వత్సగుల్మం చ గోకర్ణం తథా చైవోత్తరాన్కురూన్। భద్రాశ్వం కేతుమాలం చ వర్షం హైరణ్యకం తథా
వత్సగుల్మ, గోకర్ణం, ఉత్తర కురువులు, భద్రాశ్వ, కేతుమాల, హైరణ్యక దేశాలను కూడా సందర్శించాడు.
కామరూపం ప్రభాసం చ మహేంద్రం చైవ పర్వతమ్। బ్రహ్మహత్యాభిభూతోసౌ భ్రమంస్త్రాణం న విందతి
కామరూపం, ప్రభాసం, మహేంద్ర పర్వతాన్ని వెళ్లాడు. బ్రహ్మహత్య పాపంతో బాధపడుతూ, ఎక్కడా ఆశ్రయం దొరకలేదు.
త్రపాన్వితః కపాలం తు పశ్యన్హస్తగతం సదా। కరౌ విధున్వన్బహుశో విక్షిప్తశ్చ ముహుర్ముహుః
అతడు సిగ్గుతో తన చేతిలో ఉన్న కపాలాన్ని ఎప్పుడూ చూస్తూ, చేతులను పదే పదే ఊపుతూ, మళ్లీ మళ్లీ దాన్ని పారవేశాడు.
యదాస్య ధున్వతో హస్తౌ కపాలం పతతే న తు। తదాస్య బుద్ధిరుత్పన్నా వ్రతం చైతత్కరోమ్యహమ్
అతడు చేతులను ఊపినా కపాలం పడిపోకపోయినప్పుడు, అతనికి అర్థమై, 'ఈ వ్రతాన్ని నేను ఆచరిస్తాను' అని నిర్ణయించుకున్నాడు.
మదీయేనైవ మార్గేణ ద్విజా యాస్యంతి సర్వతః। ధ్యాత్వైవం సుచిరం దేవో వసుధాం విచచార హ
నా మార్గాన్నే అనుసరించి, ద్విజులారా, అందరూ ఎక్కడికైనా వెళ్ళతారు. ఇలా చాలాకాలం ధ్యానం చేసి, ఆ దేవుడు భూమి మీద తిరిగాడు.
పుష్కరం తు సమాసాద్య ప్రవిష్టోఽరణ్యముత్తమమ్। నానాద్రుమలతాకీర్ణం నానామృగరవాకులమ్
పుష్కరానికి చేరుకుని, అతడు అద్భుతమైన అడవిలోకి ప్రవేశించాడు. అక్కడ色色 చెట్లు, వల్లులు, ఎన్నో జంతువుల అరుపులతో నిండివున్నాయి.
ద్రుమపుష్పభరామోద వాసితం యత్సువాయునా। బుద్ధిపూర్వమివ న్యస్తైః పుష్పైర్భూషితభూతలమ్
చెట్టు పువ్వుల సుగంధంతో గాలి పరిమళించింది. భూమి, జాగ్రత్తగా పువ్వులతో అలంకరించినట్టు కనిపించింది.
నానాగధంరసైరన్యైః పక్వాపక్వైః ఫలైస్తథా। వివేశ తరువృందేన పుష్పామోదాభినందితః
అక్కడ色色 పరిమళ రసాలు, పండినవి, పండని పండ్లు ఉన్నాయి. పుష్ప సుగంధంతో నిండిన చెట్ల తోటలోకి ప్రవేశించాడు.
అత్రారాధయతో భక్త్యా బ్రహ్మా దాస్యతి మే వరమ్। బ్రహ్మప్రసాదాత్సంప్రాప్తం పౌష్కరం జ్ఞానమీప్సితమ్
ఇక్కడ భక్తితో ఆరాధన చేస్తూ, బ్రహ్మ నాకు వరం ఇస్తాడు. బ్రహ్మ అనుగ్రహంతో పుష్కరంలో కోరుకున్న జ్ఞానం లభిస్తుంది.
పాపఘ్నం దుష్టశమనం పుష్టిశ్రీబలవర్ద్ధనమ్। ఏవం వై ధ్యాయతస్తస్య రుద్రస్యామితతేజసః
ఇది పాపాలను తొలగిస్తుంది, దుష్టులను శాంతింపజేస్తుంది, ఆరోగ్యం, ఐశ్వర్యం, బలం పెంచుతుంది. ఇలా అమిత తేజస్సుతో ఉన్న రుద్రుడు ధ్యానం చేశాడు.
ఆజగామ తతో బ్రహ్మా భక్తిప్రీతోఽథ కంజజః। ఉవాచ ప్రణతం రుద్రముత్థాప్య చ పునర్గురుః
ఆ భక్తితో సంతోషించిన కమలజుడు బ్రహ్మ అక్కడికి వచ్చి, నమస్కరించిన రుద్రుణ్ణి లేపి, మళ్లీ గౌరవంగా మాట్లాడాడు.
దివ్యవ్రతోపచారేణ సోహమారాధితస్త్వయా। భవతా శ్రద్ధయాత్యర్థం మమదర్శనకాంక్షయా
నీ divine వ్రతాలు, ఉపచారాలతో నన్ను భక్తితో, నా దర్శనం కోసం గొప్ప విశ్వాసంతో ఆరాధించావు.
వ్రతస్థా మాం హి పశ్యంతి మనుష్యా దేవతాస్తథా। తదిచ్ఛయా ప్రయచ్ఛామి వరం యత్ప్రవరం వరమ్
వ్రతంలో నిలబడిన మనుషులు, దేవతలు నన్ను చూస్తారు; ఆ కోరికతో, నీవు కోరిన అత్యుత్తమ వరాన్ని నేను ఇస్తాను.
సర్వకామప్రసిద్ధ్యర్థం వ్రతం యస్మాన్నిషేవితమ్। మనోవాక్కాయభావైశ్చ సంతుష్టేనాంతరాత్మనా
నీ కోరికలు నెరవేర్చేందుకు నీవు ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించావు; మనసు, మాట, శరీరం, అంతరాత్మతో సంతృప్తిగా ఉన్నావు.
కం దదామి చ వై కామం వద భోస్తే యథేప్సితమ్। రుద్ర ఉవాచ। ఏష ఏవాద్య భగవన్సుపర్యాప్తో మహా వరః
నీకు కావాల్సిన కోరికను చెప్పు, నేను అది ఇస్తాను. రుద్రుడు అన్నాడు: ప్రభూ, ఈ వరమే నాకు చాలినది.
యద్దృష్టోసి జగద్వంద్య జగత్కర్తర్నమోస్తుతే। మహతా యజ్ఞసాధ్యేన బహుకాలార్జితేన చ
ప్రపంచానికి ఆరాధ్యుడైన, జగత్ప్రభువైన నిన్ను దర్శించాను; గొప్ప యజ్ఞంతో, దీర్ఘకాల తపస్సుతో నిన్ను నమస్కరిస్తున్నాను.
ప్రాణవ్యయకరేణ త్వం తపసా దేవ దృశ్యతే। ఇదం కపాలం దేవేశ న కరాత్పతితం విభో
ప్రాణాన్ని ఖర్చు చేసే తపస్సుతో దేవా, నిన్ను దర్శించాను; దేవేశా, ఈ కపాలం నా చేతిలో పడలేదు, ప్రభూ.
త్రపాకరా ఋషీణాం చ చర్యైషా కుత్సితా విభో। త్వత్ప్రసాదాద్వ్రతం చేదం కృతం కాపాలికం తు యత్
ఈ ఆచరణ మునులకు లజ్జాకారణం, తక్కువగా భావించబడుతుంది; కానీ నీ కృపతో, ఈ కపాలిక వ్రతాన్ని నేను పూర్తిచేశాను.
సిద్ధమేతత్ప్రపన్నస్య మహావ్రతమిహోచ్యతామ్। పుణ్యప్రదేశే యస్మింస్తు క్షిపామీదం వదస్వ మే
ఈ మహావ్రతం శరణు వచ్చినవారికి పూర్తయిందిగా ప్రకటించాలి; ఈ కపాలాన్ని ఏ పవిత్ర స్థలంలో వేయాలో చెప్పు.
పూతో భవామి యేనాహం మునీనాం భావితాత్మనామ్। బ్రహ్మోవాచ। అవిముక్తం భగవతః స్థానమస్తి పురాతనమ్
మునులలో పవిత్రమైనవారిలో నేను శుద్ధుడవ్వడానికి ఏ స్థలంలో వేయాలో చెప్పు. బ్రహ్మా అన్నాడు: భగవంతుని పురాతన స్థలం అవిముక్తం ఉంది.
కపాలమోచనం తీర్థం తవ తత్ర భవిష్యతి। అహం చ త్వం స్థితస్తత్ర విష్ణుశ్చాపి భవిష్యతి
అక్కడ నీకోసం కపాలమోచనం అనే తీర్థం ఉంటుంది; నేను, నీవు, విష్ణువు కూడా అక్కడ ఉంటాము.
దర్శనే భవతస్తత్ర మహాపాతకినోపి యే। తేపి భోగాన్సమశ్నంతి విశుద్ధా భవనే మమ
అక్కడ నీ దర్శనంతో, మహా పాతకులు కూడా సుఖాలు అనుభవించి, నా లోకంలో శుద్ధులవుతారు.
వరణాపి అసీచాపి ద్వే నద్యౌ సురవల్లభే। అంతరాలే తయోః క్షేత్రే వధ్యా న విశతి క్వచిత్
వరణా, ఆసీ అనే రెండు నదులు దేవతలకు ప్రియమైనవి; వాటి మధ్య ఉన్న క్షేత్రంలో మరణానికి గురైనవారు ఎవరూ ప్రవేశించరు.
తీర్థానాం ప్రవరం తీర్థం క్షేత్రాణాం ప్రవరం తవ। ఆదేహపతనాద్యే తు క్షేత్రం సేవంతి మానవాః
అది తీర్థాలలో శ్రేష్ఠమైనది, నీకు క్షేత్రాలలో శ్రేష్ఠమైనది; శరీరం పడిన తర్వాత మనుషులు ఆ క్షేత్రాన్ని సేవిస్తారు.
తే మృతా హంసయానేన దివం యాంత్యకుతోభయాః। పంచక్రోశప్రమాణేన క్షేత్రం దత్తం మయా తవ
అక్కడ మరణించినవారు హంసయానంలో భయములేకుండా స్వర్గానికి వెళ్తారు; ఐదు క్రోశాల పరిమాణంలో ఉన్న క్షేత్రాన్ని నేను నీకు ఇచ్చాను.
క్షేత్రమధ్యాద్యదా గంగా గమిష్యతి సరిత్పతిమ్। తదా సా మహతీ పుణ్యా పురీ రుద్ర భవిష్యతి
ఆ క్షేత్ర మధ్యగా గంగా నది నదుల అధిపతిని చేరినప్పుడు, రుద్రా, ఆ నగరం అత్యంత పవిత్రంగా మారుతుంది.
పుణ్యా చోదఙ్ముఖీ గంగా ప్రాచీ చాపి సరస్వతీ। ఉదఙ్ముఖీ యోజనే ద్వే గచ్ఛతే జాహ్నవీ నదీ
ఉత్తర దిశకు ప్రవహించే పవిత్ర గంగా, తూర్పు దిశకు ప్రవహించే సరస్వతి; జాహ్నవి నది రెండు యోజనాలు ఉత్తరంగా ప్రవహిస్తుంది.
తత్ర వై విబుధాః సర్వే మయా సహ సవాసవాః। ఆగతా వాసమేష్యంతి కపాలం తత్ర మోచయ
అక్కడ నేను, ఇంద్రుడు, దేవతలతో కలిసి ఉంటాము; అక్కడ కపాలాన్ని విడిచిపెడు.
తస్మింస్తీర్థే తు యే గత్వా పిణ్డదానేన వై పితౄన్। శ్రాద్ధైస్తు ప్రీణయిష్యంతి తేషాం లోకోఽక్షయో దివి
ఆ పవిత్ర స్థలానికి వెళ్లి, పిండప్రదానం చేసి, శ్రాద్ధాలు నిర్వహించి తల్లిదండ్రులను సంతుష్టిపరిచినవారికి, స్వర్గంలో వారికి కలిగే లోకం ఎప్పటికీ నశించదు.
వారాణస్యాం మహాతీర్థే నరః స్నాతో విముచ్యతే। సప్తజన్మకృతాత్పాపాద్గమనాదేవ ముచ్యతే
వారాణసి అనే మహా తీర్థంలో స్నానం చేసినవాడు ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాలనుండి విముక్తి పొందుతాడు; అక్కడికి వెళ్లినవారికీ విమోచనం లభిస్తుంది.