తతస్తే దానవా భీష్మా ఊచుః సర్వే గురుం వచః। దీక్షస్వ నో మహాభాగ భ్రూణకానగ్రతః స్థితాన్
అప్పుడు ఆ భయంకరమైన దానవులందరూ గురువును ఉద్దేశించి, 'మా ప్రభో, మేము ఇక్కడ ఉన్న भ्रూణాలవలె ఉన్నవారిని దీక్షించండి' అని అన్నారు.
తథా కృత్వా స తానాహ సమయేన పురోహితః। ప్రణామో నాన్యదేవేషు కర్తవ్యో వః కదాచన
అలా చేసి, ఆ పురోహితుడు నియమప్రకారం వారితో ఇలా అన్నాడు: 'మీరు ఎప్పుడూ ఇతర దేవతలకు నమస్కారం చేయకూడదు.'
ఏకస్థానే యదా భక్తం భోక్తవ్యం కరసంపుటే। తత్రస్థానే స్థితం తోయం కేశకీటవివర్జితమ్
భోజనం చేయాల్సినప్పుడు ఒకే చోట, చేతులు జోడించి తినాలి. అక్కడ ఉండే నీరు వెంట్రుకలు, పురుగులు లేని స్వచ్ఛమైనదిగా ఉండాలి.
తుల్యం ప్రియాప్రియం కార్యం నాన్యదృష్టిహతం క్వచిత్। భోక్తవ్యమేతేన విభో ఆచారేణ తథా కురు౪౦౦ 1.13.
ఇష్టమైనదైనా, ఇష్టంలేనిదైనా సమంగా చూడాలి. ఎప్పుడూ పక్షపాతం లేకుండా ప్రవర్తించాలి. భోజనం కూడా ఇదే విధంగా చేయాలి ప్రభూ, మీరు కూడా ఇలానే ఆచరించండి.
భవధ్వం సహితా యూయం తే తథా మోక్షభాగినః। ఏవముక్త్వా స నియమాన్కృత్వా తాన్దనుపుంగవాన్
మీరు అందరూ కలిసే ఉండండి. అలా చేస్తే మోక్షాన్ని పొందుతారు. ఇలా చెప్పి, ఆ నియమాలను ఏర్పాటుచేసి, ఆ పురుషోత్తములను ఉపదేశించాడు.
జగామ ధిషణో రాజన్దేవలోకం దివౌకసామ్। ఆచచక్షే స తత్సర్వం దానవానాం చ కారితమ్
అంతటితో ధిషణుడు, రాజా, దేవతల లోకానికి వెళ్లాడు. అక్కడ దానవులు చేసిన పనులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
తతస్తే త్వసురా జగ్ముర్నర్మదామభితో వసన్। దృష్ట్వా తాన్దానవాంస్తత్ర ప్రహ్లాదేన వినా కృతాన్
తర్వాత ఆ అసురులు నర్మదా నదికి సమీపంలో నివసించేందుకు వెళ్లారు. అక్కడ ప్రహ్లాదుడు తప్ప మిగతా దానవులను చూశారు.
దేవరాజస్తతో హృష్టో నముచిం ప్రాహ వై వచః। హిరణ్యాక్షం యజ్ఞహనం ధర్మఘ్నం వేదనిందకమ్
అప్పుడు దేవేంద్రుడు ఆనందంతో నముచిని ఇలా అన్నాడు: 'హిరణ్యాక్షుడు యజ్ఞాన్ని ధ్వంసించినవాడు, ధర్మాన్ని హతమార్చినవాడు, వేదాలను నిందించినవాడు.'
రాక్షసం క్రూరకర్మాణం ప్రఘసం విఘసం తథా। ముచిం చైవ తథా బాణం విరోచనమథాపి వా
'క్రూరకర్మలు చేసే రాక్షసుడు, భక్షకుడు, అధికంగా తినేవాడు, ముచియు, అలాగే బాణుడు, విరోచనుడూ ఉన్నారు.'
మహిషాక్షం బాష్కలం చ ప్రచండం చండకం తథా। రోచమానం తథాత్యుగ్రం సుషేణం దానవోత్తమమ్
'మహిషాక్షుడు, బాష్కలుడు, ప్రచండుడు, చండకుడు, రోచమానుడు, అత్యంత ఉగ్రుడైనవాడు, సుషేణుడు — వీరంతా దానవులలో శ్రేష్ఠులు.'
ఏతాన్దృష్ట్వా తథా చాన్యాన్దానవేంద్రానథాబ్రవీత్। ఇన్ద్ర ఉవాచ। దానవేంద్రాః పురా జాతాః కృతం రాజ్యం త్రివిష్టపే
వీళ్లను, ఇంకా ఇతర దానవాధిపతులను చూసి, ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "దానవాధిపతులారా! మీరు చాలా కాలం క్రితమే పుట్టి, దేవతల లోకాన్ని పాలించారు."
ఇదానీం కథమేవేదం వ్రతం వేదవిలోపకమ్। భవద్భిః కర్తుమారబ్ధం నగ్నముండికమండలు
"ఇప్పుడు మీరు వేదాలను నాశనం చేసే ఈ వ్రతాన్ని — నగ్నంగా, ముండగా, కుండలు పట్టుకుని — ఎందుకు ఆచరించటం మొదలుపెట్టారు?"
మయూరధ్వజధారిత్వం కథం చైవేహ తిష్ఠథ। దానవా ఊచుః। త్యక్తః సర్వాసురభావ ఋషిధర్మే వయం స్థితాః
"మీరు మయూరపిచ్చక ధ్వజాలను ఎందుకు ధరించి ఇక్కడ నిలబడి ఉన్నారు?" దానవులు ఇలా చెప్పారు: "మేము అసుర స్వభావాన్ని పూర్తిగా వదిలేసి, ఋషుల ధర్మంలో స్థిరమయ్యాం."
ధర్మవృద్ధికరం కర్మ చరామః సర్వజంతుషు। త్రైలోక్యరాజ్యమఖిలం భుంక్ష్వ శక్ర వ్రజస్వ చ
"ప్రపంచంలోని అన్ని జీవులలో ధర్మాన్ని పెంచే పనులు చేస్తున్నాం. శక్రా! మూడు లోకాల రాజ్యాన్ని నీవే అనుభవించు, ఇక్కడినుంచి వెళ్ళిపో."
తథేతి చోక్త్వా మఘవా పునర్యాతస్త్రివిష్టపమ్। ఏవం తే మోహితాః సర్వే భీష్మ దేవపురోధసా
"అలాగే జరుగనీ" అని చెప్పి మఘవంతుడు తిరిగి దేవలోకానికి వెళ్ళిపోయాడు. భీష్మా! ఇలా అందరూ దేవతల పురోహితుని మాయకు లోనయ్యారు.
నర్మదా సరితం ప్రాప్య స్థితా దానవసత్తమాః। జ్ఞాత్వా శుక్రేణ తే సర్వే వృత్తాంతమనుబోధితాః
నర్మదా నదిని చేరిన దానవశ్రేష్ఠులు అక్కడ నిలబడ్డారు. శుక్రుడు జరిగిన సంగతులన్నీ చెప్పి వారిని జాగ్రత్తపరిచాడు.
తదా త్రైలోక్యహరణే చక్రుః క్రూరాం పునర్మతిమ్
ఆ సమయంలో, మూడు లోకాల్ని స్వాధీనం చేసుకోవాలని వారు మళ్లీ క్రూరమైన సంకల్పం చేసుకున్నారు.
భీష్మ ఉవాచ। కథం త్రిపురుషాజ్జాతో హ్యర్జునః పరవీరహా। కథం కర్ణస్తు కానీనః సూతజః పరికీర్త్యతే
భీష్ముడు అడిగాడు: "అర్జునుడు, శత్రువులను సంహరించేవాడు, త్రిపురుని నుండి ఎలా జన్మించాడు? కర్ణుడు సూతపుత్రుడని ఎందుకు అంటారు? అతను వివాహేతరంగా ఎలా పుట్టాడు?"
వరం తయోః కథం భూతం నిసర్గాదేవ తద్వద। బృహత్కౌతూహలం మహ్యం తద్భవాన్వక్తుమర్హతి
"ఆ ఇద్దరికి వరం సహజంగా ఎలా లభించింది? దయచేసి నాకు చెప్పండి. నాకు ఈ విషయం మీద గొప్ప ఆసక్తి ఉంది. మీరు చెప్పటానికి అర్హులు."
పులస్త్య ఉవాచ। ఛిన్నే వక్త్రే పురా బ్రహ్మా క్రోధేన మహతా వృతః। లలాటే స్వేదముత్పన్నం గృహీత్వా తాడయద్భువి
పులస్త్యుడు చెప్పాడు: "ఒకసారి బ్రహ్మదేవుడికి ముఖం తెగిపోయినప్పుడు, అతను భయంకరమైన కోపంతో నిండిపోయాడు. అతని నుదుటినుండి చెమట వచ్చినది. దాన్ని తీసుకుని భూమిపై కొట్టాడు."
స్వేదతః కుండలీ జజ్ఞే సధనుష్కో మహేషుధిః। సహస్రకవచీ వీరః కింకరోమీత్యువాచ హ
ఆ చెమట నుండి కుండలితో, విల్లు, గొప్ప బాణాలతో, వెయ్యి కవచాలుతో కూడిన వీరుడు జన్మించాడు. అతను, "నేను ఏం చేయాలి?" అని అడిగాడు.
తమువాచ విరించస్తు దర్శయన్రుద్రమోజసా। హన్యతామేష దుర్బుద్ధిర్జాయతే న యథా పునః
అప్పుడు సృష్టికర్త బ్రహ్మదేవుడు, రుద్రుని శక్తిని చూపిస్తూ, "ఈ దుష్టుడు మరలా పుట్టకుండా చంపబడాలి," అని చెప్పాడు.
బ్రహ్మణో వచనం శ్రుత్వా ధనురుద్యమ్య పృష్ఠతః। సంప్రతస్థే మహేశస్య బాణహస్తోతిరౌద్రదృక్
బ్రహ్మదేవుని మాటలు విని, అతను తన విల్లు తీసుకుని, చేతిలో బాణాలతో, ఉగ్రమైన చూపుతో మహేశ్వరుని వెనకపడి వెళ్లాడు.
దృష్ట్వా పురుషమత్యుగ్రం భీతస్తస్య త్రిలోచనః। అపక్రాంతస్తతో వేగాద్విష్ణోరాశ్రమమభ్యగాత్
అతను భయంకరుడైన పురుషుడిని చూసి, త్రినేత్రుడు భయపడి, వేగంగా పారిపోయి విష్ణువు ఆశ్రమానికి చేరాడు.
త్రాహిత్రాహీతి మాం విష్ణో నరాదస్మాచ్చ శత్రుహన్। బ్రహ్మణా నిర్మితః పాపో మ్లేచ్ఛరూపో భయంకరః
"విష్ణువూ! శత్రువులను సంహరించేవాడా! ఈ మనిషి నుండి నన్ను రక్షించు. బ్రహ్మదేవుడు సృష్టించిన ఈ పాపి, మ్లేచ్ఛ రూపంలో, భయంకరంగా ఉన్నాడు."
యథా హన్యాన్న మాం క్రుద్ధస్తథా కురు జగత్పతే। హుంకారధ్వనినా విష్ణుర్మోహయిత్వా తు తం నరమ్
"ప్రపంచాధిపతీ! అతను కోపంతో నన్ను చంపకుండా చూడండి." అప్పుడు విష్ణువు, గర్జనతో ఆ మనిషిని మాయలో పడేశాడు.
అదృశ్యః సర్వభూతానాం యోగాత్మా విశ్వదృక్ప్రభుః। తత్ర ప్రాప్తం విరూపాక్షం సాంత్వయామాస కేశవః
అందరికి కనిపించకుండా, యోగశక్తితో, సమస్తాన్ని చూసే ప్రభువు అయిన కేశవుడు, అక్కడికి వచ్చిన విరూపాక్షుడిని శాంతింపజేశాడు.
తతస్స ప్రణతో భూమౌ దృష్టో దేవేన విష్ణునా। విష్ణురువాచ। పౌత్రో హి మే భవాన్రుద్ర కం తే కామం కరోమ్యహమ్
ఆ తర్వాత అతను భూమిపై నమస్కరించి ఉన్నప్పుడు, విష్ణువు చూసాడు. విష్ణువు ఇలా అన్నాడు: "రుద్రా! నువ్వు నా మనవడవు. నీకు ఏ వరం కావాలో చెప్పు."
దృష్ట్వా నారాయణం దేవం భిక్షాం దేహీత్యువాచ హ। కపాలం దర్శయిత్వాగ్రే ప్రజ్వలంస్తేజసోత్కటమ్
నారాయణుని దర్శించి, "భిక్ష ఇవ్వండి" అని అడిగాడు. తన ముందు భయంకరమైన తేజస్సుతో మెరిసే ఖపాలాన్ని చూపించాడు.
కపాలపాణిం సంప్రేక్ష్య రుద్రం విష్ణురచిన్తయత్। కోన్యో యోగ్యో భవేద్భిక్షుర్భిక్షాదానస్య సాంప్రతమ్
ఖపాలాన్ని చేతిలో పట్టుకున్న రుద్రునిని చూసి, విష్ణువు తనలోనే, "ఇప్పుడు నా నుండి భిక్ష తీసుకునేందుకు ఇతని కన్నా యోగ్యుడు ఇంకెవరు ఉంటారు?" అని ఆలోచించాడు.