ఇత్యుక్తే గురుణా పశ్చాన్మాయామోహోబ్రవీద్వచః। భో భో దైత్యాధిపతయః ప్రబ్రూత తపసి స్థితాః
గురువు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మాయమోహం ఇలా అన్నాడు: "ఓ దైత్యాధిపతులారా, తపస్సులో ఉన్న మీరు చెప్పండి."
ఏహికార్థం తు పారక్యం తపసః ఫలమిచ్ఛథ। దానవా ఊచుః। పారక్యధర్మలాభాయ తపశ్చర్యా హి నో మతా
"మీరు తపస్సు ఫలితాన్ని ఈ లోకానికి కోరుతున్నారా, లేక పరలోకానికి కోరుతున్నారా?" దానవులు ఇలా అన్నారు: "పరలోక ధర్మాన్ని పొందడానికే మేము తపస్సు చేస్తున్నాము."
అస్మాభిరియమారబ్ధా కిం వా తత్ర వివక్షితమ్। దిగంబర ఉవాచ। కురుధ్వం మమ వాక్యాని యది ముక్తిమభీప్సథ
"మేము దీన్ని ప్రారంభించాము; ఇంకేమైనా చెప్పదలచినదేమైనా ఉందా?" నగ్నయోగి ఇలా అన్నాడు: "మీరు మోక్షాన్ని కోరితే నా మాటలు పాటించండి."
ఆర్హతం సర్వమేతచ్చ ముక్తిద్వారమసంవృతమ్। ధర్మాద్విముక్తేరర్హోయం నైతస్మాదపరః పరః౩౫౦ 1.13.
"ఇది అంతా అరహంతులకు యోగ్యం; మోక్ష ద్వారం తెరవబడి ఉంది. ధర్మం వల్లే మోక్షం లభిస్తుంది; దీని కంటే గొప్పది లేదు."
అత్రైవావస్థితాః స్వర్గం ముక్తిం చాపి గమిష్యథ। ఏవంప్రకారైర్బహుభిర్ముక్తిదర్శనవర్జితైః
"ఇక్కడే ఉండి, మీరు స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని పొందుతారు; ఇలాంటి అనేక మార్గాలతో, మోక్ష దర్శనం లేకుండానే."
మాయామోహేన తే దైత్యాః వేదమార్గబహిష్కృతాః। ధర్మాయైతదధర్మాయ సదేతదసదిత్యపి
మాయమోహం వల్ల ఆ దైత్యులు వేదమార్గం నుంచి తప్పించబడ్డారు; ధర్మానికి ఇది అధర్మం, సత్యానికి ఇది అసత్యం.
విముక్తయే త్విదం నైతద్విముక్తిం సంప్రయచ్ఛతి। పరమార్థోయమత్యర్థం పరమార్థో న చాప్యయమ్
విముక్తికి ఇది కాదు; ఇది విముక్తిని ఇవ్వదు. ఇది పరమార్థమని అంటారు కానీ నిజంగా పరమార్థం కాదు.
కార్యమేతదకార్యం హి నైతదేతత్స్ఫుటం త్విదమ్। దిగ్వాససామయం ధర్మో ధర్మోయం బహువాససామ్
ఇది కర్తవ్యమని అంటారు కానీ నిజంగా కర్తవ్యం కాదు; ఇది స్పష్టంగా చెప్పబడలేదు. ఒంటరిగా వస్త్రధారణ చేసే వారికి ఒక విధానం, అనేక వస్త్రాలు ధరించే వారికి మరో విధానం ఉంది.
ఇత్యనేకార్థవాదాంస్తు మాయామోహేన తే యతః। ఉక్తాస్తతోఽఖిలా దైత్యాః స్వధర్మాంస్త్యాజితా నృప
ఇలా మాయా మోహంతో వారు అనేక విభిన్నమైన మాటలు చెప్పారు; అందుకే, రాజా, అందరు దైత్యులు తమ ధర్మాలను వదిలేశారు.
అర్హధ్వం మామకం ధర్మం మాయామోహేన తే యతః। ఉక్తాస్తమాశ్రితా ధర్మమార్హతాస్తేన తేభవన్
మాయా మోహం వల్ల నా ధర్మాన్ని అర్హమని వారు ప్రకటించారు; ఆ ధర్మాన్ని ఆశ్రయించినవారు అర్హులు అయ్యారు.
త్రయీమార్గం సముత్సృజ్య మాయామోహేన తేసురాః। కారితాస్తన్మయా హ్యాసంస్తథాన్యే తత్ప్రబోధితాః
త్రయీ మార్గాన్ని వదిలేసి, ఆ దేవతలు మాయా మోహంతో నా చేత చేయించబడ్డారు; మరికొందరిని కూడా అలాగే నేను ప్రబోధించాను.
తైరప్యన్యే పరే తైశ్చ తైరన్యోన్యైస్తథాపరే। నమోఽర్హతే చేతి సర్వే సంగమే స్థిరవాదినః
వారు, మరికొందరు, ఇంకా ఇతరులు, ఇలా అందరూ తమ అభిప్రాయాల్లో స్థిరంగా ఉండి, సభలో 'అర్హతకు నమస్సు' అన్నారు.
అల్పైరహోభిః సంత్యక్తా తైర్దైత్యైః ప్రాయశస్త్రయీ। పునశ్చ రక్తాంబరధృన్మాయామోహో జితేక్షణః
కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ దైత్యులు త్రయీ మార్గాన్ని వదిలేశారు; మళ్లీ ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించినవాడు, తన విజేత చూపుతో మాయామోహాన్ని కలిగించాడు.
సోన్యానప్యసురాన్గత్వా ఊచేన్యన్మధురాక్షరమ్। స్వర్గార్థం యది వో వాఞ్ఛా నిర్వాణార్థాయ వా పునః
అతడు మరికొంతమందిని దగ్గరకు వెళ్లి, మధురంగా ఇలా అన్నాడు: 'మీకు స్వర్గం కావాలా, లేక మళ్లీ విముక్తి కోరుకుంటున్నారా?'
తదలం పశుఘాతాది దుష్టధర్మైర్నిబోధత। విజ్ఞానమయమేతద్వై త్వశేషమధిగచ్ఛత
పశువులను చంపడం వంటి దుష్టకర్మలు ఇక చాలును; ఇది పూర్తిగా జ్ఞానమే అని తెలుసుకోండి, మిగతా భాగాన్ని సాధించండి.
బుధ్యధ్వం మే వచః సమ్యగ్బుధైరేవమిహోదితమ్। జగదేతదనాధారం భ్రాంతిజ్ఞానానుతత్పరమ్
నా మాటను బుద్ధిమంతులు చెప్పినట్టు జాగ్రత్తగా వినండి; ఈ లోకం ఆధారంలేనిది, మాయా జ్ఞానంతో పరమాన్ని పొందలేరు.
రాగాదిదుష్టమత్యర్థం భ్రామ్యతే భవసంకటే। నానాప్రకారం వచనం స తేషాం ముక్తియోజితమ్
రాగాది దోషాలతో మితిమీరిన మనస్సుతో జీవులు సంసార బాధల్లో తిరుగుతారు; వారికి విముక్తి కోసం అనేక విధాలుగా ఉపదేశాలు చెప్పబడ్డాయి.
తథా తథావదద్ధర్మం తత్యజుస్తే యథాయథా। కేచిద్వినిందాం వేదానాం దేవానామపరే నృప
అతడు ఎలా ధర్మాన్ని చెప్పాడో వారు అలాగే వదిలేశారు; కొందరు వేదాలను నిందించారు, మరికొందరు దేవతలను, ఓ రాజా.
యజ్ఞకర్మకలాపస్య తథా చాన్యే ద్విజన్మనామ్। నైతద్యుక్తిసహం వాక్యం హింసా ధర్మాయ జాయతే
అలాగే మరికొందరు యజ్ఞకర్మలను, ద్విజులకు సంబంధించిన వాటిని నిందించారు; ఈ మాటకు తగిన తర్కం లేదు, హింసే ధర్మమని అంటారు.
హవీంష్యనలదగ్ధాని ఫలాన్యర్హంతి కోవిదాః। నిహతస్య పశోర్యజ్ఞే స్వర్గప్రాప్తిర్యదీష్యతే
అగ్నిలో హోమించిన నైవేద్యాలు ఫలిస్తాయని పండితులు అంటారు; యజ్ఞంలో పశువు నశించితే స్వర్గాన్ని పొందుతారని భావిస్తే—
స్వపితా యజమానేన కిం వా తత్ర న హన్యతే। తృప్తయే జాయతే పుంసో భుక్తమన్యేన చేద్యది
అయితే యజమాని తన తండ్రిని అక్కడ చంపడు కదా, దానికి అర్థమేంటి? ఇంకొకరు తింటే అది మనిషి తృప్తికోసం మాత్రమే.
దద్యాచ్ఛ్రాద్ధం ప్రవసతో న వహేయుః ప్రవాసినః। యజ్ఞైరనేకైర్దేవత్వమవాప్యేంద్రేణ భుజ్యతే
ప్రవాసంలో ఉన్నవారికి శ్రాద్ధం ఇచ్చినా వారు తీసుకెళ్లరు; అనేక యజ్ఞాల ద్వారా దేవతత్వాన్ని పొంది ఇంద్రునితో ఆనందిస్తారు.
శమ్యాది యది చేత్కాష్ఠం తద్వరం పత్రభుక్పశుః। జనా శ్రద్ధేయమిత్యేతదవగమ్య తు తద్వచః
శమి మొదలైన కట్టెలను పశువు తింటే, ఆకులు తినే పశువు మేలైనవాడు; ప్రజలు ఈ మాటను గ్రహించి నమ్మకం పెట్టుకోవాలి.
ఉపేక్ష్య శ్రేయసే వాక్యం రోచతాం యన్మయేరితమ్। న హ్యాప్తవాదా నభసో నిపతంతి మహాసురాః
మీకు శ్రేయస్సు కోసం నేను చెప్పిన మాటలు నచ్చకపోతే వాటిని పట్టించుకోకండి; విశ్వసనీయుల మాటల వల్ల మహా దేవతలు ఆకాశం నుంచి పడిపోవరు.
యుక్తిమద్వచనం గ్రాహ్యం మయాన్యైశ్చ భవద్విధైః। దానవా ఊచుః। తత్వవాదే వయం సర్వే ప్రపన్నాస్తవ భక్తితః
న్యాయమైన మాటలు నేను, నీవంటి మరెవ్వరైనా స్వీకరించాలి. దానవులు ఇలా అన్నారు— నిజమైన ధర్మాన్ని నమ్మి, నీపై భక్తితో మేమంతా నీకు శరణు వచ్చాము.
కురుష్వానుగ్రహం చాద్య ప్రసన్నోసి యది ప్రభో। సంభారానాహరామోద్య దీక్షాయోగ్యాంశ్చ సర్వశః
ప్రభూ! నీవు సంతోషంగా ఉంటే, ఈ రోజు మాకు అనుగ్రహం చూపించు. మేము దీక్షకు కావాల్సిన వస్తువులన్నీ, యోగ్యమైనవన్నీ తెస్తాము.
ప్రసాదాత్తవ యేనాశు మోక్షో హస్తగతో భవేత్। తతస్తానబ్రవీత్సర్వాన్మాయామోహోసురాంస్తదా
నీ కృప వల్ల ముక్తి త్వరగా మాకు లభించాలి. అప్పుడు మాయలో మునిగిపోయిన ఆ దానవులందరితో ఆయన ఇలా అన్నాడు.
ప్రపన్నః శాసనం హ్యేష మదీయో గురురగ్ర్యధీః। దీక్షాం దాస్యతి యుష్మాకం నిదేశాన్మమ సత్తమః
ఈయన నా ఆజ్ఞకు లోబడి ఉన్నవాడు, నా గురువుల్లో గొప్పవాడు, జ్ఞానవంతుడు. నా చెప్పినట్టు మీకు దీక్షను ఇస్తాడు.
ఏతాన్దీక్షయ భో బ్రహ్మన్వచనాన్మమ పుత్రకాన్। గతే మోహే దానవాస్తే భార్గవం వాక్యమబ్రువన్
బ్రాహ్మణా! నా మాట ప్రకారం నా కుమారులకు దీక్షనిచ్చు. మాయ పోయిన తర్వాత ఆ దానవులు భార్గవునితో ఇలా అన్నారు.
దేహి దీక్షాం మహాభాగ సర్వసంసారమోచనీమ్। తథేత్యాహోశనా దైత్యాన్గచ్ఛామో నర్మదామను
మహాభాగ! మమ్మల్ని అన్ని సంసార బంధాల నుంచి విడిపించే దీక్షనివ్వు. ఉశనుడు దైత్యులకు 'అలాగే' అని చెప్పి, నర్మదా తీరానికి పోదాం అన్నాడు.