ఉద్ధరస్వ గురో సర్వాన్కేశాకర్షేణ కూపతః। కస్య దేవస్య శరణం గచ్ఛామో బ్రాహ్మణోత్తమ
"ఓ గురువుగారు, మమ్మల్ని ఈ గుంత నుంచి జుట్టు పట్టుకుని పైకి లేపండి; బ్రాహ్మణుల్లో శ్రేష్ఠుడైన మీరు, మేము ఏ దేవుని ఆశ్రయించాలి చెప్పండి."
దైవతం చ ప్రపన్నానాం ప్రకాశయ మహామతే। స్మరణేనోపవాసేన ధ్యానధారణయా తథా
"ఓ జ్ఞానవంతుడా, ఆశ్రయం పొందినవారికి ఏ దేవుడు అనుగ్రహిస్తాడో మాకు తెలియజేయండి; జ్ఞాపకం, ఉపవాసం, ధ్యానం, ఏకాగ్రత ద్వారా అయినా."
పూజోపహారే చ కృతే అపవర్గస్తు లభ్యతే। విరక్తాస్స్మ కుటుంబే తు భూయో నాత్ర యతామహే
"పూజలు, కానుకలు సమర్పించినప్పుడు మోక్షం లభిస్తుంది; మేము కుటుంబం నుంచి విరక్తులమయ్యాము, మళ్లీ దానికి ప్రయత్నించము."
ఏవం చైవ గురుశ్ఛన్నస్తైరుక్తో దనుపుంగవైః। చింతయామాస తత్కార్యం కథమేతత్కరోమ్యహమ్
అలా దానవుల నాయకులు గురువు వేషంలో ఉన్నవారిని అడిగిన తర్వాత, ఆయన ఆ పని ఎలా చేయాలో ఆలోచించసాగాడు.
కథమేతే మయా పాపాః కర్తవ్యా నరకౌకసః। విడంబనాచ్ఛ్రుతేర్బాహ్యాస్త్రైలోక్యే హాస్యకారిణః
"ఈ పాపులైన నరకవాసులతో నేను ఎలా వ్యవహరించాలి? వీరు వేదమార్గానికి బాహ్యులు, మూడు లోకాలలో హాస్యాస్పదులు."
ఇత్యుక్త్వా ధిషణో రాజంశ్చిన్తయామాస కేశవమ్। తస్య తచ్చింతితం జ్ఞాత్వా మాయామోహం జనార్దనః
అలా చెప్పి, ఆ ధీరుడు కేశవుని ధ్యానించాడు; జనార్దనుడు అతని ఆలోచనను తెలుసుకుని మాయమోహాన్ని సృష్టించాడు.
సముత్పాద్య దదౌ తస్య ప్రాహ చేదం బృహస్పతిమ్। మాయామోహోయమఖిలాంస్తాన్దైత్యాన్మోహయిష్యతి
ఆ మాయను సృష్టించి, బృహస్పతికి ఇచ్చి ఇలా అన్నాడు: "ఈ మాయమోహం మొత్తం ఆ దైత్యులను మాయలో పడేస్తుంది."
భవతా సహితః సర్వాన్వేదమార్గబహిష్కృతాన్। ఏవమాదిశ్య భగవానంతర్ద్ధానం జగామ హ
"మీతో పాటు అందరూ వేదమార్గం నుంచి తప్పించబడతారు." అని చెప్పి, భగవంతుడు అంతర్ధానమయ్యాడు.
తపస్యభిరతాన్సోథ మాయామోహో గతోఽసురాన్। తేషాం సమీపమాగత్య బృహస్పతిరువాచ హ
తపస్సులో నిమగ్నమైన ఆ అసురులు మాయమోహానికి లోనయ్యారు; వారి దగ్గరకు వచ్చి బృహస్పతి మాట్లాడాడు.
అనుగ్రహార్థం యుష్మాకం భక్త్యా ప్రీతస్త్విహాగతః। యోగీ దిగమ్బరో ముణ్డో బర్హిపత్రధరో హ్యయమ్
"మీ అనుగ్రహార్థం, మీ భక్తితో సంతోషించి నేను ఇక్కడికి వచ్చాను; ఈ యోగి నగ్నంగా, ముండగా, నెమలి పింఛాలు ధరించి ఉన్నాడు."
ఇత్యుక్తే గురుణా పశ్చాన్మాయామోహోబ్రవీద్వచః। భో భో దైత్యాధిపతయః ప్రబ్రూత తపసి స్థితాః
గురువు ఇలా చెప్పిన తర్వాత, మాయమోహం ఇలా అన్నాడు: "ఓ దైత్యాధిపతులారా, తపస్సులో ఉన్న మీరు చెప్పండి."
ఏహికార్థం తు పారక్యం తపసః ఫలమిచ్ఛథ। దానవా ఊచుః। పారక్యధర్మలాభాయ తపశ్చర్యా హి నో మతా
"మీరు తపస్సు ఫలితాన్ని ఈ లోకానికి కోరుతున్నారా, లేక పరలోకానికి కోరుతున్నారా?" దానవులు ఇలా అన్నారు: "పరలోక ధర్మాన్ని పొందడానికే మేము తపస్సు చేస్తున్నాము."
అస్మాభిరియమారబ్ధా కిం వా తత్ర వివక్షితమ్। దిగంబర ఉవాచ। కురుధ్వం మమ వాక్యాని యది ముక్తిమభీప్సథ
"మేము దీన్ని ప్రారంభించాము; ఇంకేమైనా చెప్పదలచినదేమైనా ఉందా?" నగ్నయోగి ఇలా అన్నాడు: "మీరు మోక్షాన్ని కోరితే నా మాటలు పాటించండి."
ఆర్హతం సర్వమేతచ్చ ముక్తిద్వారమసంవృతమ్। ధర్మాద్విముక్తేరర్హోయం నైతస్మాదపరః పరః౩౫౦ 1.13.
"ఇది అంతా అరహంతులకు యోగ్యం; మోక్ష ద్వారం తెరవబడి ఉంది. ధర్మం వల్లే మోక్షం లభిస్తుంది; దీని కంటే గొప్పది లేదు."
అత్రైవావస్థితాః స్వర్గం ముక్తిం చాపి గమిష్యథ। ఏవంప్రకారైర్బహుభిర్ముక్తిదర్శనవర్జితైః
"ఇక్కడే ఉండి, మీరు స్వర్గాన్ని, మోక్షాన్ని పొందుతారు; ఇలాంటి అనేక మార్గాలతో, మోక్ష దర్శనం లేకుండానే."
మాయామోహేన తే దైత్యాః వేదమార్గబహిష్కృతాః। ధర్మాయైతదధర్మాయ సదేతదసదిత్యపి
మాయమోహం వల్ల ఆ దైత్యులు వేదమార్గం నుంచి తప్పించబడ్డారు; ధర్మానికి ఇది అధర్మం, సత్యానికి ఇది అసత్యం.
విముక్తయే త్విదం నైతద్విముక్తిం సంప్రయచ్ఛతి। పరమార్థోయమత్యర్థం పరమార్థో న చాప్యయమ్
విముక్తికి ఇది కాదు; ఇది విముక్తిని ఇవ్వదు. ఇది పరమార్థమని అంటారు కానీ నిజంగా పరమార్థం కాదు.
కార్యమేతదకార్యం హి నైతదేతత్స్ఫుటం త్విదమ్। దిగ్వాససామయం ధర్మో ధర్మోయం బహువాససామ్
ఇది కర్తవ్యమని అంటారు కానీ నిజంగా కర్తవ్యం కాదు; ఇది స్పష్టంగా చెప్పబడలేదు. ఒంటరిగా వస్త్రధారణ చేసే వారికి ఒక విధానం, అనేక వస్త్రాలు ధరించే వారికి మరో విధానం ఉంది.
ఇత్యనేకార్థవాదాంస్తు మాయామోహేన తే యతః। ఉక్తాస్తతోఽఖిలా దైత్యాః స్వధర్మాంస్త్యాజితా నృప
ఇలా మాయా మోహంతో వారు అనేక విభిన్నమైన మాటలు చెప్పారు; అందుకే, రాజా, అందరు దైత్యులు తమ ధర్మాలను వదిలేశారు.
అర్హధ్వం మామకం ధర్మం మాయామోహేన తే యతః। ఉక్తాస్తమాశ్రితా ధర్మమార్హతాస్తేన తేభవన్
మాయా మోహం వల్ల నా ధర్మాన్ని అర్హమని వారు ప్రకటించారు; ఆ ధర్మాన్ని ఆశ్రయించినవారు అర్హులు అయ్యారు.
త్రయీమార్గం సముత్సృజ్య మాయామోహేన తేసురాః। కారితాస్తన్మయా హ్యాసంస్తథాన్యే తత్ప్రబోధితాః
త్రయీ మార్గాన్ని వదిలేసి, ఆ దేవతలు మాయా మోహంతో నా చేత చేయించబడ్డారు; మరికొందరిని కూడా అలాగే నేను ప్రబోధించాను.
తైరప్యన్యే పరే తైశ్చ తైరన్యోన్యైస్తథాపరే। నమోఽర్హతే చేతి సర్వే సంగమే స్థిరవాదినః
వారు, మరికొందరు, ఇంకా ఇతరులు, ఇలా అందరూ తమ అభిప్రాయాల్లో స్థిరంగా ఉండి, సభలో 'అర్హతకు నమస్సు' అన్నారు.
అల్పైరహోభిః సంత్యక్తా తైర్దైత్యైః ప్రాయశస్త్రయీ। పునశ్చ రక్తాంబరధృన్మాయామోహో జితేక్షణః
కొద్ది రోజుల్లోనే ఆ దైత్యులు త్రయీ మార్గాన్ని వదిలేశారు; మళ్లీ ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించినవాడు, తన విజేత చూపుతో మాయామోహాన్ని కలిగించాడు.
సోన్యానప్యసురాన్గత్వా ఊచేన్యన్మధురాక్షరమ్। స్వర్గార్థం యది వో వాఞ్ఛా నిర్వాణార్థాయ వా పునః
అతడు మరికొంతమందిని దగ్గరకు వెళ్లి, మధురంగా ఇలా అన్నాడు: 'మీకు స్వర్గం కావాలా, లేక మళ్లీ విముక్తి కోరుకుంటున్నారా?'
తదలం పశుఘాతాది దుష్టధర్మైర్నిబోధత। విజ్ఞానమయమేతద్వై త్వశేషమధిగచ్ఛత
పశువులను చంపడం వంటి దుష్టకర్మలు ఇక చాలును; ఇది పూర్తిగా జ్ఞానమే అని తెలుసుకోండి, మిగతా భాగాన్ని సాధించండి.
బుధ్యధ్వం మే వచః సమ్యగ్బుధైరేవమిహోదితమ్। జగదేతదనాధారం భ్రాంతిజ్ఞానానుతత్పరమ్
నా మాటను బుద్ధిమంతులు చెప్పినట్టు జాగ్రత్తగా వినండి; ఈ లోకం ఆధారంలేనిది, మాయా జ్ఞానంతో పరమాన్ని పొందలేరు.
రాగాదిదుష్టమత్యర్థం భ్రామ్యతే భవసంకటే। నానాప్రకారం వచనం స తేషాం ముక్తియోజితమ్
రాగాది దోషాలతో మితిమీరిన మనస్సుతో జీవులు సంసార బాధల్లో తిరుగుతారు; వారికి విముక్తి కోసం అనేక విధాలుగా ఉపదేశాలు చెప్పబడ్డాయి.
తథా తథావదద్ధర్మం తత్యజుస్తే యథాయథా। కేచిద్వినిందాం వేదానాం దేవానామపరే నృప
అతడు ఎలా ధర్మాన్ని చెప్పాడో వారు అలాగే వదిలేశారు; కొందరు వేదాలను నిందించారు, మరికొందరు దేవతలను, ఓ రాజా.
యజ్ఞకర్మకలాపస్య తథా చాన్యే ద్విజన్మనామ్। నైతద్యుక్తిసహం వాక్యం హింసా ధర్మాయ జాయతే
అలాగే మరికొందరు యజ్ఞకర్మలను, ద్విజులకు సంబంధించిన వాటిని నిందించారు; ఈ మాటకు తగిన తర్కం లేదు, హింసే ధర్మమని అంటారు.
హవీంష్యనలదగ్ధాని ఫలాన్యర్హంతి కోవిదాః। నిహతస్య పశోర్యజ్ఞే స్వర్గప్రాప్తిర్యదీష్యతే
అగ్నిలో హోమించిన నైవేద్యాలు ఫలిస్తాయని పండితులు అంటారు; యజ్ఞంలో పశువు నశించితే స్వర్గాన్ని పొందుతారని భావిస్తే—