యదస్మాకం మహద్వీర్యం తేజ ఓజః పరాక్రమః। తత్సర్వం బ్రహ్మణా గ్రస్తం పంచమాస్యస్య తేజసా
'మా గొప్ప బలము, తేజస్సు, శక్తి, పరాక్రమం అన్నీ బ్రహ్మదేవుడు తన ఐదవ ముఖం తేజంతో మింగేశాడు.'
వినేశుః సర్వతేజాంసి త్వత్ప్రసాదాత్పునః ప్రభో। జాయతే తు యథాపూర్వం తథా కురు మహేశ్వర
'ప్రభూ, మా అన్ని శక్తులు నశించిపోయాయి. మీ దయవల్ల అవి మళ్లీ పూర్వంలా కలగాలని మాకు అనుగ్రహించండి, మహేశ్వరా.'
తతః ప్రసన్నవదనో దేవైశ్చాపి నమస్కృతః। జగామ యత్ర బ్రహ్మాఽసౌ రజోహంకారమూఢధీః
అప్పుడు, సంతోషంగా ఉన్న ముఖంతో, దేవతలు నమస్కరించగా, ఆయన బ్రహ్మదేవుడు ఉన్న చోటికి వెళ్లాడు. ఆ బ్రహ్మదేవుడు అహంకారంతో, రజోగుణంలో మునిగి ఉండేవాడు.
స్తువంతో దేవదేవేశం పరివార్య సమావిశన్। బ్రహ్మా తమాగతం రుద్రం న జజ్ఞే రజసావృతః
దేవతలు దేవదేవుని చుట్టుముట్టి స్తుతిస్తూ లోపలికి వెళ్లారు. కానీ రజోగుణంతో కప్పబడిన బ్రహ్మదేవుడు వచ్చిన రుద్రుని గుర్తించలేకపోయాడు.
సూర్యకోటిసహస్రాణాం తేజసా రంజయన్జగత్। తదాదృశ్యత విశ్వాత్మా విశ్వసృగ్విశ్వభావనః
పది లక్షల సూర్యుల తేజంతో ప్రపంచాన్ని ప్రకాశింపజేస్తూ, ఆ విశ్వాత్మ, సృష్టికర్త, పోషకుడు అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సపితామహమాసీనం సకలం దేవమండలమ్। అభిగమ్య తతో రుద్రో బ్రహ్మాణం పరమేష్ఠినమ్
పితామహుడైన బ్రహ్మదేవుడు అన్ని దేవతల సమూహంతో కూర్చున్నప్పుడు, రుద్రుడు ఆయన దగ్గరకు వెళ్లాడు.
అహోతితేజసా వక్త్రమధికం దేవ రాజతే। ఏవముక్త్వాట్టహాసం తు ముమోచ శశిశేఖరః
'దేవా! నీ ముఖం మరింత తేజంగా మెరుస్తోంది,' అని చెప్పి, చంద్రుడిని మస్తకంపై ధరించిన ఆయన గట్టిగా నవ్వాడు.
వామాంగుష్ఠనఖాగ్రేణ బ్రహ్మణః పంచమం శిరః। చకర్త కదలీగర్భం నరః కరరుహైరివ
వామపక్షపు అంగుళి గోరు తోడుతో బ్రహ్మదేవుని ఐదవ తలని, మనిషి అరటి మొక్కను గోర్లు తోడుతో తీయగలిగినట్టు, ఆయన తొలగించాడు.
విచ్ఛిన్నం తు శిరః పశ్చాద్భవహస్తే స్థితం తదా। గ్రహమండలమధ్యస్థో ద్వితీయ ఇవ చంద్రమాః
తల తెగిపోయి ఆయన చేతిలో మెరిసిపోతూ, గ్రహమండల మధ్యలో రెండవ చంద్రుడిలా కనిపించింది.
కరోత్క్షిప్తకపాలేన ననర్త చ మహేశ్వరః। శిఖరస్థేన సూర్యేణ కైలాస ఇవ పర్వతః
చేతిలో కపాలాన్ని పైకి ఎత్తుకొని, మహేశ్వరుడు నాట్యం చేశాడు. అది శిఖరంపై సూర్యుడు ఉన్న కైలాసపర్వతంలా కనిపించింది.
ఛిన్నే వక్త్రే తతో దేవా హృష్టాస్తం వృషభధ్వజమ్। తుష్టువుర్వివిధైస్తోత్రైర్దేవదేవం కపర్దినమ్
తల తెగిన వెంటనే దేవతలు ఆనందంతో, వృషభధ్వజుడైన జటాధారిని అనేక స్తోత్రాలతో స్తుతించారు.
దేవా ఊచుః। నమః కపాలినే నిత్యం మహాకాలస్య కాలినే। ఐశ్వర్యజ్ఞానయుక్తాయ సర్వభాగప్రదాయినే
దేవతలు అన్నారు: 'ఎప్పుడూ కపాలాన్ని ధరించేవాడవు, మహాకాలుని కాలుడవు, ఐశ్వర్యం, జ్ఞానం కలవాడవు, అందరికీ భాగాలు ఇచ్చేవాడవు, నీకు నమస్కారం.'
నమో హర్షవిలాసాయ సర్వదేవమయాయ చ। కలౌ సంహారకర్తా త్వం మహాకాలః స్మృతో హ్యసి
'హర్షంలో ఆనందించే వాడవు, అన్ని దేవతలలోని తత్త్వమవు, కలియుగంలో సంహారం చేసే వాడవు, నీవే మహాకాలుడవని ప్రసిద్ధి.'
భక్తానామార్తినాశస్త్వం దుఃఖాంతస్తేన చోచ్యసే। శంకరోష్యాశుభక్తానాం తేన త్వం శంకరః స్మృతః
'భక్తుల బాధలను తొలగించే వాడవు, అందుకే నీవు దుఃఖాంతుడవు. భక్తులకు శుభం కలిగించే వాడవు, అందుకే నిన్ను శంకరుడని పిలుస్తారు.'
ఛిన్నం బ్రహ్మశిరో యస్మాత్త్వం కపాలం బిభర్షి చ। తేన దేవ కపాలీ త్వం స్తుతో హ్యద్య ప్రసీద నః
'బ్రహ్మదేవుని తలను తెంచి, కపాలాన్ని ధరించినందువల్ల నీవు కపాలిగా ప్రసిద్ధి. దేవా! నేడు మేము నిన్ను స్తుతిస్తున్నాం, మాపై దయ చూపించు.'
ఏవం స్తుతః ప్రసన్నాత్మా దేవాన్ప్రస్థాప్య శంకరః। స్వాని ధిష్ణ్యాని భగవాంస్తత్రైవాసీన్ముదాన్వితః
ఇలా స్తుతింపబడిన శంకరుడు, హర్షంతో మనసు నిండిపోయి, దేవతలను తిరిగి పంపి, తాను అక్కడే తన ఆసనంపై ఆనందంగా ఉన్నాడు.
విజ్ఞాయ బ్రహ్మణో భావం తతో వీరస్య జన్మ చ। శిరో నీరస్య వాక్యాత్తు లోకానాం కోపశాంతయే
బ్రహ్మదేవుని స్వరూపాన్ని, ఆ వీరుని జన్మాన్ని, తల లేనివాడి మాటలను తెలుసుకొని, లోకాల కోపాన్ని శాంతిపర్చేందుకు—
శిరస్యంజలిమాధాయ తుష్టావాథ ప్రణమ్య తమ్। తేజోనిధి పరం బ్రహ్మ జ్ఞాతుమిత్థం ప్రజాపతిమ్
తన చేతుల్లో తల పెట్టి, ఆ పరమ తేజోనిధి అయిన బ్రహ్మను నమస్కరించి, ప్రణమిస్తూ స్తుతించాడు.
నిరుక్తసూక్తరహస్యైర్ఋగ్యజుః సామభాషితైః। రుద్ర ఉవాచ। అప్రమేయ నమస్తేస్తు పరమస్య పరాత్మనే
నిరుక్త, సూక్త, ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేద రహస్య పదాలతో రుద్రుడు ఇలా పలికాడు: 'అపారమైనవాడా! పరమాత్మా! నీకు నమస్కారం.'
అద్భుతానాం ప్రసూతిస్త్వం తేజసాం నిధిరక్షయః। విజయాద్విశ్వభావస్త్వం సృష్టికర్తా మహాద్యుతే
అద్భుతాల మూలమూ, అక్షయమైన తేజస్సుల నిధివూ నీవే. నీ విజయంతో ఈ జగత్తు ఉద్భవించింది. సృష్టికర్తవు, మహాతేజస్సుతో నిండినవాడవు.
ఊర్ద్ధ్వవక్త్ర నమస్తేస్తు సత్వాత్మకధరాత్మక। జలశాయిన్జలోత్పన్న జలాలయ నమోస్తు తే
ఎప్పుడూ పైకి చూస్తూ ఉన్నవాడా! సత్వస్వరూపుడా! భూమికి ఆధారమైనవాడా! నీకు నమస్కారం. నీరు మీద విశ్రాంతి తీసుకునేవాడా, నీటిలో పుట్టినవాడా, నీటిలో నివసించేవాడా, నీకు నమస్కారం.
జలజోత్ఫుల్లపత్రాక్ష జయ దేవ పితామహ। త్వయా హ్యుత్పాదితః పూర్వం సృష్ట్యర్థమహమీశ్వర
పువ్వుల్లిన పద్మపు కళ్లవాడా! దేవదేవా! పితామహా! నీ వల్లనే నేను సృష్టి కోసం ముందుగా పుట్టాను ప్రభూ!
యజ్ఞాహుతిసదాహార యజ్ఞాంగేశ నమోఽస్తు తే। స్వర్ణగర్భ పద్మగర్భ దేవగర్భ ప్రజాపతే
యజ్ఞహవనాలు ఎప్పుడూ స్వీకరించేవాడా! యజ్ఞాంగాల అధిపతివా! నీకు నమస్కారం. బంగారు గర్భుడా, పద్మగర్భుడా, దేవగర్భుడా, ప్రజాపతీ! నీకు నమస్కారం.
త్వం యజ్ఞస్త్వం వషట్కారః స్వధా త్వం పద్మసంభవ। వచనేన తు దేవానాం శిరశ్ఛిన్నం మయా ప్రభో
నీవే యజ్ఞం, నీవే వషట్కారము, నీవే స్వధా, పద్మసంభవా! దేవతల ఆజ్ఞతోనే ప్రభూ, నేను ఆ తలను తొలగించాను.
బ్రహ్మహత్యాభిభూతోస్మి మాం త్వం పాహి జగత్పతే। ఇత్యుక్తో దేవదేవేన బ్రహ్మా వచనమబ్రవీత్
బ్రహ్మహత్య పాపం నన్ను కమ్మేసింది. జగత్పతీ! నన్ను రక్షించు! ఇలా దేవదేవుడైన రుద్రుడు అడిగినప్పుడు, బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు:
బ్రహ్మోవాచ। సఖా నారాణో దేవః స త్వాం పూతం కరిష్యతి। కీర్తనీయస్త్వయా ధన్యః స మే పూజ్యః స్వయం విభుః
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు: 'నా మిత్రుడైన నారాయణుడు నిన్ను పవిత్రుడిని చేస్తాడు. నీవు ఆయనను స్తుతించాలి, ధన్యుడవు. ఆయనను నేను పూజించాలి, ఆయన సర్వవ్యాపకుడు.'
అనుధ్యాతోఽసి వై నూనం తేన దేవేన విష్ణునా। యేన తే భక్తిరుత్పన్నా స్తోతుం మాం మతిరుత్థితా
ఆ విష్ణుదేవుడు నిన్ను ఎప్పుడూ ధ్యానిస్తుంటాడు. ఆయన వల్లే నీలో భక్తి కలిగింది, నన్ను స్తుతించాలనే సంకల్పం పుట్టింది.
శిరశ్ఛేదాత్కపాలీ త్వం సోమసిద్ధాంతకారకః। కోటీః శతం చ విప్రాణాముద్ధర్తాసి మహాద్యుతే
తలను తొలగించినందువల్ల నీవు కపాలిగా, సోమయాగాన్ని పూర్తిచేసేవాడిగా ప్రసిద్ధివవుతావు. నీవు లక్షలాది బ్రాహ్మణులను రక్షిస్తావు, మహాతేజస్సుతో నిండినవాడవు.
బ్రహ్మహత్యావ్రతం కుర్యా నాన్యత్కించన విద్యతే। అభాష్యాః పాపినః క్రూరా బ్రహ్మఘ్నాః పాపకారిణః
బ్రహ్మహత్య పాపానికి వ్రతం చేయాలి. వేరే మార్గం లేదు. పాపులు, క్రూరులు, బ్రహ్మహంతకులు—వారితో మాట్లాడకూడదు.
వైతానికా వికర్మస్థా న తే భాష్యాః కథంచన। తైస్తు దృష్టైస్తథా కార్యం భాస్కరస్యావలోకనమ్
వైతానిక కర్మలు చేసే వారు, ధర్మబద్ధంగా ప్రవర్తించని వారు—వారితో ఎప్పుడూ మాట్లాడకూడదు. వారిని చూసినప్పుడు సూర్యుణ్ణి చూడాలి.