స్వర్గాన్నిరాకృతాస్తేన విచరంతి మహీతలే । సశంకా భయభీతాశ్చ సర్వే గత్వా మహేశ్వరమ్
ఆయన చేత స్వర్గం నుండి వెళ్లగొట్టబడి, దేవతలు భూమిపై సంచరించేవారు. వారు సందేహంతో, భయంతో, మహేశ్వరుని వద్దకు వెళ్లారు.
ఇంద్రేణ కథితం సర్వమీశ్వరస్యాపి చాగ్రతః । స్వర్గలోకపరిభ్రష్టా విచరంతి మహీతలే
ఇంద్రుడు ప్రభువుకు అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు. స్వర్గాన్ని కోల్పోయిన దేవతలు భూమిపై తిరిగారు.
మర్త్యేషు సంస్థితా దేవా న శోభంతే మహేశ్వర । ఉపాయం బ్రూహి మే దేవ హ్యమరా యాంతి కాం గతిమ్
మహేశ్వరా! మానవ లోకంలో ఉండే దేవతలు ప్రకాశించలేవు. దేవా! అమరులు మళ్లీ తమ స్థితిని పొందేందుకు దయచేసి మార్గం చెప్పు.
మహాదేవ ఉవాచ- దేవరాజసురశ్రేష్ఠయత్రాస్తేగరుడధ్వజః । శరణ్యశ్చ జగన్నాథః పరిత్రాతా పరాయణః
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు: దేవేంద్రుడు, అసురులలో శ్రేష్ఠుడు ఉన్న చోట, గరుడధ్వజుడు, జగన్నాథుడు, శరణాగతులకు రక్షకుడు, పరమపురుషుడు కూడా అక్కడే ఉంటాడు.
తత్ర గచ్ఛ సురశ్రేష్ఠ స వో రక్షాం విధాస్యతి । ఈశ్వరస్య వచః శ్రుత్వా దేవరాజో మహామతిః
అక్కడికి వెళ్ళు, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! అతడు మిమ్మల్ని రక్షిస్తాడు. ప్రభువు మాటలు విన్న దేవేంద్రుడు, మహా బుద్ధిమంతుడు,
త్రిదశైః సహితో యత్ర గతస్తత్ర యుధిష్ఠిర । జలమధ్యే ప్రసుప్తం తం దృష్ట్వా దేవం గదాధరమ్
ఇతర దేవతలతో కలిసి ఆ చోటుకు వెళ్ళాడు, యుధిష్ఠిరా! అక్కడ, నీటిలో నిద్రిస్తున్న గదాధరుడైన దేవుణ్ణి చూశారు.
కృతాంజలిపుటో భూత్వా ఇంద్రః స్తోత్రముదీరయత్
ఇంద్రుడు చేతులు జోడించి నమస్కరించి, స్తోత్రాన్ని పఠించసాగాడు.
ఇంద్ర ఉవాచ- ఓంనమో దేవదేవేశ దేవదానవవందిత । దైత్యారే పుండరీకాక్ష త్రాహి నో మధుసూదన
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు— ఓం, దేవతల దేవేశా! దేవతలు, దానవులు పూజించే వాడా! దైత్యుల శత్రువా, కమలనయనుడా, మధుసూదనా! మమ్మల్ని రక్షించు.
సురాః సర్వే సమాయాతా భయభీతాశ్చ దానవాత్ । శరణం త్వాం జగన్నాథ త్రాహి మాం భక్తవత్సల
అన్ని దేవతలు దానవుని భయంతో ఇక్కడికి వచ్చారు. జగన్నాథా! మేము నీ ఆశ్రయానికి వచ్చాము— భక్తులను ప్రేమించే వాడా, నన్ను రక్షించు.
త్రాహి నో దేవదేవేశ త్రాహి త్రాహి జనార్దన । త్రాహి వై పుండరీకాక్ష దానవానాం వినాశక
దేవతల దేవేశా! మమ్మల్ని రక్షించు, రక్షించు, జనార్దనా! నిజంగా రక్షించు, కమలనయనుడా! దానవులను నశింపజేసే వాడా!
త్వత్సమీపం గతాః సర్వే త్వమేవ శరణం ప్రభో । చశరణాగతానాం దేవానాం సహాయం కురు వై ప్రభో
ప్రభూ! అందరం నీ దగ్గరికి వచ్చాము, నీవే మా ఆశ్రయం. నీ ఆశ్రయానికి వచ్చిన దేవతలకు సహాయం చేయు, ప్రభూ!
త్వం పతిస్త్వం మతిర్దేవ త్వం కర్తా త్వం చ కారణమ్ । త్వం మాతా సర్వలోకానాం త్వమేవ జగతః పితా
దేవా! నీవే యజమాని, నీవే బుద్ధి, నీవే సృష్టికర్త, నీవే కారణం. నీవే అన్ని లోకాల తల్లి, నీవే జగత్తుకు తండ్రివి.
భగవన్దేవదేవేశ శరణాగతవత్సల । శరణం తవ చాయాతా భయభీతాశ్చ దేవతాః
భగవంతుడా, దేవతల దేవేశా, ఆశ్రయానికి వచ్చినవారిని కాపాడే వాడా! భయంతో ఉన్న దేవతలు నీ ఆశ్రయానికి వచ్చారు.
దేవతా నిర్జితాః సర్వాః స్వర్గభ్రష్టాః కృతాః ప్రభో । అత్యుగ్రేణ హి దైత్యేన మురనామ్నా మహౌజసా । ఇంద్రస్య వచనం శ్రుత్వా విష్ణుర్వచనమబ్రవీత్
ప్రభూ! అన్ని దేవతలు ఓడిపోయి స్వర్గం నుండి త్రోసివేయబడ్డారు. ముర అనే పేరుగల అత్యంత భయంకరమైన, మహా బలవంతుడైన దైత్యుడు కారణం. ఇంద్రుని మాటలు విన్న విష్ణువు ఇలా అన్నాడు.
శ్రీభగవానువాచ- కీదృశో దానవః శక్ర కిం రూపం కీదృశం బలమ్ । క్వ స్థానం తస్య దుష్టస్య కిం వీర్యం కః పరాక్రమః । కిం వరం తస్య దుష్టస్య మమాఖ్యాహి మహామతే
శ్రీభగవంతుడు ఇలా అన్నాడు— శక్రా! ఆ దానవుడు ఎలా ఉన్నాడు? అతని రూపం ఎలా ఉంది? ఎంత బలముంది? ఆ దుష్టుడి నివాసం ఎక్కడ? అతని శక్తి, పరాక్రమం ఎంత? ఆ దుష్టుడికి ఏ వరం ఉంది? మహా బుద్ధిమంతుడా, నాకూ చెప్పు.
ఇంద్ర ఉవాచ- పూర్వం బభూవ దేవేశ బ్రహ్మవంశసముద్భవః । తాలజంఘస్తు నామ్నా చ అత్యుగ్రోఽపి మహాసురః
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు— దేవతల దేవేశా! పూర్వం బ్రహ్మ వంశంలో జన్మించిన తాలజంఘ అనే పేరుగల మహా దానవుడు ఉండేవాడు. అతడు చాలా భయంకరుడు.
తస్య పుత్రో హి విఖ్యాతో మురనామేతి దానవః । అత్యుత్కటో మహావీర్యో దేవతానాం భయంకరః
ఆయన కుమారుడు ముర అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందిన దానవుడు. అతడు చాలా క్రూరుడు, మహా వీరుడు, దేవతలకు భయంకరుడు.
పురీ చంద్రావతీ నామ్నా తత్ర స్థానే వసత్యసౌ । నిర్జితా దేవతాః సర్వా స్వర్గాత్తేన వివాసితాః
అతడు చంద్రావతీ అనే నగరంలో నివసిస్తున్నాడు. అతని చేత అన్ని దేవతలు ఓడిపోయి స్వర్గం నుండి త్రోసివేయబడ్డారు.
ఇంద్రోఽన్యో రోపితస్తేన వాతశ్చైవ హుతాశనః । చంద్రసూర్యో కృతౌ చాన్యౌ వాయుర్వరుణ ఏవ చ
అతడు ఇంకొక ఇంద్రుని నియమించాడు, అలాగే వాయువు, అగ్ని కూడా. చంద్రుడు, సూర్యుడు, వాయువు, వరుణుడు— వీరిని కూడా మార్చేశాడు.
సర్వమాత్మకృతం తేన సత్యం సత్యం జనార్దన । దేవలోకః కృతస్తేన సర్వస్థానవివర్జితః
జనార్దనా! ఇవన్నీ అతడే చేశాడు, ఇది నిజం, నిజం. అతని వల్ల దేవతల లోకం అన్ని స్థానాలూ లేని విధంగా మారిపోయింది.
తస్య తద్వచనం శ్రుత్వా కోపమానో జనార్దనః । హనిష్యే దానవం దుష్టం దేవతానాం భయంకరమ్
ఆ మాటలు విని జనార్దనుడు కోపంతో— 'ఆ దుష్ట దానవుడిని, దేవతలకు భయంకరుడైన వాడిని నేను సంహరిస్తాను' అని అన్నాడు.
త్రిదశైః సహితో దేవో గతశ్చంద్రావతీం పురీమ్ । దృష్టో దేవైస్తు దైత్యేంద్రో గర్జమానః పునః పునః
దేవతలతో కలిసి దేవుడు చంద్రావతీ నగరానికి వెళ్ళాడు. అక్కడ దేవతలు, మళ్లీ మళ్లీ గర్జిస్తున్న దైత్యాధిపతిని చూశారు.
తేన సర్వే జితా దేవ గతాశ్చైవ దిశో దశ । హరిం నిరీక్ష్య ప్రోవాచ తిష్ఠతిష్ఠేతి దానవః
ఆ అసురుని చేతిలో అందరు దేవతలు ఓడిపోయి, పది దిక్కులకూ పారిపోయారు. ఆ సమయంలో హరిను చూసి, ఆ దానవుడు, 'నిలువు, నిలువు!' అని పలికాడు.
భగవానబ్రవీత్తం చ క్రోధసంరక్తలోచనః । శ్రీభగవానువాచ- రే దానవ దురాచార మమ బాహుం నిరీక్షయ
ఆ సమయంలో భగవంతుడు కోపంతో కళ్లెర్రగా చేసి, ఆ దానవునితో ఇలా అన్నాడు — 'ఓ దురాచారి దానవా! నా భుజాన్ని చూడు.'
తతస్తే సమ్ముఖాః సర్వే విష్ణునా దుష్టదానవాః । హతా బాణైః పునర్దివ్యైర్జాతాశ్చ భయవిహ్వలాః
విష్ణువు ఎదుట నిలబడ్డ ఆ దుష్ట దానవులందరిని, ఆయన దివ్య బాణాలతో సంహరించాడు. వారు భయంతో వణికిపోయారు.
చక్రం ముక్తం చ కృష్ణేన దైత్యసైన్యేషు పాండవ । తేనచ్ఛిన్నాస్తు శతశో బహవో నిధనం గతాః
కృష్ణుడు తన చక్రాన్ని ఆ దానవ సైన్యంలోకి విసిరాడు, ఓ పాండవా! దాంతో వందలాది మంది తలలు తెగిపోయాయి, అనేకమంది అక్కడే మరణించారు.
ఏకోపి దానవస్తత్ర యుధ్యమానో ముహుర్ముహుః । నష్టాః సర్వే సురాస్తేన నిర్జితో మధుసూదనః
అక్కడ ఒక దానవుడు మాత్రమే మళ్లీ మళ్లీ యుద్ధం చేస్తూ నిలిచాడు. అతని చేతిలో దేవతలందరూ ఓడిపోయారు, మధుసూదనుడికూడా ఓడిపోయాడు.
నిర్జితం తేన దైత్యేన బాహుయుద్ధమజాయత । బాహుయుద్ధం కృతం తేన దివ్యం వర్షసహస్రకమ్
ఆ దానవుడు బాహుయుద్ధానికి సిద్ధమయ్యాడు. అతడు దివ్యమైన బాహుయుద్ధాన్ని వెయ్యేళ్లు కొనసాగించాడు.
విష్ణుశ్చింతాం ప్రపన్నశ్చ నష్టాః సర్వాశ్చ దేవతాః । విష్ణుశ్చ నిర్జితస్తేన గతో బదరికాశ్రమమ్
విష్ణువు మనసులో ఆందోళనకు లోనయ్యాడు. దేవతలందరూ ఓడిపోయారు. ఆ దానవుని చేతిలో ఓడిపోయిన విష్ణువు, బదరికాశ్రమానికి వెళ్లాడు.
గుహా సింహావతీ నామ తత్ర సుప్తో జనార్దనః । యోజనద్వాదశవతీ ఏకద్వారా చ పాండవ
అక్కడ సింహావతి అనే ఒక గుహ ఉంది. ఆ గుహలో జనార్దనుడు నిద్రించేవాడు. ఆ గుహ పన్నెండు యోజనాలు పొడవుగా, ఒక్కటే ద్వారం కలిగి ఉంది, ఓ పాండవా!