ఛిన్నే వక్త్రే తతో దేవా హృష్టాస్తం వృషభధ్వజమ్। తుష్టువుర్వివిధైస్తోత్రైర్దేవదేవం కపర్దినమ్
తల తెగిన వెంటనే దేవతలు ఆనందంతో, వృషభధ్వజుడైన జటాధారిని అనేక స్తోత్రాలతో స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః। నమః కపాలినే నిత్యం మహాకాలస్య కాలినే। ఐశ్వర్యజ్ఞానయుక్తాయ సర్వభాగప్రదాయినే
దేవతలు అన్నారు: 'ఎప్పుడూ కపాలాన్ని ధరించేవాడవు, మహాకాలుని కాలుడవు, ఐశ్వర్యం, జ్ఞానం కలవాడవు, అందరికీ భాగాలు ఇచ్చేవాడవు, నీకు నమస్కారం.'
నమో హర్షవిలాసాయ సర్వదేవమయాయ చ। కలౌ సంహారకర్తా త్వం మహాకాలః స్మృతో హ్యసి
'హర్షంలో ఆనందించే వాడవు, అన్ని దేవతలలోని తత్త్వమవు, కలియుగంలో సంహారం చేసే వాడవు, నీవే మహాకాలుడవని ప్రసిద్ధి.'
భక్తానామార్తినాశస్త్వం దుఃఖాంతస్తేన చోచ్యసే। శంకరోష్యాశుభక్తానాం తేన త్వం శంకరః స్మృతః
'భక్తుల బాధలను తొలగించే వాడవు, అందుకే నీవు దుఃఖాంతుడవు. భక్తులకు శుభం కలిగించే వాడవు, అందుకే నిన్ను శంకరుడని పిలుస్తారు.'
ఛిన్నం బ్రహ్మశిరో యస్మాత్త్వం కపాలం బిభర్షి చ। తేన దేవ కపాలీ త్వం స్తుతో హ్యద్య ప్రసీద నః
'బ్రహ్మదేవుని తలను తెంచి, కపాలాన్ని ధరించినందువల్ల నీవు కపాలిగా ప్రసిద్ధి. దేవా! నేడు మేము నిన్ను స్తుతిస్తున్నాం, మాపై దయ చూపించు.'
ఏవం స్తుతః ప్రసన్నాత్మా దేవాన్ప్రస్థాప్య శంకరః। స్వాని ధిష్ణ్యాని భగవాంస్తత్రైవాసీన్ముదాన్వితః
ఇలా స్తుతింపబడిన శంకరుడు, హర్షంతో మనసు నిండిపోయి, దేవతలను తిరిగి పంపి, తాను అక్కడే తన ఆసనంపై ఆనందంగా ఉన్నాడు.
విజ్ఞాయ బ్రహ్మణో భావం తతో వీరస్య జన్మ చ। శిరో నీరస్య వాక్యాత్తు లోకానాం కోపశాంతయే
బ్రహ్మదేవుని స్వరూపాన్ని, ఆ వీరుని జన్మాన్ని, తల లేనివాడి మాటలను తెలుసుకొని, లోకాల కోపాన్ని శాంతిపర్చేందుకు—
శిరస్యంజలిమాధాయ తుష్టావాథ ప్రణమ్య తమ్। తేజోనిధి పరం బ్రహ్మ జ్ఞాతుమిత్థం ప్రజాపతిమ్
తన చేతుల్లో తల పెట్టి, ఆ పరమ తేజోనిధి అయిన బ్రహ్మను నమస్కరించి, ప్రణమిస్తూ స్తుతించాడు.
నిరుక్తసూక్తరహస్యైర్ఋగ్యజుః సామభాషితైః। రుద్ర ఉవాచ। అప్రమేయ నమస్తేస్తు పరమస్య పరాత్మనే
నిరుక్త, సూక్త, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద రహస్య పదాలతో రుద్రుడు ఇలా పలికాడు: 'అపారమైనవాడా! పరమాత్మా! నీకు నమస్కారం.'
అద్భుతానాం ప్రసూతిస్త్వం తేజసాం నిధిరక్షయః। విజయాద్విశ్వభావస్త్వం సృష్టికర్తా మహాద్యుతే
అద్భుతాల మూలమూ, అక్షయమైన తేజస్సుల నిధివూ నీవే. నీ విజయంతో ఈ జగత్తు ఉద్భవించింది. సృష్టికర్తవు, మహాతేజస్సుతో నిండినవాడవు.
ఊర్ద్ధ్వవక్త్ర నమస్తేస్తు సత్వాత్మకధరాత్మక। జలశాయిన్జలోత్పన్న జలాలయ నమోస్తు తే
ఎప్పుడూ పైకి చూస్తూ ఉన్నవాడా! సత్వస్వరూపుడా! భూమికి ఆధారమైనవాడా! నీకు నమస్కారం. నీరు మీద విశ్రాంతి తీసుకునేవాడా, నీటిలో పుట్టినవాడా, నీటిలో నివసించేవాడా, నీకు నమస్కారం.
జలజోత్ఫుల్లపత్రాక్ష జయ దేవ పితామహ। త్వయా హ్యుత్పాదితః పూర్వం సృష్ట్యర్థమహమీశ్వర
పువ్వుల్లిన పద్మపు కళ్లవాడా! దేవదేవా! పితామహా! నీ వల్లనే నేను సృష్టి కోసం ముందుగా పుట్టాను ప్రభూ!
యజ్ఞాహుతిసదాహార యజ్ఞాంగేశ నమోఽస్తు తే। స్వర్ణగర్భ పద్మగర్భ దేవగర్భ ప్రజాపతే
యజ్ఞహవనాలు ఎప్పుడూ స్వీకరించేవాడా! యజ్ఞాంగాల అధిపతివా! నీకు నమస్కారం. బంగారు గర్భుడా, పద్మగర్భుడా, దేవగర్భుడా, ప్రజాపతీ! నీకు నమస్కారం.
త్వం యజ్ఞస్త్వం వషట్కారః స్వధా త్వం పద్మసంభవ। వచనేన తు దేవానాం శిరశ్ఛిన్నం మయా ప్రభో
నీవే యజ్ఞం, నీవే వషట్కారము, నీవే స్వధా, పద్మసంభవా! దేవతల ఆజ్ఞతోనే ప్రభూ, నేను ఆ తలను తొలగించాను.
బ్రహ్మహత్యాభిభూతోస్మి మాం త్వం పాహి జగత్పతే। ఇత్యుక్తో దేవదేవేన బ్రహ్మా వచనమబ్రవీత్
బ్రహ్మహత్య పాపం నన్ను కమ్మేసింది. జగత్పతీ! నన్ను రక్షించు! ఇలా దేవదేవుడైన రుద్రుడు అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు:
బ్రహ్మోవాచ। సఖా నారాణో దేవః స త్వాం పూతం కరిష్యతి। కీర్తనీయస్త్వయా ధన్యః స మే పూజ్యః స్వయం విభుః
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా మిత్రుడైన నారాయణుడు నిన్ను పవిత్రుడిని చేస్తాడు. నీవు ఆయనను స్తుతించాలి, ధన్యుడవు. ఆయనను నేను పూజించాలి, ఆయన సర్వవ్యాపకుడు.'
అనుధ్యాతోఽసి వై నూనం తేన దేవేన విష్ణునా। యేన తే భక్తిరుత్పన్నా స్తోతుం మాం మతిరుత్థితా
ఆ విష్ణుదేవుడు నిన్ను ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తుంటాడు. ఆయన వల్లే నీలో భక్తి కలిగింది, నన్ను స్తుతించాలనే సంకల్పం పుట్టింది.
శిరశ్ఛేదాత్కపాలీ త్వం సోమసిద్ధాంతకారకః। కోటీః శతం చ విప్రాణాముద్ధర్తాసి మహాద్యుతే
తలను తొలగించినందువల్ల నీవు కపాలిగా, సోమయాగాన్ని పూర్తిచేసేవాడిగా ప్రసిద్ధివవుతావు. నీవు లక్షలాది బ్రాహ్మణులను రక్షిస్తావు, మహాతేజస్సుతో నిండినవాడవు.
బ్రహ్మహత్యావ్రతం కుర్యా నాన్యత్కించన విద్యతే। అభాష్యాః పాపినః క్రూరా బ్రహ్మఘ్నాః పాపకారిణః
బ్రహ్మహత్య పాపానికి వ్రతం చేయాలి. వేరే మార్గం లేదు. పాపులు, క్రూరులు, బ్రహ్మహంతకులు—వారితో మాట్లాడకూడదు.
వైతానికా వికర్మస్థా న తే భాష్యాః కథంచన। తైస్తు దృష్టైస్తథా కార్యం భాస్కరస్యావలోకనమ్
వైతానిక కర్మలు చేసే వారు, ధర్మబద్ధంగా ప్రవర్తించని వారు—వారితో ఎప్పుడూ మాట్లాడకూడదు. వారిని చూసినప్పుడు సూర్యుణ్ణి చూడాలి.
అంగస్పర్శే కృతే రుద్ర సచైలో జలమావిశేత్। ఏవం శుద్ధిమవాప్నోతి పూర్వం దృష్టాం మనీషిభిః
శరీరాన్ని తాకినప్పుడు, రుద్రా, వస్త్రాలతో పాటు నీటిలోకి వెళ్ళాలి. అలా చేస్తే పవిత్రత లభిస్తుంది. ఇదే మునులు ముందుగా పాటించారు.
స భవాన్బ్రహ్మహన్తాసి శుద్ధ్యర్థం వ్రతమాచర। చీర్ణే వ్రతే పునర్భూయః ప్రాప్స్యసి త్వం వరాన్బహూన్
కాబట్టి, నీవు బ్రహ్మహంతకుడివి కనుక పవిత్రత కోసం వ్రతం ఆచరించాలి. వ్రతం పూర్తయిన తర్వాత మళ్లీ అనేక వరాలు పొందుతావు.
ఏవముక్త్వా గతో బ్రహ్మా రుద్రస్తన్నాభిజజ్ఞివాన్। అచింతయత్తదావిష్ణుం ధ్యానగత్యా తతః స్వయం
ఇలా చెప్పి బ్రహ్మదేవుడు వెళ్లిపోయాడు. రుద్రుడు అది గుర్తించక, ధ్యానం ద్వారా విష్ణువును ఆలోచించాడు.
లక్ష్మీసహాయం వరదం దేవదేవం సనాతనమ్। అష్టాంగప్రణిపాతేన దేవదేవస్త్రిలోచనః
లక్ష్మీదేవి తోడుగా ఉండగా, వరదుడైన, దేవదేవుడైన, శాశ్వతుడైన విష్ణువుని, త్రినేత్రుడైన రుద్రుడు అష్టాంగ ప్రణామంతో నమస్కరించాడు.
తుష్టావ ప్రణతో భూత్వా శంఖచక్రగదాధరమ్। రుద్ర ఉవాచ। పరం పరాణామమృతం పురాణం పరాత్పరం విష్ణుమనంతవీర్యం
తలవంచి, శంఖం, చక్రం, గద ధరించిన వాడిని స్తుతిస్తూ రుద్రుడు ఇలా అన్నాడు: పరమాత్ముడైన, అందరికంటే ఉన్నతుడైన, అమృత స్వరూపుడైన, పురాతనుడైన, అందరికంటే మించిన, అనంతశక్తి కలిగిన విష్ణువును నేను స్తుతిస్తున్నాను.
స్మరామి నిత్యం పురుషం వరేణ్యం నారాయణం నిష్ప్రతిమం పురాణమ్। పరాత్పరం పూర్వజముగ్రవేగం గంభీరగంభీరధియాం ప్రధానమ్
నిత్యం నేను ఆ ఉత్తమ పురుషుడైన, నారాయణుడిని, సమానుడు లేని పురాతనుడిని, అందరికంటే ఉన్నతుడిని, మొదట పుట్టినవాడిని, ఉగ్రవేగంతో ఉన్నవాడిని, లోతైన ధ్యానం కలిగినవారిలో ప్రధానుడిని స్మరిస్తున్నాను.
నతోస్మి దేవం హరిమీశితారం పరాత్పరం ధామపరం చ ధామ। పరాపరం తత్పరమం చ ధామ పరాపరేశం పురుషం విశాలమ్
దేవుడైన హరిని, ప్రభువులకూ ప్రభువైన పరమాత్మను, పరమధామాన్ని, అందరికంటే ఉన్నతమైన ఆశ్రయాన్ని, పరమపురుషుడిని, విశాలుడిని నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
నారాయణం స్తౌమి విశుద్ధభావం పరాపరం సూక్ష్మమిదం ససర్జ। సదాస్థితత్వాత్పురుషప్రధానం శాంతం ప్రధానం శరణం మమాస్తు
శుద్ధమైన స్వభావం గల నారాయణుడిని, సూతక్ష్ముడైన, పరముడైన, ఈ జగత్తును సృష్టించినవాడిని, ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉన్నవాడిని, పురుషులలో ప్రధానుడిని, శాంత స్వరూపుడిని, నా ఆశ్రయంగా ఉండే పరముని నేను స్తుతిస్తున్నాను.
నారాయణం వీతమలం పురాణం పరాత్పరం విష్ణుమపారపారమ్। పురాతనం నీతిమతాం ప్రధానం ధృతిక్షమాశాంతిపరం క్షితీశమ్
మలినతలేని, పురాతనుడైన, పరమాత్ముడైన, పరిమితి లేని, నిత్యమైన ధర్మాన్ని పాటించే వారిలో ప్రధానుడైన, స్థిరత, సహనం, శాంతిలో ముందుండే, భూమిపై ప్రభువైన నారాయణుడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను.
శుభం సదా స్తౌమి మహానుభావం సహస్రమూర్ద్ధానమనేకపాదమ్। అనంతబాహుం శశిసూర్యనేత్రం క్షరాక్షరం క్షీరసముద్రనిద్రమ్
ఎప్పుడూ శుభమయుడైన, మహాశక్తి కలిగిన, వెయ్యి తలలు, అనేక పాదాలు, అనంతమైన భుజాలు, చంద్రుడు సూర్యుడు కన్నులుగా ఉన్నవాడిని, క్షరాక్షర స్వరూపుడైన, పాల సముద్రంపై విశ్రాంతి తీసుకునే వాడిని నేను స్తుతిస్తున్నాను.