దేవానాం దానవానాం చ మనుష్యోరగరక్షసామ్। భూతగ్రామస్య సర్వస్య సమోస్మి త్రిదివౌకసః
దేవతలు, దానవులు, మనుషులు, పాములు, రాక్షసులు, భూతగణాలు — అందరిలోను నేను సమానంగా ఉంటాను, స్వర్గవాసులారా!
యుష్మద్ధితార్థం పాపోఽసౌ మయా మంత్రేణ ఘాతితః। ప్రాప్తః పుణ్యకృతాన్లోకాన్కమలస్యాస్య దర్శనాత్
మీ మేలు కోసం ఆ పాపి నా మంత్రబలం ద్వారా సంహరించబడ్డాడు. ఈ కమలాన్ని చూసినవాడు, పుణ్యులు పొందే లోకాలను పొందాడు.
యన్మయా పద్మముక్తం తు తేనేదం పుష్కరం భువి। ఖ్యాతం భవిష్యతే తీర్థం పావనం పుణ్యదం మహత్
నేను వదిలిన కమలం వల్ల, ఈ భూమిపై ఈ ప్రదేశం 'పుష్కరం' అని ప్రసిద్ధి చెందుతుంది. ఇది పవిత్రమైన, గొప్ప పుణ్యక్షేత్రంగా మారుతుంది.
పృథివ్యాం సర్వజంతూనాం పుణ్యదం పరిపఠ్యతే। కృతో హ్యనుగ్రహో దేవా భక్తానాం భక్తిమిచ్ఛతామ్
భూమిపై ఉన్న అన్ని జీవులకు ఇది పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది అని చెప్పబడుతుంది. భక్తి కోరే భక్తులకు మేము అనుగ్రహం చేసాము, దేవతలారా!
వనేస్మిన్నిత్యవాసేన వృక్షైరభ్యర్థితేన చ। మహాకాలో వనేఽత్రాగాదాగతస్య మమానఘాః
ఈ అడవిలో ఎప్పుడూ నివసించడం వల్ల, చెట్లు కోరినందున, పాపరహితుడు అయిన మహాకాళుడు నా కోసం ఈ అడవిలోకి వచ్చాడు.
తపస్యతాం చ భవతాం మహజ్జ్ఞానం ప్రదర్శితమ్। కురుధ్వం హృదయే దేవాః స్వార్థం చైవ పరార్థకమ్
మీరు తపస్సు చేస్తూ ఉండగా, మీకు గొప్ప జ్ఞానం తెలియజేయబడింది. దేవతలారా! మీ మేలు, ఇతరుల మేలు రెండూ మనసులో ఉంచుకోండి.
భవద్భిర్దర్శనీయం తు నానారూపధరైర్భువి। ద్విషన్వై జ్ఞానినం విప్రం పాపేనైవార్దితో నరః
మీరు భూమిపై色色 రూపాలతో కనిపించాలి. ఎవడైనా ద్వేషంతో జ్ఞానవంతుడైన బ్రాహ్మణుడిని బాధిస్తే, అతడు పాపంతో నాశనం అవుతాడు.
న విముచ్యేత పాపేన జన్మకోటిశతైరపి। వేదాంగపారగం విప్రం న హన్యాన్న చ దూషయేత్
వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు నేర్చుకున్న బ్రాహ్మణుడిని చంపినా, దూషించినా, వంద కోట్ల జన్మల్లోనూ ఆ పాపం నుంచి విముక్తి ఉండదు.
ఏకస్మిన్నిహతే యస్మాత్కోటిర్భవతి ఘాతితా। ఏకం వేదాంతగం విప్రం భోజయేచ్ఛ్రద్ధయాన్వితః
ఒకరిని చంపితే, వంద కోట్ల మందిని చంపినట్లే అవుతుంది. వేదాంతాన్ని తెలిసిన బ్రాహ్మణుడిని శ్రద్ధతో భోజనం పెట్టాలి.
తస్య భుక్తా భవేత్కోటిర్విప్రాణాం నాత్ర సంశయః। యః పాత్రపూరణీం భిక్షాం యతీనాం తు ప్రయచ్ఛతి
అతనికి భోజనం పెట్టినవాడికి వంద కోట్ల మంది బ్రాహ్మణులకు పెట్టిన ఫలం లభిస్తుంది — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. యతులకు వారి పాత్ర నింపేలా భిక్ష ఇచ్చేవాడు కూడా...
విముక్తః సర్వపాపేభ్యో నాఽసౌ దుర్గతిమాప్నుయాత్। యథాహం సర్వదేవానాం జ్యేష్ఠః శ్రేష్ఠః పితామహః
అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, చెడు స్థితికి ఎప్పుడూ పోడు. నేను అన్నిదేవతలకు పెద్దవాడిని, శ్రేష్ఠుడిని, పితామహుడిని అయినట్లే.
తథా జ్ఞానీ సదా పూజ్యో నిర్మమో నిః పరిగ్రహః। సంసారబంధమోక్షార్థం బ్రహ్మగుప్తమిదం వ్రతమ్
అలాగే, జ్ఞానిని ఎప్పుడూ పూజించాలి. అతడు మమకారం లేకుండా, సంపత్తులు లేకుండా ఉంటాడు. ఈ వ్రతం బ్రహ్మదేవుడు అనుమతించినది, సంసార బంధనాల నుండి విముక్తి కోసం చేయవలసింది.
మయా ప్రణీతం విప్రాణామపునర్భవకారణమ్। అగ్నిహోత్రముపాదాయ యస్త్యజేదజితేంద్రియః
ఈ వ్రతాన్ని నేను ద్విజుల కోసం ఏర్పరిచాను; ఇది మళ్లీ జన్మించకుండా ఉండటానికి కారణం. ఎవడు ఇంద్రియాలను జయించని వాడై, అగ్నిహోత్రాన్ని వదిలేస్తాడో,
రౌరవం స ప్రయాత్యాశు ప్రణీతో యమకింకరైః। లోకయాత్రావితండశ్చ క్షుద్రం కర్మ కరోతి యః
అతడిని యమదూతలు వెంట తీసుకెళ్లి, వెంటనే రౌరవ నరకానికి పంపిస్తారు. ఎవడు లోకంలో జీవనోపాధి కోసం చిన్నచిన్న పనులు చేస్తాడో,
స రాగచిత్తః శృంగారీ నారీజన ధనప్రియః। ఏకభోజీ సుమిష్టాశీ కృషివాణిజ్యసేవకః
అతని మనసు ఆశక్తితో నిండినది, కామంతో ఉండేవాడు, స్త్రీలు, ధనాన్ని ఇష్టపడేవాడు, ఒంటరిగా తినేవాడు, రుచికరమైన ఆహారాన్ని ఆస్వాదించేవాడు, వ్యవసాయం లేదా వ్యాపారంలో పనిచేసేవాడు,
అవేదో వేదనిందీ చ పరభార్యాం చ సేవతే। ఇత్యాదిదోషదుష్టో యస్తస్య సంభాషణాదపి
వేదాన్ని తెలియని వాడు, వేదాన్ని నిందించేవాడు, పరస్త్రీతో సంభంధం కలిగేవాడు — ఇలాంటి దోషాలతో కలుషితుడైన వాడితో,
నరో నరకగామీ స్యాద్యశ్చ సద్వ్రతదూషకః। అసంతుష్టం భిన్నచిత్తం దుర్మతిం పాపకారిణమ్
ఎవడు మాట్లాడినా, లేదా మంచి వ్రతాన్ని చెడగొట్టినా, అతడు నరకానికి పోవాల్సిందే. ఎవడు తృప్తిగా ఉండడు, మనసు చిత్తభ్రాంతిగా ఉంటుంది, చెడ్డ ఆలోచనలు, పాపకార్యాలు చేస్తాడో,
న స్పృశేదంగసంగేన స్పృష్ట్వా స్నానేన శుద్ధ్యతి। ఏవముక్త్వా స భగవాన్బ్రహ్మా తైరమరైః సహ
అలాంటి వారిని శరీరంతో తాకకూడదు. తాకితే స్నానం చేసి పవిత్రుడవ్వాలి. ఇలా చెప్పి, భగవాన్ బ్రహ్మా, ఆ అమరులతో కలిసి,
క్షేత్రం నివేశయామాస యథావత్కథయామి తే। ఉత్తరే చంద్రనద్యాస్తు ప్రాచీ యావత్సరస్వతీ
ఆ ప్రాంతాన్ని యథావిధిగా స్థాపించాడు. దాని గురించి నేను నీకు వివరంగా చెబుతాను. ఉత్తరంగా చంద్రనదీ, తూర్పున సరస్వతీ వరకు,
పూర్వం తు నందనాత్కృత్స్నం యావత్కల్పం సపుష్కరమ్। వేదీ హ్యేషా కృతా యజ్ఞే బ్రహ్మణా లోకకారిణా౧౫౦ 1.15.
తూర్పున నందనవనం నుంచి మొత్తం కల్పం, పుష్కరం వరకు విస్తరించింది. ఈ యజ్ఞవేదికను లోకాలను సృష్టించిన బ్రహ్మదేవుడు నిర్మించాడు.
జ్యేష్ఠం తు ప్రథమం జ్ఞేయం తీర్థం త్రైలోక్యపావనమ్। ఖ్యాతం తద్బ్రహ్మదైవత్యం మధ్యమం వైష్ణవం తథా
మొదటిది, పెద్దదైన తీర్థం, మూడు లోకాలను పవిత్రం చేసేదిగా తెలుసుకోవాలి. అది బ్రహ్మదేవునికి సంబంధించినదిగా ప్రసిద్ధి, మధ్యదాని విష్ణువుకు సంబంధించినదిగా తెలుసు.
కనిష్ఠం రుద్రదైవత్యం బ్రహ్మపూర్వమకారయత్। ఆద్యమేతత్పరం క్షేత్రం గుహ్యం వేదేషు పఠ్యతే
చిన్నదైనది రుద్రునికి సంబంధించినది. బ్రహ్మదేవుడు మొదటిగా దీనిని నిర్మించాడు. ఇది ప్రధానమైన, అత్యున్నతమైన క్షేత్రం, వేదాల్లో రహస్యంగా చెప్పబడింది.
అరణ్యం పుష్కరాఖ్యం తు బ్రహ్మా సన్నిహితః ప్రభుః। అనుగ్రహో భూమిభాగే కృతో వై బ్రహ్మణా స్వయమ్
పుష్కరమనే అరణ్యంలో, బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షంగా ఉన్నాడు. ఈ భూమి భాగానికి బ్రహ్మదేవుడు తానే అనుగ్రహం చేశాడు.
అనుగ్రహార్థం విప్రాణాం సర్వేషాం భూమిచారిణామ్। సువర్ణవజ్రపర్యంతా వేదికాంకా మహీ కృతా
ద్విజులకు, భూమిపై నివసించే అందరికీ అనుగ్రహం కలిగించేందుకు, బంగారు, వజ్రాలతో చుట్టుముట్టిన వేదికతో ఈ భూమిని నిర్మించారు.
విచిత్రకుట్టిమారత్నైః కారితా సర్వశోభనా। రమతే తత్ర భగవాన్బ్రహ్మా లోకపితామహః
వివిధ రకాల రత్నాలతో అలంకరించబడినది, అన్ని విధాలా అందంగా ఉంది. అక్కడే లోకపితామహుడు అయిన భగవాన్ బ్రహ్మా ఆనందంగా ఉంటాడు.
విష్ణురుద్రౌ తథా దేవౌ వసవోప్యశ్వినావపి ?। మరుతశ్చ మహేంద్రేణ రమంతే చ దివౌకసః
విష్ణువు, రుద్రుడు, వసువులు, అశ్వినులు, మహేంద్రునితో కూడిన మరుత్గణాలు, ఇతర దేవతలు కూడా అక్కడ ఆనందిస్తారు.
ఏతత్తే తథ్యమాఖ్యాతం లోకానుగ్రహకారణమ్। సంహితానుక్రమేణాత్ర మంత్రైశ్చ విధిపూర్వకమ్
ఇది నిజంగా నీకు చెప్పబడింది, లోకాల మేలుకోసం. శాస్త్రసంపుటిలోని క్రమానుసారం, మంత్రాలతో, విధిగా వివరించబడింది.
వేదాన్పఠంతి యే విప్రా గురుశుశ్రూషణే రతాః। వసంతి బ్రహ్మసామీప్యే సర్వే తేనానుభావితాః
వేదాలు చదువుతూ, గురువుని సేవించడంలో నిమగ్నమై ఉండే ద్విజులు అందరూ బ్రహ్మదేవుని సమీపంలో నివసిస్తారు; ఆయన అనుగ్రహంతో సంతోషంగా ఉంటారు.
భీష్మ ఉవాచ। భగవన్కేన విధినా అరణ్యే పుష్కరే నరైః। బ్రహ్మలోకమభీప్సద్భిర్వస్తవ్యం క్షేత్రవాసిభిః
భీష్ముడు అడిగాడు: ప్రభూ, బ్రహ్మలోకాన్ని చేరాలని ఆశించే వారు అరణ్యంలో లేదా పుష్కరంలో ఎలా నివసించాలి? యాజ్ఞిక ప్రాంతాల్లో ఉండేవారు ఏ విధంగా జీవించాలి?
కిం మనుష్యైరుతస్త్రీభిరుత వర్ణాశ్రమాన్వితైః। వసద్భిః కిమనుష్ఠేయమేతత్సర్వం బ్రవీహి మే
ఇది పురుషులు చేయాలా, స్త్రీలు చేయాలా, లేక వర్ణాశ్రమ ధర్మంలో ఉన్నవారు చేయాలా? అక్కడ నివసించే వారు ఏం ఆచరించాలి? దయచేసి నాకు అన్నీ వివరంగా చెప్పండి.