నానేన కార్యమస్మాకం యా తు హ్యేష యథాగతః। సక్రోధమశపత్కావ్యో దానవేంద్రాన్సమాగతాన్
మనకు ఇతనితో ఇక పనిలేదు; ఇతను వచ్చినట్టు వెళ్లిపోవాలి. అప్పుడు కావ్యుడు కోపంతో కూడిన దానవేంద్రులను శపించాడు.
త్యక్తో యథాహం యుష్మాభిస్తథా సర్వాంశ్చిరాదివ। గతశ్రీకాన్గతప్రాణాన్పశ్యేయం దుఃఖజీవికాన్
మీరు నన్ను వదిలేసినట్టే, మీరు అందరూ కూడా సుదీర్ఘకాలం ధనమూ, ప్రాణమూ కోల్పోయి బాధతో జీవించాలి.
సుఘోరామాపదం ప్రాప్తానచిరాదేవ సర్వశః। ఏవముక్త్వా గతః కావ్యో యదృచ్ఛాతస్తపోవనమ్
మీరు త్వరలోనే భయంకరమైన కష్టాల్లో పడిపోవాలి! ఇలా చెప్పి కావ్యుడు తన ఇష్టానుసారం తపోవనానికి వెళ్లిపోయాడు.
తస్మిన్గతే తతః శుక్రే స్థితస్తత్ర బృహస్పతిః। పాలయన్దానవాంస్తత్ర కించిత్కాలమతిష్ఠత
అతను వెళ్లిన తరువాత, అక్కడ శుక్రుని స్థానంలో బ్రహస్పతి ఉండి, కొంతకాలం దానవులను రక్షిస్తూ ఉన్నాడు.
తతో బహుతిథే కాలే అతిక్రాంతే నరేశ్వర। సంభూయ దానవాః సర్వే పర్యపృఛంస్తదా గురుమ్
పలుకుబడి రాజా, చాలా కాలం గడిచిన తరువాత, అందరు దానవులు కలిసి తమ గురువును అడిగారు.
సంసారేస్మిన్నసారే తు కించిజ్జ్ఞానం ప్రయచ్ఛ నః। యేన మోక్షం వ్రజామశ్చ ప్రసాదాత్తవ సువ్రత
ఈ వ్యర్థమైన లోకంలో మాకు కొంత జ్ఞానం చెప్పు. నీ కృపతో మేము మోక్షాన్ని పొందగలిగేలా చేయు, ఓ ధీరుడా.
తతః సురగురుః ప్రాహ కావ్యరూపీ తదా గురుః। మమాప్యేషా మతిః పూర్వం యా యుష్మాభిరుదాహృతా
అప్పుడు కావ్యుడి రూపంలో ఉన్న దేవతల గురువు ఇలా అన్నాడు: 'మీరు చెప్పిన అదే మనసు నాకు కూడా ఒకప్పుడు వచ్చింది.'
క్షణం కుర్వంతు సహితాశ్శుచీభూయ సమాహితాః। జ్ఞానం వక్ష్యామి వో దైత్యా అహం వై మోక్షదాయి యత్
మీరు అందరూ క్షణం పాటు శుద్ధిగా, ఏకాగ్రతతో ఉండండి. నేను మిమ్మల్ని మోక్షాన్ని ఇచ్చే జ్ఞానం చెప్పుతాను, ఓ దైత్యులారా.
ఏషా శ్రుతిర్వైదికీ యా ఋగ్యజుఃసామసంజ్ఞితా। వైశ్వానరప్రసాదాత్తు దుఃఖదా ప్రాణినామిహ
ఇది వేదశాస్త్రం, ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం అని పిలవబడుతుంది. వైశ్వానరుని కృప వల్ల ఇది జీవులకు ఇక్కడ బాధను కలిగిస్తుంది.
యజ్ఞశ్రాద్ధం కృతం క్షుద్రైరైహికస్వార్థతత్పరైః। యే త్వమీ వైష్ణవా ధర్మా యే చ రుద్రకృతాస్తథా
ఈ లోకంలో స్వార్థంతో ఉన్న చిన్న మనుషులు చేసే యజ్ఞాలు, పితృకర్మలు, అలాగే వైష్ణవ ధర్మాలు, రుద్రుడు స్థాపించిన నియమాలు—
కుధర్మా దారసహితైర్హింసాప్రాయాః కృతాహితైః। అర్ద్ధనారీశ్వరో రుద్ర కథం మోక్షం గమిష్యతి
అర్ధనారీశ్వరుడైన రుద్రుడు, తన భార్యతో కలిసి, అధర్మం, హింస, చెడు పనుల్లో లీనమై ఉంటే, ఆయనకు మోక్షం ఎలా లభిస్తుంది?
వృతో భూతగణైర్భూరిభూషితశ్చాస్థిభిస్తథా। న స్వర్గో నైవ మోక్షోత్ర లోకాః క్లిశ్యంతి వై తథా
భూతగణాలతో చుట్టుముట్టబడి, ఎముకలతో అలంకరించబడిన వాడు, ఆ రుద్రుడు, స్వర్గానికీ, మోక్షానికీ చేరడు; అంతే కాదు, లోకాలు కూడా బాధపడతాయి.
హింసాయామాస్థితో విష్ణుః కథం మోక్షం గమిష్యతి। రజోగుణాత్మకో బ్రహ్మా స్వాం సృష్టిముపజీవతి
హింసను ఆశ్రయించిన విష్ణువు మోక్షాన్ని ఎలా పొందగలడు? రజోగుణంతో ఉన్న బ్రహ్మ తన సృష్టిని పోషించుకుంటాడు.
దేవర్షయోథ యే చాన్యే వైదికం పక్షమాశ్రితాః। హింసాప్రాయాః సదా క్రూరా మాంసాదాః పాపకారిణః
వేదమార్గాన్ని అనుసరించే దేవతలు, ఋషులు, ఇతరులు ఎక్కువగా హింసాత్మకులు, ఎప్పుడూ క్రూరులు, మాంసాహారులు, పాపకార్యాలు చేసే వారే.
సురాస్తు మద్యపానేన మాంసాదా బ్రాహ్మణాస్త్వమీ। ధర్మేణానేన కః స్వర్గం కథం మోక్షం గమిష్యతి
ఈ దేవతలు మద్యం సేవిస్తారు, ఈ బ్రాహ్మణులు మాంసం తింటారు—ఇలాంటి ధర్మంతో ఎవరు స్వర్గాన్ని పొందగలరు? మోక్షం ఎలా సాధ్యమవుతుంది?
యచ్చ యజ్ఞాదికం కర్మ స్మార్తం శ్రాద్ధాదికం తథా। తత్ర నైవాపవర్గోస్తి యత్రైషా శ్రూయతే శ్రుతిః
యజ్ఞాలు, శ్రాద్ధాది కర్మలు, ఇతర సంప్రదాయ ప్రక్రియలు ఏవైనా, వాటిలో ఇలాంటి ఉపదేశం వింటే, వాటిలో మోక్షం ఉండదు.
యజ్ఞం కృత్వా పశుం హత్వా కృత్వా రుధిరకర్దమమ్। యద్యేవం గమ్యతే స్వర్గో నరకః కేన గమ్యతే
యజ్ఞం చేసి, పశువును హత్య చేసి, రక్తంతో మురికి చేసి, ఇలా చేస్తే స్వర్గం లభిస్తే, మరి నరకానికి ఎలా వెళ్ళాలి?
యది భుక్తమిహాన్యేన తృప్తిరన్యస్య జాయతే। దద్యాత్ప్రవసతః శ్రాద్ధం న స భోజనమాహరేత్
ఇక్కడ ఒకరు తింటే ఇంకొకరికి తృప్తి కలిగితే, దూరంలో ఉన్నవారికోసం శ్రాద్ధం చేయాలి, కానీ తానే ఆ భోజనం తినకూడదు.
ఆకాశగామినో విప్రాః పతితా మాంసభక్షణాత్। తేషాం న విద్యతే స్వర్గో మోక్షో నైవేహ దానవాః
ఆకాశంలో ప్రయాణించే బ్రాహ్మణులు మాంసం తినడం వల్ల పతించిపోయారు; వారికి, దానవులారా, ఇక్కడ స్వర్గమూ లేదు, మోక్షమూ లేదు.
జాతస్య జీవితం జంతోరిష్టం సర్వస్య జాయతే। ఆత్మమాంసోపమం మాంసం కథం ఖాదేత పండితః
పుట్టిన ప్రతి ప్రాణికీ జీవితం ఎంతో ప్రియమైనది; తన మాంసంలా ఉన్న మాంసాన్ని ఒక పండితుడు ఎలా తినగలడు?
యోనిజాస్తు కథం యోనిం సేవంతే జంతవస్త్వమీ। మైథునేన కథం స్వర్గం యాస్యంతే దానవేశ్వర। మృద్భస్మనా యత్రశుద్ధిస్తత్ర శుద్ధిస్తు కా భవేత్
గర్భంలో పుట్టిన ఈ జీవులు మళ్ళీ గర్భాన్ని ఎలా సేవించగలవు? దానవేశ్వరా, మైథునంతో స్వర్గం ఎలా పొందగలరు? మట్టి, బూడిదతో శుద్ధి చేస్తే, నిజమైన పవిత్రత ఏముంటుంది?
విపరీతతమం లోకం పశ్య దానవ యాదృశమ్। విణ్మూత్రస్య కృతోత్సర్గే శిశ్నాపానే తు శోధనమ్
దానవా, ఈ లోకం ఎంత తప్పుదారి పట్టిందో చూడు; మలమూత్ర విసర్జన తర్వాత, శిశ్నంతో మూత్రాన్ని తాగడం శుద్ధిగా చెప్పబడింది.
భుక్తే వా భోజనే రాజన్కథం నాపానశిశ్నయోః
రాజా, భోజనం చేసిన తర్వాత నోటికీ, మూత్రద్వారానికీ శుద్ధి ఎందుకు చేయరు?
క్రియతే శోధనం తద్వద్విపరీతా స్థితిస్త్వియమ్। యత్ర ప్రక్షాలనం ప్రోక్తం తత్ర తేనైవ కుర్వతే
అక్కడ శుద్ధి చేసే విధంగా, ఇక్కడ కూడా ఈ విపరీతమైన ఆచారం స్థిరపడింది; శుద్ధి చెప్పిన చోట అదే ప్రకారం చేస్తారు.
తారాం బృంహస్పతేర్భార్యాం హృత్వా సోమః పురా గతః। తస్యాం జాతో బుధః పుత్రో గురుర్జగ్రాహ తాం పునః
ఒకప్పుడు సోముడు, బృహస్పతికి భార్య అయిన తారను తీసుకెళ్లాడు; ఆమె నుండి బుధుడు జన్మించాడు; మళ్ళీ గురువు ఆమెను తిరిగి తీసుకున్నాడు.
గౌతమస్య మునేః పత్నీమహల్యాం నామ నామతః। అగృహ్ణాత్తాం స్వయం శక్రః పశ్య ధర్మో యథావిధః
గౌతమ మహర్షికి భార్య అయిన అహల్యను, ఇంద్రుడు స్వయంగా తీసుకున్నాడు; ధర్మం ఎలా నడుస్తుందో చూడు.
ఏతదన్యచ్చ జగతి దృశ్యతే పాపదాయకమ్। ఏవంవిధో యత్ర ధర్మః పరమార్థో మతస్తు కః
ఇలాంటి పాపకార్యాలు, మరెన్నో ఈ లోకంలో కనిపిస్తాయి; ఇలాంటి చోట ధర్మమంటే, పరమార్థం ఏమిటి నీ అభిప్రాయం ఏమిటి?
వదస్వ త్వం దానవేంద్ర వద భూయో వదామి తే। గురోస్తు గదితం శ్రుత్వా పరమార్థాన్వితం వచః
దానవేంద్రా, చెప్పు, మళ్ళీ చెప్పు, నేను అడుగుతున్నాను; గురువు చెప్పిన పరమార్థంతో కూడిన మాటలు వినాక.
జాతకౌతూహలాస్తత్ర వివిక్తాస్తు భవార్ణవాత్। దానవా ఊచుః। దీక్షయస్వ గురో సర్వాన్ప్రపన్నాన్భక్తితః స్థితాన్
తమ జన్మ గురించి ఆశ్చర్యంగా భావించిన వారు, భవసముద్రం నుంచి విడిపోయి, అక్కడ ఉన్న దానవులు ఇలా అన్నారు: "ఓ గురువుగారు, భక్తితో ఇక్కడికి వచ్చి నిలిచిన వారందరినీ మీరు దీక్ష చేయండి."
యేన వై న పునర్మోహం వ్రజామస్తవ శాసనాత్। సువిరక్తాః స్మ సంసారే శోకమోహప్రదాయిని
"మీ ఆజ్ఞ వల్ల మేము ఇక మాయలో పడిపోకుండా ఉండాలని కోరుకుంటున్నాము; ఈ లోకంలో కలిగే దుఃఖం, మాయ వల్ల మేము పూర్తిగా విరక్తులమయ్యాము."