దైత్యా ఊచుః। న్యస్తశస్త్రా వయం దేవా ఆచార్యే వ్రతమాస్థితే। దత్వా భవంతస్త్వభయం సంప్రాప్తా నో జిఘాంసయా
దేవతలారా, మా గురువు వ్రతంలో ఉండగా మేము ఆయుధాలు వదిలేశాం. మీరు మాకు భయమేమీ ఉండదని హామీ ఇచ్చారు. ఇప్పుడు మమ్మల్ని సంహరించేందుకు వచ్చారు.
అనమర్షా వయం సర్వే త్యక్తశస్త్రాశ్చ సంస్థితాః। చీరకృష్ణాజినధరా నిష్క్రియా నిష్పరిగ్రహాః
మేమంతా సహించలేక, ఆయుధాలు వదిలి, చెక్కబట్టలు, కృష్ణాజినాలు ధరించి, ఏ కార్యమూ లేక, ఏదీ కలిగి లేక ఇక్కడ నిలబడ్డాం.
రణే విజేతుం దేవాంశ్చ న శక్ష్యామః కథంచన। అయుద్ధేన ప్రపత్స్యామః శరణం కావ్యమాతరమ్
పోరులో దేవతలను ఏ విధంగా అయినా జయించలేము. యుద్ధం చేయకుండా మేము కావ్యమాత వద్ద ఆశ్రయం కోరుదాం.
జ్ఞాపయామః కృచ్ఛ్రమిదం యావన్నాభ్యేతి నో గురుః। నివృత్తే చ తథా శుక్రే యోత్స్యామో దంశితాయుధాః
మన గురువు తిరిగిరావడం వరకు మన బాధను ఆమెకు తెలియజేద్దాం. శుక్రుడు వచ్చిన తరువాత మేము ఆయుధాలు ధరించి మళ్లీ యుద్ధం చేస్తాం.
ఏవముక్త్వా చ తేన్యోన్యం శరణం కావ్యమాతరమ్। ప్రాపద్యంత తతో భీతాస్తేభ్యోఽదాదభయం తు సా
ఇలా పరస్పరం చెప్పుకుని, భయంతో కావ్యమాతను ఆశ్రయించారు. ఆమె వారికి భయరహితత్వాన్ని ప్రసాదించింది.
న భేతవ్యం న భేతవ్యం భయం త్యజత దానవాః। మత్సన్నిధౌ వర్త్తతాం వో న భీర్భవితుర్మహతి
ఆమె ఇలా చెప్పింది: 'డానవులారా, భయపడకండి, భయాన్ని వదిలేయండి. నా సమక్షంలో ఉండండి. మీకు పెద్ద భయం ఉండదు.'
తయాభిరక్షితాంస్తాంశ్చ దృష్ట్వా దేవాస్తదాఽసురాన్। అభిజగ్ముః ప్రసహ్యైతానవిచార్య బలాబలమ్
ఆమె రక్షణలో ఉన్న అసురులను చూసి, దేవతలు తమ బలాబలాలను ఆలోచించి, బలవంతంగా వారిపై దాడి చేశారు.
తతస్తాన్బధ్యమానాంస్తు దేవైర్దృష్ట్వాసురాంస్తదా। దేవీ క్రుద్ధాబ్రవీద్దేవాన్నిద్రయా మోహయామ్యహమ్
అప్పుడు దేవతలు అసురులను బంధిస్తున్నట్టు చూసి, ఆ దేవీ కోపంతో ఇలా చెప్పింది: 'నేను మిమ్మల్ని నిద్రతో మాయచేస్తాను.'
సంభృత్య సర్వసంభారాన్నిద్రాం సా వ్యసృజత్తదా। తస్తంభ దేవీ చ బలాద్యోగయుక్తా తపోధనా
తన యోగబలంతో, తపస్సుతో కూడిన ఆ దేవీ, అన్ని శక్తులను కూడగట్టి నిద్రను పంపింది. ఆమె బలంతో వారిని స్థంభింపజేసింది.
తతస్తం స్తభితం దృష్ట్వా ఇన్ద్రం దేవాశ్చ మూఢవత్। ప్రాద్రవంత తతో భీతా ఇన్ద్రం దృష్ట్వా వశీకృతమ్
ఇంద్రుడు స్థంభించిపోయినదాన్ని చూసి, దేవతలు మూర్ఛితులైపోయారు. ఇంద్రుడు వశీకృతుడైనట్టు చూసి భయంతో పారిపోయారు.
గతేషు సురసంఘేషు విష్ణురింద్రమభాషత। విష్ణురువాచ। మాం త్వం ప్రవిశ భద్రం తే రక్షిష్యే త్వాం సురోత్తమ
దేవతల సమూహం వెళ్లిపోయిన తరువాత, విష్ణువు ఇంద్రునితో ఇలా అన్నాడు: 'నీవు నాలో ప్రవేశించు. శుభం కలగాలి. నేను నిన్ను రక్షిస్తాను, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా.'
ఏవముక్తస్తతో విష్ణుం ప్రవివేశ పురందరః। విష్ణుసంరక్షితం దృష్ట్వా దేవీ క్రుద్ధా వచోఽబ్రవీత్
విష్ణువు ఇలా చెప్పగానే, పురందరుడు ఆయనలో ప్రవేశించాడు. ఇంద్రుడు విష్ణువు రక్షణలో ఉన్నట్టు చూసి, ఆ దేవీ కోపంతో ఇలా చెప్పింది:
ఏష త్వాం విష్ణునా సార్ధం దహామి మఘవన్బలాత్। మిషతాం సర్వభూతానాం దృశ్యతాం మే తపోబలమ్
'మఘవన్, నేను నిన్ను విష్ణువుతో కలిసి బలవంతంగా కాల్చేస్తాను. సమస్త భూతాల ముందే నా తపస్సు బలం చూపిస్తాను.'
తయాభిభూతౌ తౌ దేవావింద్రవిష్ణూ బభూవతుః। కథం ముచ్యేయ సహితో విష్ణురింద్రమభాషత
ఆమె బలానికి లోనై, ఇంద్రుడు, విష్ణువు ఇద్దరూ వశీకృతులయ్యారు. అప్పుడు విష్ణువు ఇంద్రునితో, 'నిన్ను నాతో కలిసి ఎలా విడిపించుకోగలను?' అని అడిగాడు.
ఇంద్రోబ్రవీజ్జహి హ్యేనాం యావన్నౌ న దహేత్ప్రభో। విశేషేణాభిభూతోస్మి జహీమాం జహి మా చిరమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: 'ప్రభూ, ఆమె మనిద్దరినీ కాల్చకముందే ఆమెను సంహరించు. నేను పూర్తిగా వశీకృతుడినయ్యాను. ఆలస్యం చేయకుండా ఆమెను సంహరించు.'
తతః సమీక్ష్య విష్ణుస్తాంస్త్రీవధే కృచ్ఛ్రమాస్థితః। అభిధ్యాయ తతః శక్రమాపన్నం సత్వరం ప్రభుః
అప్పుడు విష్ణువు ఆమెను చూసి, స్త్రీహత్య చేయడం ఎంత కష్టం అనుకున్నాడు. అయినా, శక్రుడు ప్రమాదంలో ఉన్నాడని ఆలోచించి వెంటనే అతనిలో ప్రవేశించాడు.
తతః స త్వరయాయుక్తః శీఘ్రకారీ భయాన్వితః। జ్ఞాత్వా విష్ణుస్తతస్తస్యాః క్రూరం దేవ్యాశ్చికీర్షితమ్
తర్వాత విష్ణువు అత్యవసరంగా, భయంతో, త్వరగా చర్య తీసుకున్నాడు. ఆ దేవీ క్రూరమైన సంకల్పాన్ని గ్రహించాడు.
క్రుద్ధశ్చ చక్రమాదాయ శిరశ్చిచ్ఛేద వై భయాత్। తం దృష్ట్వా స్త్రీవధం ఘోరం చుక్రోధ భృగురీశ్వరః
కోపంతో తన చక్రాన్ని తీసుకుని, భయంతో ఆమె తలను తెగేశాడు. ఆ ఘోరమైన స్త్రీహత్యను చూసి భృగుమహర్షి తీవ్రంగా కోపించాడు.
తతో హి శప్తో భృగుణా విష్ణుర్భార్యావధే కృతే। భృగురువాచ। యత్త్వయా జానతా ధర్మమవధ్యా స్త్రీ నిషూదితా
తర్వాత విష్ణువు తన భార్యను హత్య చేసినందుకు భృగువు శపించాడు. భృగువు ఇలా అన్నాడు: "నీకు ధర్మం తెలుసు, అయినా నీవు హత్య చేయరాని మహిళను చంపావు."
తస్మాత్త్వం సప్తకృత్వో హి మానుషేషూపయాస్యసి। తతస్తేనాభిశాపేన నష్టే ధర్మే పునఃపునః
అందువల్ల నా శాపం వల్ల నువ్వు ఏడుసార్లు మానవ లోకంలో జన్మిస్తావు. ధర్మం పోయినప్పుడల్లా మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తావు.
లోకస్య చ హితార్థాయ జాయతే మానుషేష్విహ। అథ వ్యాహృత్య విష్ణుం స తదాదాయ శిరః స్వయమ్
లోకానికి మేలుకోసం నువ్వు మానవులలో జన్మిస్తావు. అలా విష్ణువుతో చెప్పి, భృగువు ఆమె తలను తానే తీసుకున్నాడు.
సమానీయ తతః కాయం పాణౌ గృహ్యేదమబ్రవీత్। భృగురువాచ। ఏషా త్వం విష్ణునా దేవి హతా సంజీవయామ్యహం
తర్వాత శరీరాన్ని కలిపి చేతిలో పట్టుకుని భృగువు ఇలా అన్నాడు: "దేవీ! నిన్ను విష్ణువు చంపినా, నేను నిన్ను మళ్లీ బ్రతికిస్తాను."
యది కృత్స్నో మయా ధర్మో జ్ఞాయతే చరితోపి వా। తేన సత్యేన జీవస్వ యది సత్యం బ్రవీమ్యహమ్
"నా చేత ధర్మం పూర్తిగా తెలుసు లేదా నేను ఆచరించాను అని నిజమైతే, ఆ సత్యంతో నువ్వు మళ్లీ బ్రతుకు. నేను నిజం మాట్లాడితే నువ్వు బ్రతుకు."
తతస్తాం ప్రోక్ష్య శీతాద్భిర్జీవజీవేతి సోబ్రవీత్। తతోభివ్యాహృతే తస్మిన్దేవీ సంజీవితా తదా౨౫౦ 1.13.
తర్వాత చల్లని నీటితో ఆమెపై చల్లి, "బతుకు" అని అన్నాడు. అప్పుడు భృగువు చెప్పిన వెంటనే ఆ దేవీ మళ్లీ బ్రతికింది.
తతస్తాం సర్వభూతాని దృష్ట్వా సుప్తోత్థితామివ। సాధుసాధ్వితి దృష్ట్వైవ వచస్తాం సర్వతోబ్రువన్
అందరూ ఆమెను నిద్రలేచినట్టు చూసి, అన్ని వైపులా 'బాగుంది! బాగుంది!' అని ఆనందంగా పలికారు.
ఏవం ప్రత్యాహృతా తేన దేవీ సా భృగుణా తదా। మిషతాం దైవతానాం హి తదద్భుతమివాభవత్
అలా ఆ సమయంలో భృగువు ఆ దేవిని తిరిగి బ్రతికించాడు. దేవతలందరూ చూస్తుండగా అది అద్భుతంగా అనిపించింది.
అసంభ్రాంతేన భృగుణా పత్నీ సంజీవితా పునః। దృష్ట్వా చేంద్రో నాలభత శర్మ కావ్యభయాత్పునః
భృగువు ఎలాంటి ఆందోళన లేకుండా తన భార్యను మళ్లీ బ్రతికించాడు. ఇది చూసిన ఇంద్రుడు, కవిని మళ్లీ భయపడి, మనశ్శాంతి పొందలేకపోయాడు.
ప్రజాగరే తతశ్చేంద్రో జయంతీమిదమబ్రవీత్। సంధికామోభ్యధాద్వాక్యం స్వాం కన్యాం పాకశాసనః
అప్పుడు ఇంద్రుడు మేలుకుని, జయంతిని పిలిచి ఇలా అన్నాడు. పాకశాసనుడు తన కూతురితో ఇలా మాట్లాడాడు.
ఇన్ద్ర ఉవాచ। ఏష కావ్యో హ్యనింద్రాయ వ్రతం చరతి దారుణమ్। తేనాహం వ్యాకులః పుత్రి కృతో మతిమతా దృఢమ్
ఇంద్రుడు ఇలా అన్నాడు: "ఈ కవిది నాకు హాని చేయాలని ఘోరమైన వ్రతం ఆచరిస్తున్నాడు. అందుకే నా తెలివైన కుమార్తె, నేను చాలా కలవరపడుతున్నాను."
తైస్తైర్మనోనుకూలైశ్చ ఉపచారైరతంద్రితా। ఆరాధయ తథా పుత్రి యథా తుష్యేత స ద్విజః
"అన్ని విధాలా మనసుకు హాయిగా ఉండే సేవలు చేస్తూ, అలసట లేకుండా ఆ బ్రాహ్మణుడిని సంతృప్తిపర్చు కుమార్తె."