటారు.
జుహోతి విధినా సమ్యఙ్మంత్రైర్యజ్ఞే నిమంత్రితః। అధికం ఫలమాప్నోతి సర్వదుఃఖవివర్జితః
యజ్ఞానికి ఆహ్వానించబడి, మంత్రాలతో సరిగ్గా హోమం చేసేవాడు, అన్ని బాధల నుంచి విముక్తి పొంది, ఎక్కువ ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
సర్వలోకేషు చాప్యస్య గతిర్న ప్రతిహన్యతే। దివ్యేనైశ్వర్యయోగేన స్వారూఢః సపరిగ్రహః౨౦౦ 1.15.
అతని మార్గాన్ని ఏ లోకంలోనూ ఎవరూ అడ్డుకోలేరు. దివ్య ఐశ్వర్యంతో, సొంత వారితో కలిసి, ఉన్నత స్థితికి చేరుతాడు.
బాలసూర్యప్రకాశేన విమానేన సువర్చసా। వృతః స్త్రీణాం సహస్రైస్తు స్వంచ్ఛదగమనాలయః
పెద్దపాటి సౌందర్యంతో మెరిసే విమానంలో, వేలాది స్త్రీలతో చుట్టూ ఉండి, తన ఇష్టానుసారం సంచరిస్తాడు.
విచరత్యనివార్యేణ సర్వలోకాన్యదృచ్ఛయా। స్పృహణీయతమః పుంసాం సర్వధర్మోత్తమో ధనీ
అతడు అన్ని లోకాల్లో తన ఇష్టానుసారం నిర్బంధం లేకుండా తిరుగుతాడు. మనుషుల్లో అందరికీ ఇష్టమైనవాడు, అన్ని ధర్మాల్లో శ్రేష్ఠుడు, ధనవంతుడు.
స్వర్గచ్యుతః ప్రజాయేత కులే మహతి రూపవాన్। ధర్మజ్ఞో ధర్మభక్తశ్చ సర్వవిద్యార్థపారగః
స్వర్గం నుండి పడిపోయినవాడు, గొప్ప వంశంలో అందగాడిగా పుడుతాడు. ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, ధర్మానికి భక్తుడవాడు, అన్ని విద్యల్లో నిపుణుడు.
తథైవ బ్రహ్మచర్యేణ గురుశుశ్రూషణేన చ। వేదాధ్యయనసంయుక్తో భైక్ష్యవృతిర్జితేన్ద్రియః
అలాగే, బ్రహ్మచర్యం, గురువుకు సేవ, వేదాధ్యయనం, భిక్షాటన జీవనం, ఇంద్రియ నిగ్రహం వలన అతడికి ఈ లక్షణాలు కలుగుతాయి.
నిత్యం సత్యవ్రతే యుక్తః స్వధర్మేష్వప్రమాదవాన్। సర్వకామసమృద్ధేన సర్వకామావలంబినా
అతడు ఎప్పుడూ సత్యవ్రతంలో నిలిచి, తన స్వధర్మంలో అప్రమత్తంగా ఉంటాడు. అన్ని కోరికలు నెరవేరినవాడు, సంపూర్ణ భోగాలతో జీవిస్తాడు.
సూర్యేణేవ ద్వితీయేన విమానేనానివారితః। గుహ్యకానామబ్రహ్మాఖ్య గణాః పరమసంమతాః
రెండవ సూర్యుడిలా, విమానంలో నిర్బంధం లేకుండా సంచరిస్తాడు. బ్రహ్మ అనే పేరులేని గుహ్యక గణాలు అతడిని అత్యంత గౌరవంగా చూస్తారు.
అప్రమేయబలైశ్వర్యా దేవదానవపూజితాః। తేషాం స సమతా యాతి తుల్యైశ్వర్యసమన్వితః
అపారమైన బలం, ఐశ్వర్యం కలిగి, దేవతలు మరియు దానవులు పూజించే స్థితికి చేరి, వారితో సమానమైన ఐశ్వర్యాన్ని పొందుతాడు.
దేవదానవమర్త్యేషు భవత్యనియతాయుధః। వర్షకోటిసహస్రాణి వర్షకోటిశతాని చ
దేవతలు, దానవులు, మానవుల్లో, అతడు యుద్ధంలో ఎవ్వరూ జయించలేని వాడవుగా, కోట్లాది సంవత్సరాలు నిలిచిపోతాడు.
ఏవమైశ్వర్యసంయుక్తో విష్ణులోకే మహీయతే। ఉషిత్వాఽసౌ విభూత్యైవం యదా ప్రచ్యవతే పునః
ఇలా ఐశ్వర్యంతో కూడి, విష్ణు లోకంలో గౌరవాన్ని పొందుతాడు. అక్కడ మహిమతో ఉండి, తిరిగి పడిపోతే—
విష్ణులోకాత్స్వకృత్యేన స్వర్గస్థానేషు జాయతే
విష్ణు లోకంలో తన కర్మఫలంతో, స్వర్గ స్థానాల్లో పుడుతాడు.
పుష్కరారణ్యమాసాద్య బ్రహ్మచర్యాశ్రమే స్థితః। అభ్యాసేన తు వేదానాం వసతి మ్రియతేపి వా
పుష్కర అరణ్యాన్ని చేరి, బ్రహ్మచర్యాశ్రమంలో స్థిరంగా ఉండి, వేద అభ్యాసం చేస్తూ అక్కడ నివసిస్తాడు లేదా మరణిస్తాడు.
మృతోఽసౌ యాతి దివ్యేన విమానేన స్వతేజసా। పూర్ణచంద్రప్రకాశేన శశివత్ప్రియదర్శనః
అతడు మరణించినప్పుడు, తన స్వంత తేజస్సుతో ప్రకాశించే, పూర్ణచంద్రునిలా మెరిసే, అందంగా కనిపించే దివ్య విమానంలో వెళ్తాడు.
రుద్రలోకం సమాసాద్య గుహ్యకైః సహ మోదతే। ఐశ్వర్యం మహదాప్నోతి సర్వస్య జగతః ప్రభుః
రుద్ర లోకాన్ని చేరుకొని, రహస్యమైన దేవతలతో కలిసి ఆనందంగా ఉంటాడు. అతడు గొప్ప అధికారాన్ని పొందుతూ, అన్ని లోకాలకూ అధిపతిగా అవుతాడు.
భుక్త్వా యుగసహస్రాణి రుద్రలోకే మహీయతే। ప్రచ్యుతస్తు పునస్తస్మాద్రుద్రలోకాత్క్రమేణ తు
రుద్ర లోకంలో వేల యుగాలు సత్కారం పొందుతూ ఆనందిస్తాడు. ఆ తరువాత అక్కడి నుంచి బయటకు వచ్చినప్పుడు, క్రమంగా ముందుకు సాగుతాడు.
నిత్యం ప్రముదితస్తత్ర భుక్త్వా సుఖమనామయమ్। ద్విజానాం సదనే దివ్యే కులే మహతి జాయతే
అక్కడ ఎప్పుడూ ఆనందంగా ఉండి, ఎలాంటి కష్టమూ లేకుండా సుఖంగా జీవించి, గొప్పమైన, దివ్యమైన ద్విజుల కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు.
మానుషేషు స ధర్మ్మాత్మా సురూపో వాక్పతిర్భవేత్। స్పృహణీయవపుః స్త్రీణామ్మహాభోగపతిర్బలీ
మనుషులలో అతడు ధర్మాన్ని పాటించేవాడు, అందగాడు, మాటలో నిపుణుడు. స్త్రీలకు ఆకర్షణీయమైన రూపం కలిగి, గొప్ప భోగాలు అనుభవించే శక్తివంతుడవుగా ఉంటాడు.
వానప్రస్థసమాచారీ గ్రామ్యౌషధివివర్జితః। సర్వలోకేషు చాప్యస్య గతిర్న ప్రతిహన్యతే
వనప్రస్థాశ్రమ విధానాన్ని అనుసరించి, గ్రామ ఔషధాలను వదిలిపెట్టి, అతని ప్రయాణం ఏ లోకంలోనూ ఎప్పుడూ ఆపబడదు.
శీర్ణపర్ణఫలాహారః పుష్పమూలాంబుభోజనః। కాపోతేనాశ్మకుట్టేన దంతోలూఖలికేన చ
ఎండిపోయిన ఆకులు, పండ్లు తింటూ, పువ్వులు, మూలికలు, నీళ్లు భోజనంగా తీసుకుంటాడు. పావురపు రాయి, రాయితో నూరే పరికరం, పళ్ల నూరుతో ఉపయోగిస్తాడు.
వృత్యుపాయేన జీవేత చీరవల్కలవాససా। జటీత్రిషవణస్నాయీ త్యక్తదోషస్తు దండవాన్
ఏదైనా ఉపాయంతో జీవించేవాడు, చెక్కబట్టలు, వల్కలాలు ధరించేవాడు. జటలు కలిగి, మూడుసార్లు స్నానం చేసి, దోషాలు లేకుండా, దండాన్ని పట్టుకుని ఉంటాడు.
కృచ్ఛ్రవ్రతపరో యస్తు శ్వపచో యది వా పరః। జలశాయీ పంచతపా వర్షాస్వభ్రావగాహకః
ఎవరైనా కఠిన వ్రతాలు ఆచరించేవారు, శ్వపచుడైనా, గొప్పవాడైనా, నీటిమీద నిద్రించేవాడు, పంచాగ్ని వ్రతం చేసేవాడు, వర్షాకాలంలో గుహల్లో నివసించేవాడు.