త్రయీమార్గం సముత్సృజ్య మాయామోహేన తేసురాః। కారితాస్తన్మయా హ్యాసంస్తథాన్యే తత్ప్రబోధితాః
త్రయీ మార్గాన్ని వదిలేసి, ఆ దేవతలు మాయా మోహంతో నా చేత చేయించబడ్డారు; మరికొందరిని కూడా అలాగే నేను ప్రబోధించాను.
తైరప్యన్యే పరే తైశ్చ తైరన్యోన్యైస్తథాపరే। నమోఽర్హతే చేతి సర్వే సంగమే స్థిరవాదినః
వారు, మరికొందరు, ఇంకా ఇతరులు, ఇలా అందరూ తమ అభిప్రాయాల్లో స్థిరంగా ఉండి, సభలో 'అర్హతకు నమస్సు' అన్నారు.
అల్పైరహోభిః సంత్యక్తా తైర్దైత్యైః ప్రాయశస్త్రయీ। పునశ్చ రక్తాంబరధృన్మాయామోహో జితేక్షణః
కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ దైత్యులు త్రయీ మార్గాన్ని వదిలేశారు; మళ్లీ ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించినవాడు, తన విజేత చూపుతో మాయామోహాన్ని కలిగించాడు.
సోన్యానప్యసురాన్గత్వా ఊచేన్యన్మధురాక్షరమ్। స్వర్గార్థం యది వో వాఞ్ఛా నిర్వాణార్థాయ వా పునః
అతడు మరికొంతమందిని దగ్గరకు వెళ్లి, మధురంగా ఇలా అన్నాడు: 'మీకు స్వర్గం కావాలా, లేక మళ్లీ విముక్తి కోరుకుంటున్నారా?'
తదలం పశుఘాతాది దుష్టధర్మైర్నిబోధత। విజ్ఞానమయమేతద్వై త్వశేషమధిగచ్ఛత
పశువులను చంపడం వంటి దుష్టకర్మలు ఇక చాలును; ఇది పూర్తిగా జ్ఞానమే అని తెలుసుకోండి, మిగతా భాగాన్ని సాధించండి.
బుధ్యధ్వం మే వచః సమ్యగ్బుధైరేవమిహోదితమ్। జగదేతదనాధారం భ్రాంతిజ్ఞానానుతత్పరమ్
నా మాటను బుద్ధిమంతులు చెప్పినట్టు జాగ్రత్తగా వినండి; ఈ లోకం ఆధారంలేనిది, మాయా జ్ఞానంతో పరమాన్ని పొందలేరు.
రాగాదిదుష్టమత్యర్థం భ్రామ్యతే భవసంకటే। నానాప్రకారం వచనం స తేషాం ముక్తియోజితమ్
రాగాది దోషాలతో మితిమీరిన మనస్సుతో జీవులు సంసార బాధల్లో తిరుగుతారు; వారికి విముక్తి కోసం అనేక విధాలుగా ఉపదేశాలు చెప్పబడ్డాయి.
తథా తథావదద్ధర్మం తత్యజుస్తే యథాయథా। కేచిద్వినిందాం వేదానాం దేవానామపరే నృప
అతడు ఎలా ధర్మాన్ని చెప్పాడో వారు అలాగే వదిలేశారు; కొందరు వేదాలను నిందించారు, మరికొందరు దేవతలను, ఓ రాజా.
యజ్ఞకర్మకలాపస్య తథా చాన్యే ద్విజన్మనామ్। నైతద్యుక్తిసహం వాక్యం హింసా ధర్మాయ జాయతే
అలాగే మరికొందరు యజ్ఞకర్మలను, ద్విజులకు సంబంధించిన వాటిని నిందించారు; ఈ మాటకు తగిన తర్కం లేదు, హింసే ధర్మమని అంటారు.
హవీంష్యనలదగ్ధాని ఫలాన్యర్హంతి కోవిదాః। నిహతస్య పశోర్యజ్ఞే స్వర్గప్రాప్తిర్యదీష్యతే
అగ్నిలో హోమించిన నైవేద్యాలు ఫలిస్తాయని పండితులు అంటారు; యజ్ఞంలో పశువు నశించితే స్వర్గాన్ని పొందుతారని భావిస్తే—
స్వపితా యజమానేన కిం వా తత్ర న హన్యతే। తృప్తయే జాయతే పుంసో భుక్తమన్యేన చేద్యది
అయితే యజమాని తన తండ్రిని అక్కడ చంపడు కదా, దానికి అర్థమేంటి? ఇంకొకరు తింటే అది మనిషి తృప్తికోసం మాత్రమే.
దద్యాచ్ఛ్రాద్ధం ప్రవసతో న వహేయుః ప్రవాసినః। యజ్ఞైరనేకైర్దేవత్వమవాప్యేంద్రేణ భుజ్యతే
ప్రవాసంలో ఉన్నవారికి శ్రాద్ధం ఇచ్చినా వారు తీసుకెళ్లరు; అనేక యజ్ఞాల ద్వారా దేవతత్వాన్ని పొంది ఇంద్రునితో ఆనందిస్తారు.
శమ్యాది యది చేత్కాష్ఠం తద్వరం పత్రభుక్పశుః। జనా శ్రద్ధేయమిత్యేతదవగమ్య తు తద్వచః
శమి మొదలైన కట్టెలను పశువు తింటే, ఆకులు తినే పశువు మేలైనవాడు; ప్రజలు ఈ మాటను గ్రహించి నమ్మకం పెట్టుకోవాలి.
ఉపేక్ష్య శ్రేయసే వాక్యం రోచతాం యన్మయేరితమ్। న హ్యాప్తవాదా నభసో నిపతంతి మహాసురాః
మీకు శ్రేయస్సు కోసం నేను చెప్పిన మాటలు నచ్చకపోతే వాటిని పట్టించుకోకండి; విశ్వసనీయుల మాటల వల్ల మహా దేవతలు ఆకాశం నుంచి పడిపోవరు.
యుక్తిమద్వచనం గ్రాహ్యం మయాన్యైశ్చ భవద్విధైః। దానవా ఊచుః। తత్వవాదే వయం సర్వే ప్రపన్నాస్తవ భక్తితః
న్యాయమైన మాటలు నేను, నీవంటి మరెవ్వరైనా స్వీకరించాలి. దానవులు ఇలా అన్నారు— నిజమైన ధర్మాన్ని నమ్మి, నీపై భక్తితో మేమంతా నీకు శరణు వచ్చాము.
కురుష్వానుగ్రహం చాద్య ప్రసన్నోసి యది ప్రభో। సంభారానాహరామోద్య దీక్షాయోగ్యాంశ్చ సర్వశః
ప్రభూ! నీవు సంతోషంగా ఉంటే, ఈ రోజు మాకు అనుగ్రహం చూపించు. మేము దీక్షకు కావాల్సిన వస్తువులన్నీ, యోగ్యమైనవన్నీ తెస్తాము.
ప్రసాదాత్తవ యేనాశు మోక్షో హస్తగతో భవేత్। తతస్తానబ్రవీత్సర్వాన్మాయామోహోసురాంస్తదా
నీ కృప వల్ల ముక్తి త్వరగా మాకు లభించాలి. అప్పుడు మాయలో మునిగిపోయిన ఆ దానవులందరితో ఆయన ఇలా అన్నాడు.
ప్రపన్నః శాసనం హ్యేష మదీయో గురురగ్ర్యధీః। దీక్షాం దాస్యతి యుష్మాకం నిదేశాన్మమ సత్తమః
ఈయన నా ఆజ్ఞకు లోబడి ఉన్నవాడు, నా గురువుల్లో గొప్పవాడు, జ్ఞానవంతుడు. నా చెప్పినట్టు మీకు దీక్షను ఇస్తాడు.
ఏతాన్దీక్షయ భో బ్రహ్మన్వచనాన్మమ పుత్రకాన్। గతే మోహే దానవాస్తే భార్గవం వాక్యమబ్రువన్
బ్రాహ్మణా! నా మాట ప్రకారం నా కుమారులకు దీక్షనిచ్చు. మాయ పోయిన తర్వాత ఆ దానవులు భార్గవునితో ఇలా అన్నారు.
దేహి దీక్షాం మహాభాగ సర్వసంసారమోచనీమ్। తథేత్యాహోశనా దైత్యాన్గచ్ఛామో నర్మదామను
మహాభాగ! మమ్మల్ని అన్ని సంసార బంధాల నుంచి విడిపించే దీక్షనివ్వు. ఉశనుడు దైత్యులకు 'అలాగే' అని చెప్పి, నర్మదా తీరానికి పోదాం అన్నాడు.
భోభోస్త్యజత వాసాంసి దీక్షాం కారయితాస్మి వః। ఏవం తే దానవా భీష్మ భృగురూపేణ ధీమతా
మిత్రులారా! మీరు వస్త్రాలు తీసేయండి, నేను మీకు దీక్షను నిర్వహిస్తాను. భీష్మా! అప్పుడు భృగువు రూపంలో ఉన్న జ్ఞానవంతుడు ఆ దానవులకు దీక్షను ఇచ్చాడు.
ఆంగిరసేన తే తత్ర కృతా దిగ్వాససోసురాః। బర్హిపిచ్ఛధ్వజం తేషాం గుంజికా చారుమాలికాం
ఆంగిరసుడు అక్కడ వారిని దిక్కులే వస్త్రమయంగా చేశాడు. వారికి నెమలి పిచ్చుకలతో జెండా, గుంజికా పువ్వులతో అందమైన హారాన్ని ఇచ్చాడు.
దత్వా చకార తేషాం తు శిరసో లుంచనం తతః। కేశస్యోత్పాటనం చైవ పరమం ధర్మసాధనమ్
ఇవి ఇచ్చిన తర్వాత, వారి తలపై ఉన్న జుట్టును పీకి తీసేశాడు. ఇది పరమ ధర్మాన్ని సాధించడానికి ముఖ్యమైన మార్గం.
ధనానామీశ్వరో దేవో ధనదః కేశలుంచనాత్। సిద్ధిం పరమికాం ప్రాప్తాః సదా వేషస్య ధారణాత్
ధనానికి అధిపతి అయిన దేవుడు, ధనాన్ని ప్రసాదించేవాడు, జుట్టు పీకడం ద్వారా పరమ సిద్ధిని పొందాడు. ఆ వేషాన్ని ఎప్పుడూ ధరించడం వల్ల కూడా అదే ఫలితం వచ్చింది.
నిత్యత్వం లభ్యతే హ్యేవం పురా ప్రాహార్హతః స్వయమ్। వాలోత్పాటేన దేవత్వం మానుషైర్లభ్యతే త్విహ
ఇలా చేస్తే శాశ్వతత్వం లభిస్తుంది, పురాతన కాలంలో అర్హతుడు కూడా ఇదే అన్నాడు. జుట్టు పీకడం వల్ల ఇక్కడ మనుషులకు దేవత్వం లభిస్తుంది.
కిం న కుర్వీత తత్తస్మాన్మహాపుణ్యప్రదం యతః। మనోరథో హి దేవానాం లోకే వై మానుషే కదా
ఇంత మహాపుణ్యాన్ని ఇచ్చే పని ఎందుకు చేయకూడదు? దేవతలు మనుష్య లోకంలో ఉన్నప్పుడు ఇదే వారి కోరిక.
అస్మిన్స్యాద్భారతే వర్షే జన్మనః శ్రావకే కులే। తపసా యుఞ్జ్మహేస్మాన్వై కేశోత్పాటనపూర్వకమ్
ఈ భారతదేశంలో, శ్రావకుని కుటుంబంలో జన్మించి, ముందుగా జుట్టు పీకి, మేము తపస్సు చేయాలి.
తీర్థంకరాశ్చతుర్వింశత్తథా తైస్తు పురస్కృతాః। ఛాయాకృతం ఫణీంద్రేణ ధ్యానమార్గప్రదర్శకమ్
ఇలా వారు ఇరవై నాలుగు తీర్థంకరులను గౌరవించారు. పాము అధిపతి నీడను కలిగించి, ధ్యాన మార్గాన్ని చూపించాడు.
స్తువన్తం మంత్రవాదేన స్వర్గో హస్తగతోర్హతం। మోక్షో వా భవితా నూనం విచారః కోత్ర కథ్యతే
మంత్రాలతో స్తుతించడంవల్ల అర్హతుడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు, లేదా తప్పక మోక్షం లభిస్తుంది. ఇందులో ఏమాత్రం సందేహం లేదు.
కదా స్యామర్షయో భూత్వా సూర్యాగ్నిసమతేజసః। జప్త్వా విరాగిణశ్చైవమనుపంచాంగకం తథా
ఎప్పుడైతే మనం సూర్యుడు, అగ్ని లాంటి తేజస్సుతో ఋషులమవుతామో, విరక్తతతో పాటు ఐదు భాగాల మంత్రాన్ని జపిస్తామో, ఆ రోజు ఎప్పుడొస్తుందో.