ప్రాచీమాధవ ఉవాచ- న శక్నోషి యదాగంతుం నిత్యమేవ హి జాహ్నవి । తదాన్యత్సంప్రవక్ష్యామి యస్మాన్మత్పాదసంభవా
తూర్పు మాధవుడు ఇలా అన్నాడు — జాహ్నవీ! నువ్వు ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రాలేకపోతే, మరో మార్గాన్ని చెబుతాను. ఎందుకంటే నువ్వు నా పాదాల నుంచి ఉద్భవించావు.
సరస్వత్యధికా యా చ తీర్థకోటిశతాధికా । మఖకోట్యధికా వాపి వ్రతదానాధికా చ యా
సరస్వతిని మించేది, కోటి కోట్లు తీర్థాలను మించేది, కోటి యజ్ఞాలను మించేది, వ్రతాలు, దానాలు అన్నింటిని మించేది —
జపహోమాధికా యా చ చతుర్వర్గఫలప్రదా । సాంఖ్యయోగాధికా యా చ త్రిస్పృశా క్రియతాం శుభా
జపం, హోమం కన్నా గొప్పది, చతుర్విధ ఫలితాలను ప్రసాదించేది, సాంఖ్యయోగాన్ని మించేది — ఆ శుభమైన త్రిస్పృశాను చేయాలి.
యస్మిన్మాసే సమాయాతి సితా చ యది వాసితా । కర్తవ్యా సా సరిచ్ఛ్రేష్ఠే కృతే పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఏ నెలలో శుక్ల పక్షం వస్తుందో, అది ఉన్నప్పుడు నదులలో శ్రేష్ఠమైనదానిలో త్రిస్పృశా చేయాలి. అలా చేస్తే పాపాలు పోతాయి.
జాహ్నవ్యువాచ-। కీదృశీ త్రిస్పృశా దేవ మమాఖ్యాహి సుమాధవ । ఈదృశో మహిమా యస్యాస్త్వయా ప్రోక్తో మమాధునా
జాహ్నవీ ఇలా అడిగింది — మాధవా! త్రిస్పృశా అంటే ఏమిటో నాకు వివరించు. నీవు ఇప్పుడే దాని గొప్పతనాన్ని వివరించావు.
దశమ్యేకాదశీభద్రా దినైకస్మిన్యదా భవేత్ । త్రిస్పృశా సా భవేద్దేవ వాన్యథా వద మే ప్రభో
ఒకే రోజున దశమి, ఏకాదశి కలిసినప్పుడు అది త్రిస్పృశా అవుతుంది, ప్రభో! లేకపోతే ఇంకేమైనా ఉంటే చెప్పు.
కృష్ణ ఉవాచ-। ఆసురీ త్రిస్పృశా దేవీ యా త్వయా పరికీర్తితా । వర్జనీయా ప్రయత్నేన వృత్తిహీనో యథా పతిః
కృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — అసుర స్వభావమున్న త్రిస్పృశ అనే దేవతను నీవు చెప్పినట్టు, ఎంత జాగ్రత్తగా తప్పుకోవాలో, మంచితనం కోల్పోయిన భర్తను ఎలా దూరంగా ఉంచాలో అలా తప్పుకోవాలి.
అసురాణాం తు సా ప్రోక్తా ఆయుర్బలవినాశినీ । వర్జనీయా ప్రయత్నేన యథా నారీ రజస్వలా
అసురులలో ఆమె ఆయుష్షు, బలాన్ని నాశనం చేసేవాడిగా చెప్పబడింది. ఆమెను ఎంత జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలో, ఒక స్త్రీ రజస్వలగా ఉన్నప్పుడు దూరంగా ఉండాలో అలా తప్పుకోవాలి.
స్వజాతిం చ పరిత్యజ్య యా గతాధమజాతిషు । సైవ త్యాజ్యం విశేషేణ దశమీయుక్తం హి మద్దినమ్
తన కులాన్ని వదిలి, తక్కువ కులాల్లో కలిసిపోయేవారిని, ముఖ్యంగా నా దినమైన దశమి కలిసిన రోజున, ప్రత్యేకంగా దూరంగా ఉంచాలి.
యథా రజస్వలాసంగాద్దూష్యంతే జ్ఞానవర్జితాః । తథైవ దశమీయుక్తం మద్దినం దూషితం నృణామ్
రజస్వలతో కలిసినవారు జ్ఞానం కోల్పోయినట్టు అపవిత్రమవుతారు. అలాగే, దశమి కలిసిన నా దినాన్ని పాటిస్తే అది కూడా అపవిత్రమవుతుంది.
హత్యాయుతశతం హంతి త్రిస్పృశా సముపోషితా । ఏకాదశీ ద్వాదశీ చ రాత్రిశేషే త్రయోదశీ
త్రిస్పృశను ఉపవాసంగా ఆచరిస్తే, పది వేల హత్యల పాపం పోతుంది. అలాగే, ఏకాదశి, ద్వాదశి, రాత్రి మిగిలిన త్రయోదశి కూడా కలవచ్చు.
త్రిస్పృశా సా తు విజ్ఞేయా దశమీసహితా న హి । కృత్వాపరాధం ముచ్యేత ప్రాయశ్చిత్తే కృతే నరః
త్రిస్పృశ అనేది దశమి కలిసినప్పుడే గుర్తించాలి, వేరేలా కాదు. తప్పు జరిగితే, ప్రాయశ్చిత్తం చేస్తే తప్పించుకోవచ్చు.
దశమీవేధజం దోషం న క్షమామి సురాపగే । భుక్తం హాలాహలం తేన విషస్య భక్షణం కృతమ్
దశమి కలిసిన దోషాన్ని నేను ఎప్పుడూ క్షమించను, ఓ గంగాదేవీ! దాన్ని ఆచరించడం హాలాహల విషం తినటంతో సమానం.
దశమీమిశ్రితం యేన కృతమేకాదశీవ్రతమ్ । ఇతి మత్వా న కర్త్తవ్యం మద్దినం దశమీయుతమ్ 6.34.
ఎవరైనా దశమి కలిసిన ఏకాదశి వ్రతాన్ని చేస్తే, నా దినమైన దశమి కలిసిన రోజున వ్రతం చేయకూడదు అని తెలుసుకోవాలి.
జన్మకోటికృతంపుణ్యం సంతానం యాతి సంక్షయమ్ । పాతయేత్స్వకులం స్వర్గాన్నయతే రౌరవాదికమ్
కోటిరెట్లు జన్మల్లో సంపాదించిన పుణ్యం నశిస్తుంది. తన వంశాన్ని పతనం చేస్తుంది, స్వర్గం నుంచి రౌరవాది నరకాలకు తీసుకెళ్తుంది.
స్వదేహం శోధయిత్వా తు కర్త్తవ్యో మమ వాసరః । వృద్ధౌ త్యాజ్యా వినా వేధాచ్ఛ్రవణాదిషు సంయుతా
తన శరీరాన్ని శుద్ధి చేసుకుని నా దినాన్ని ఆచరించాలి. వృద్ధి ఉన్నప్పుడు, శ్రవణాది యోగాలు లేకపోతే వదిలేయాలి.
జన్మపుణ్యం క్షయం యాతి ఏకాదశ్యుపవాసినామ్ । సంవృద్ధౌ తు విశేషేణ సందేహే సముపస్థితే
ఏకాదశి ఉపవాసం చేసే వారికి జన్మపుణ్యం తగ్గిపోతుంది. ముఖ్యంగా వృద్ధి ఉన్నప్పుడు, సందేహం వచ్చినప్పుడు మరింత జాగ్రత్త.
మమాజ్ఞయా చ కర్త్తవ్యా ద్వాదశీవల్లభా మమ
నా ఆజ్ఞతో ద్వాదశి, నాకు ప్రియమైనది, తప్పక ఆచరించాలి.
జాహ్నవ్యువాచ- కరిష్యేఽహం జగన్నాథ త్రిస్పృశాం వచనాత్తవ । సర్వపాపవినిర్ముక్తా భవిష్యామి తవాజ్ఞయా
జాహ్నవీ ఇలా చెప్పింది — ఓ జగన్నాథా! నీ మాట ప్రకారం త్రిస్పృశను ఆచరిస్తాను. నీ ఆజ్ఞతో అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాను.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- స్వస్థానం గచ్ఛ భద్రం తే న భీః కార్యా కదాచన । తవ దేవి సరిచ్ఛ్రేష్ఠే న పాపం సంక్రమిష్యతి
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — నీ స్థలానికి వెళ్ళు, మంగళం కలుగుగాక. నీకు ఎప్పుడూ భయం అవసరం లేదు. ఓ దేవతా, నదులలో శ్రేష్ఠమైనవాడా, నీకు ఎలాంటి పాపం అంటదు.
స్నాత్వా సరస్వతీతోయే యేఽర్చయిత్వా చ మాధవమ్ । ప్రణమంతి జగన్నాథం తే యాంతి పరమాం గతిమ్
సరస్వతీ జలంలో స్నానం చేసి, మాధవుని పూజించి, జగన్నాథుడికి నమస్కరించే వారు పరమ గతి పొందుతారు.
జాహ్నవ్యువాచ-। విధానం బ్రూహి మే బ్రహ్మన్సర్వస్వేన కరోమ్యహమ్ । ప్రసాదయామి దేవేశం దామోదరమనామయమ్
జాహ్నవీ ఇలా అడిగింది — ఓ బ్రహ్మన్! విధానాన్ని చెప్పు. నేను పూర్తిగా ఆచరిస్తాను. దేవతల అధిపతి, దామోదరుని అనుగ్రహం కోరుతున్నాను.
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ-। శృణు దేవి ప్రవక్ష్యామి త్రిస్పృశాయా విధానకమ్ । యం శ్రుత్వాపి సరిచ్ఛ్రేష్ఠే ముచ్యతే పాతకైర్నరః
ప్రాచీమాధవుడు ఇలా అన్నాడు — ఓ దేవతా! త్రిస్పృశ విధానాన్ని చెబుతాను, విను. దాన్ని వినగానే, ఓ నదులలో శ్రేష్ఠమైనవాడా, మనిషి పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
పలేన చ పలార్ధేన తదర్ద్ధేనాపి వాపగే । ప్రతిమా మమ సౌవర్ణా కార్యా విభవసారతః
ఓ నదిదేవతా! ఒక పాళెం, లేక అర పాళెం, లేదా అంతకన్నా తక్కువ బరువుతో అయినా, తన సామర్థ్యానికి తగినట్టు బంగారు రూపంలో నా విగ్రహాన్ని తయారు చేయాలి.
పాత్రం తామ్రమయం కార్యం తిలైస్తు పరిపూరితమ్ । సజలం తు ఘటం శుభ్రం పంచరత్నసమన్వితమ్
ఒక తామ్రపాత్రాన్ని తీసుకుని, నువ్వులతో నింపాలి. అలాగే, ఐదు రకాల రత్నాలతో అలంకరించిన స్వచ్ఛమైన నీటి మట్టికుండను సిద్ధం చేయాలి.
వేష్టితం పుష్పమాలాభిః కర్పూరాగురువాసితమ్ । న్యసేద్దామోదరం పశ్చాత్స్నాపయిత్వా విలిప్య చ
ఆ పాత్రను పుష్పమాలలతో చుట్టి, కర్పూరం, అగరుబత్తి వాసనలతో పరిమళింపజేయాలి. ఆ తరువాత దామోదరుని స్నానపర్చిన తర్వాత, అభిషేకించి ఆ పాత్రను అక్కడ ఉంచాలి.
పరిధానం తతః కార్యం వస్త్రయుగ్మేన చాన్వితమ్ । మంత్రైస్తు పూజనం కార్యం పురాణైః సముదీరితైః । పుష్పైః కాలోద్భవైః శుభ్రైస్తులసీపత్రైశ్చ కోమలైః
తర్వాత, రెండు వస్త్రాలతో దుస్తులు సమర్పించాలి. పురాణాలలో చెప్పిన మంత్రాలతో, కాలానుగుణంగా పుట్టిన తెల్లని పువ్వులతో, మృదువైన తులసిపత్రాలతో పూజ చేయాలి.
ఛత్రం తు విష్ణవే దద్యాత్పాదుకాభ్యాం సుసంయుతమ్ । నివేద్యాని మనోజ్ఞాని ఫలాని సుబహూన్యపి
విష్ణువుకు గొడుగును, పాదరక్షలతో కలిపి సమర్పించాలి. ఇంకా అనేక రకాల రుచికరమైన పండ్లను నివేదించాలి.
ఉపవీతం తు దాతవ్యం సోత్తరీయం నవం దృఢమ్ । వైణవం దాపయేద్దండం సురూపం సోన్నతం దృఢమ్
పవిత్రమైన యజ్ఞోపవీతాన్ని, కొత్తదైన బలమైన ఉత్తరీయాన్ని సమర్పించాలి. అందమైన, ఎత్తైన, బలమైన వైష్ణవ దండాన్ని కూడా ఇవ్వాలి.
దామోదరాయ వై పాదౌ జానునీ మాధవాయ చ । గుహ్యం కామప్రదాయేతి కటిం వామనమూర్తయే
దామోదరునికి పాదాలను, మాధవునికి మోకాళ్లను, వామనమూర్తికి కోరికలను ఇచ్చేలా నడుమును సమర్పించాలి.