చామరగ్రహణాకీర్తిః స్వయం చైవాంగవాహికా। బ్రహ్మప్రసాదాద్దేవేంద్రో దదావర్ద్ధాసనం తదా
చామరాన్ని పట్టే కీర్తితో, స్వయంగా సేవకులతో కూడి, బ్రహ్మ అనుగ్రహంతో, ఇంద్రుడు అతనికి ఉన్నత ఆసనం ఇచ్చాడు.
ధర్మార్థకామాన్ధర్మేణ సమవేతోభ్యపాలయత్। ధర్మార్థకామాస్తం ద్రష్టుమాజగ్ముః కౌతుకాన్వితాః
ధర్మం, అర్థం, కామం కలిసినవారిని ధర్మబద్ధంగా పరిరక్షించాడు. ఆ ధర్మార్ధకామమూర్తులు అతన్ని చూడాలని ఆసక్తితో వచ్చారు.
జిజ్ఞాసవస్తచ్చరితం కథం పశ్యతి నః సమమ్। భక్త్యా చక్రే తతస్తేషామర్ఘ్యపాద్యాదికం తతః
అతని కార్యాలు ఎలా ఉన్నాయో, మనల్ని సమానంగా ఎలా చూస్తాడో తెలుసుకోవాలని వారు ఉత్సాహంగా వచ్చారు. ఆయన వారికి భక్తితో అర్ఘ్యం, పాద్యం మొదలైన ఆతిథ్యాన్ని సమర్పించాడు.
ఆసనత్రయమానీయ దివ్యం కనకభూషణమ్। నివేశ్యాథాకరోత్పూజామీషద్ధర్మేధికాం పునః
దివ్యమైన బంగారు అలంకరణలతో మూడు ఆసనాలు తెచ్చి, వారిని కూర్చోబెట్టి, ధర్మపక్షపాతం కొంత ఉండేలా పూజను నిర్వహించాడు.
జగ్మతుస్తౌ చ కామార్థావతికోపం నృపం ప్రతి। అర్థః శాపమదాత్తస్మై లోభాత్త్వం నాశమేష్యసి
కామమూ ధనమూ రాజుని మీద కోపంతో అతని దగ్గరకు వెళ్లాయి. ధనం, లోభంతో, 'నీవు నాశనమవుతావు' అని శాపమిచ్చింది.
కామోప్యాహ తవోన్మాదో భవితా గంధమాదనే। కుమారవనమాశ్రిత్య వియోగాచ్చోర్వశీభవాత్
కామము ఇలా అన్నది: 'నీవు గంధమాదన పర్వతంలో కుమారవనంలో ఉండి, ఉర్వశిని దూరమై, ప్రేమతో మత్తులో పడిపోతావు.'
ధర్మోప్యాహ చిరాయుస్త్వం ధార్మికశ్చ భవిష్యసి। సంతతిస్తవ రాజేంద్ర యావదాచంద్రతారకమ్
ధర్ముడు ఇలా అన్నాడు: 'నీకు దీర్ఘాయువు కలుగుతుంది, నీవు ధర్మబద్ధుడవుతావు. ఓ రాజా! నీ వంశం చంద్రతారలు ఉన్నంతవరకు నిలిచిపోతుంది.'
శతశో వృద్ధిమాయాతి న నాశం భువి యాస్యతి। షష్టిం వర్షాణి చోన్మాద ఊర్వశీకామసంభవః
అది వందలుగా పెరుగుతుంది, భూమిపై ఎప్పటికీ నశించదు. అరవై సంవత్సరాలు నీవు ఉర్వశిని కోరుతూ మత్తులో ఉంటావు.
అచిరాదేవ భార్యాపి వశమేష్యతి చాప్సరాః। ఇత్యుక్త్వాంతర్దధుః సర్వే రాజా రాజ్యం తదాన్వభూత్
చాలా త్వరలో నీ భార్య అయిన అప్సరసూ నీ వశంలోకి వస్తుంది. ఇలా చెప్పి అందరూ కనబడకుండా పోయారు. రాజు అప్పటినుంచి తన రాజ్యాన్ని పాలించాడు.
అహన్యహని దేవేంద్రం ద్రష్టుం యాతి పురూరవాః। కదాచిదారుహ్య రథం దక్షిణాంబరచారిణా
ప్రతి రోజు పురూరవుడు ఇంద్రుణ్ణి దర్శించడానికి వెళ్ళేవాడు. ఒకసారి తన రథంపై ఎక్కి, దక్షిణ దిశలో ఆకాశంలో ప్రయాణించాడు.
సార్ధం శక్రేణ సోఽపశ్యన్నీయమానామథాంబరే। కేశినా దానవేంద్రేణ చిత్రలేఖామథోర్వశీమ్
అక్కడ శక్రునితో కలిసి పురూరవుడు, దానవేంద్రుడు కేశి చేత చిత్రలేఖతో పాటు ఉర్వశిని ఆకాశంలో తీసుకెళ్తున్నదాన్ని చూశాడు.
తం వినిర్జిత్య సమరే వివిధాయుధపాతనైః। పురా శక్రోపి సమరే యేన వజ్రీ వినిర్జితః
వివిధ ఆయుధాల వర్షంతో యుద్ధంలో అతన్ని జయించాడు. ఇంతకుముందు యుద్ధంలో వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రుణ్ణి కూడా అతడే ఓడించాడు.
మిత్రత్వమగమత్తేన ప్రాదాదింద్రాయ చోర్వశీం। తతఃప్రభృతి మిత్రత్వమగమత్పాకశాసనః
ఆ తరువాత అతనితో స్నేహం ఏర్పడింది. ఉర్వశిని ఇంద్రునికి ఇచ్చాడు. అప్పటినుంచి పాకశాసనుడు అతనికి స్నేహితుడయ్యాడు.
సర్వలోకేతిశయితం పురూరవసమేవ తమ్। ప్రాహ వజ్రీ తు సంతుష్టో నీయతామియమేవ చ
అప్పుడు వజ్రాయుధుడు సంతోషంతో, అన్ని లోకాలకన్నా గొప్పవాడైన పురూరవునితో ఇలా అన్నాడు: 'ఈమెను నీ వద్దకు తీసుకెళ్ళు.'
సా పురూరవసః ప్రీత్యై చాగాయచ్చరితం మహత్। లక్ష్మీస్వయంవరంనామ భరతేన ప్రవర్తితమ్
పురూరవుని ఆనందానికి ఉర్వశి ఒక గొప్ప కథను పాడింది. అది లక్ష్మీ స్వయంవరం కథ, భరతుడు ప్రారంభించినది.
మేనకాం చోర్వశీం రంభాం నృత్యధ్వమితి చాదిశత్। ననర్త సలయం తత్ర లక్ష్మీరూపేణ చోర్వశీ
మెనక, ఉర్వశి, రంభలకు నాట్యం చేయమని ఆజ్ఞాపించాడు. అక్కడ ఉర్వశి లక్ష్మీ రూపంలో సుందరంగా నాట్యం చేసింది.
సా పురూరవసం దృష్ట్వా నృత్యంతీ కామపీడితా। విస్మృతాభినయం సర్వం యత్పురాతనచోదితమ్
పురూరవుణ్ణి చూసి, నాట్యం చేస్తూ, ఉర్వశి ప్రేమతో మత్తులో పడిపోయింది. పూర్వం నేర్చుకున్న అన్ని నాట్యచలనాలు, సంకేతాలు ఆమె మరిచిపోయింది.
శశాప భరతః క్రోధాద్వియోగాత్తస్య భూతలే। పంచపంచాశదబ్దాని లతాభూతా భవిష్యసి
భరతుడు కోపంతో, ఆమె వేరుపడినందుకు, 'భూమిపై యాభై ఐదు సంవత్సరాలు నీవు ఒక వల్లి చెట్టవుతావు' అని శాపమిచ్చాడు.
తతస్తముర్వశీ గత్వా భర్త్తారమకరోచ్చిరం। శాపానుభవనాంతే చ ఉర్వశీ బుధసూనునా
అంతటితో ఉర్వశి తన భర్త దగ్గరకు వెళ్లి చాలా కాలం అతనితో గడిపింది. శాపం అనుభవించిన తరువాత, ఉర్వశి బుధుని కుమారునితో కలిసింది.
అజీజనత్సుతానష్టౌ నామతస్తాన్నిబోధ మే। ఆయుర్దృఢాయుర్వశ్యాయుర్బలాయుర్ధృతిమాన్వసుః
ఆమె అతనికి ఎనిమిది మంది కుమారులను ప్రసవించింది. వారి పేర్లు విను: ఆయు, దృఢాయు, వశ్యాయు, బలాయు, ధృతిమంతు, వసు.
దివ్యజాయుః శతాయుశ్చ సర్వే దివ్యబలౌజసః। ఆయుషో నహుషః పుత్రో వృద్ధశర్మా తథైవ చ
దివ్యజాయు, శతాయు — వీరందరికీ దివ్యమైన బలం, తేజస్సు ఉన్నాయి. ఆయువు కుమారుడు నహుషుడు, అలాగే వృద్ధశర్మ కూడా.
రజిర్దండో విశాఖశ్చ వీరాః పంచమహారథాః। రజేః పుత్రశతం జజ్ఞే రాజేయా ఇతి విశ్రుతం
రజి, దండ, విశాఖ — వీరు ఐదుగురు మహావీరులు. రజికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారు రాజేయులు అని ప్రసిద్ధి.
రజిరారాధయామాస నారాయణమకల్మషం। తపసా తోషితో విష్ణుర్వరం ప్రాదాన్మహీపతేః
రజి అక్కల్మషుడైన నారాయణుని భక్తితో ఆరాధించాడు. అతని తపస్సు చూసి సంతోషించిన విష్ణువు, ఓ రాజా! అతనికి వరం ఇచ్చాడు.
దేవాసురమనుష్యాణామభూత్స విజయీ తదా। అథ దేవాసురం యుద్ధమభూద్వర్షశతత్రయమ్
ఆ తరువాత రజి దేవతలు, అసురులు, మనుష్యులందరిపై విజయవంతుడయ్యాడు. అప్పుడు దేవతలు, అసురుల మధ్య మూడు వందల సంవత్సరాలు యుద్ధం జరిగింది.
ప్రహ్లాదశక్రయోర్భీమం న కశ్చిద్విజయీ తయోః। తతో దేవాసురైః పృష్టః పృథగ్దేవశ్చతుర్ముఖః
ప్రహ్లాదుడు, ఇంద్రుడు ఇద్దరి మధ్య ఘోరమైన పోరాటం జరిగింది. కానీ వారిలో ఎవ్వరూ గెలవలేదు. అప్పుడు దేవతలు, అసురులు వేరువేరుగా నలుగురు ముఖాలున్న దేవుడిని ఆశ్రయించారు.
అనయోర్విజయీ కః స్యాద్రజిర్యత్రేతి సోబ్రవీత్। జయాయ ప్రార్థితో రాజా సహాయస్త్వం భవస్వ నః
"రజి ఉన్న చోట ఈ ఇద్దరిలో ఎవరు గెలుస్తారు?" అని వారు అడిగారు. విజయం కోసం కోరుతూ, రాజును తమతో కలిసి ఉండమని కోరారు.
దైత్యైః ప్రాహ యది స్వామీ వో భవామి తతస్త్వలమ్। నాసురైః ప్రతిపన్నం తత్ప్రతిపన్నం సురైస్తదా
అప్పుడు రజి, "నేను మీకు అధిపతిగా ఉంటే సరే," అని అసురులకు చెప్పాడు. అసురులు అంగీకరించలేదు, కానీ ఆ సమయంలో దేవతలు ఒప్పుకున్నారు.
స్వామీ భవ త్వమస్మాకం బలనాశయ విద్విషః। తతో వినాశితాః సర్వే యే వధ్యా వజ్రపాణినః
"మీరు మా అధిపతిగా ఉండండి. మా శత్రువుల బలాన్ని నాశనం చేయండి," అని దేవతలు కోరారు. అప్పుడు వజ్రాయుధుడైన ఇంద్రుడు సంహరించవలసిన వారందరినీ నాశనం చేశాడు.
పుత్రత్వమగమత్తుష్టస్తస్యేంద్రః కర్మణా తతః। దత్త్వేంద్రాయ పురా రాజ్యం జగామ తపసే రజిః
రజి చేసిన పనికి సంతోషించిన ఇంద్రుడు అతనిని తన కుమారుడిగా చేసుకున్నాడు. అంతకు ముందు రాజ్యాన్ని ఇంద్రునికి అప్పగించి, రజి తపస్సు చేయడానికి వెళ్లాడు.
రజిపుత్రైస్తదాఛిన్నం బలాదింద్రస్య వైయదా। యజ్ఞభాగశ్చ రాజ్యం చ తపోబలగుణాన్వితైః
ఆ సమయంలో రజి కుమారులు తపస్సు వల్ల వచ్చిన బలంతో, ఇంద్రుని బలాన్ని, యజ్ఞాల్లో వచ్చే భాగాన్ని, రాజ్యాన్ని కూడా తీసుకున్నారు.