శతాయుధేన విప్రేంద్ర నిహతో బ్రాహ్మణో వనే । బ్రహ్మహత్యావినిర్ముక్తః త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, శతాయుధుడు అడవిలో ఓ బ్రాహ్మణుడిని చంపినప్పుడు, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంతో బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందాడు.
జీవోపదేశాచ్ఛక్రస్య హత్యా నముచిసంభవా । వినష్టా మునిముఖ్యేన్ద్ర త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
మునిశ్రేష్ఠా, శక్రుని ఉపదేశంతో, నముచితో సంభవించిన హత్య కూడా త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంతో నశించింది.
బ్రహ్మహత్యాది పాపాని త్రిస్పృశాసముపోషణాత్ । విలయం యాంతి విప్రేంద్ర పాపేష్వన్యేషు కా కథా
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంవల్ల బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు నశిస్తాయి. మరి ఇతర పాపాల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు.
న ప్రయాగే న కాశ్యాం తు గోమత్యాం కృష్ణసంనిధౌ । మోక్షో భవతి విప్రేంద్ర త్రిస్పృశా యది నో కృతా
ప్రయాగలోనైనా, కాశీలోనైనా, గోమతీ నదిలో కృష్ణుని సమక్షంలోనైనా, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని ఆచరించకపోతే మోక్షం కలగదు, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా.
మరణాచ్చ ప్రయాగే తు గోమత్యాం కృష్ణసన్నిధౌ । స్నానమాత్రేణ గోమత్యాం ముక్తిర్భవతి శాశ్వతీ
ప్రయాగలో మరణించినా, గోమతీ నదిలో కృష్ణుని సమక్షంలో మరణించినా, గోమతీ నదిలో స్నానం చేసినా శాశ్వత మోక్షం లభిస్తుంది.
గృహేపి జాయతే ముక్తిస్త్రిస్పృశా సముపోషణాత్ । విషయే వర్త్తమానస్య కామభోగాన్వితస్య చ
విషయాలలో ఉండి, కామభోగాలలో లీనమై ఉన్నవారు తమ ఇంట్లోనే త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరిస్తే మోక్షం లభిస్తుంది.
నివృత్తవిషయస్యాపి ముక్తిః సాంఖ్యేన దుర్ల్లభా । తస్మాత్కురుష్వ విప్రేంద్ర త్రిస్పృశాం మోక్షదాయినీమ్
విషయాలను వదిలేసినవారికీ సాంఖ్య మార్గంలో మోక్షం దొరకడం చాలా కష్టం. అందువల్ల, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని చేయు.
నారద ఉవాచ- కీదృశం తత్సురశ్రేష్ఠ త్రిస్పృశాఖ్యం మహావ్రతమ్ । ముక్తిదం యద్ ద్విజాతీనాం త్వయా ప్రోక్తం మమాధునా
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, మీరు ఇప్పుడు ద్విజులకు మోక్షాన్ని ఇస్తుందని చెప్పిన త్రిస్పృశా అనే మహావ్రతం ఎలా ఉంటుంది?
మహాదేవ ఉవాచ- జాహ్నవ్యై సా పురా విప్ర త్రిస్పృశా మాధవేన తు । ప్రాచీ సరస్వతీ తీరే కథితా త్వనుకంపయా
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! పూర్వం నీపై దయతో మాధవుడు జాహ్నవికి తూర్పు సరస్వతీ తీరంలో త్రిస్పృశా అనే పవిత్ర స్నానాన్ని వివరించాడు.
జాహ్నవ్యువాచ- కలికల్మష కోట్యౌఘైర్బ్రహ్మహత్యాదికైర్యుతాః । కలికాలే హృషీకేశ స్నానం కుర్వంతి మజ్జలే
జాహ్నవీ ఇలా అన్నది — హృషీకేశా! కలియుగంలో బ్రహ్మహత్య మొదలైన ఎన్నో కోట్లు పాపాలు నా నీటిలో స్నానం చేసే వారికి అంటుకుంటాయి.
తేషాం పాపశతైర్దోషైర్దేహో మే కలుషీ కృతః । కథం యాస్యతి మే దేవ పాతకం గరుడధ్వజ
వారి వందలాది పాపాల వల్ల నా శరీరం మలినమైంది. గరుడధ్వజా! నా పాపం ఎలా పోతుంది చెప్పు.
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ-। కథయామి న సందేహో మా పుత్రి రోదనంకురు । శ్యామోవటస్తు మే స్థానం ప్రాచీదేవీ మమాగ్రతః
తూర్పు మాధవుడు ఇలా అన్నాడు — నేను చెప్పుతాను, సందేహించకు నా కుమార్తె, ఏడవవద్దు. శ్యామవటమే నా నివాసం, తూర్పు దేవీ నా ఎదుట నిలబడినది.
వహతే బ్రహ్మతనయా దృష్ట్వాగ్రే చ సురేశ్వరీమ్ । స్నానం కురుష్వ నిత్యం త్వం త్వత్ర పూతా భవిష్యసి
బ్రహ్మ కుమార్తె అక్కడ ప్రవహిస్తుంది, దేవతల రాణి ముందుగా కనిపిస్తుంది. నువ్వు అక్కడ ప్రతిరోజూ స్నానం చేయు, అప్పుడు పవిత్రురాలవుతావు.
యత్ర బ్రహ్మసుతా ప్రాచీ తత్రాహం నాత్ర సంశయః । తీర్థకోటిశతైర్యుక్తః సురైః సహ వసామ్యహమ్
ఎక్కడ తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె ఉంటుందో, అక్కడ నేనూ ఉన్నాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అక్కడ కోటి కోట్లు తీర్థాలతో దేవతలతో కలిసి నేను నివసిస్తున్నాను.
పవిత్రం మత్ప్రియం స్థానం హత్యాకోటివినాశనమ్ । సంతుష్టేన మయా దత్తం యస్మాత్ప్రాణాధికాసి మే
ఆ స్థలం నాకు ఎంతో ఇష్టమైనది, పవిత్రమైనది, కోటి హత్యల పాపాలను నాశనం చేసేది. నీవు నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడవు కాబట్టి సంతోషంతో దానిని నీకు ఇచ్చాను.
తీర్థకోటిసహస్రాణి నిత్యం తిష్ఠంతి జాహ్నవి । ప్రాచీసరస్వతీ తోయే సర్వదైవ మమాజ్ఞయా
జాహ్నవీ! నా ఆజ్ఞతో తూర్పు సరస్వతీ నీటిలో లక్షలాది కోటి తీర్థాలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
బ్రహ్మవధాత్సురాపానాత్గోధవాద్వృషలీవధాత్ । బ్రహ్మస్వహరణాదేవ మాతాపిత్రోస్త్వపూజనాత్
బ్రహ్మహత్య, మద్యం సేవ, ఆవును చంపడం, చండాలుడిని చంపడం, బ్రాహ్మణ సంపదను దోచుకోవడం, తల్లిదండ్రులను గౌరవించకపోవడం —
చక్రియానాద్గురుద్రోహాదభక్ష్యస్య చ భక్షణాత్ । సర్వపాపస్య కరణాత్ప్రాచీ బ్రహ్మసుతా సుతే
విధులు చేయకపోవడం, గురువుకు ద్రోహం చేయడం, నిషిద్ధమైన ఆహారం తినడం, అన్ని రకాల పాపాలు చేయడం — బ్రహ్మ కుమార్తె!
వ్యపోహయతి పాపాని సకృత్స్నానేన మేఽగ్రతః । కురు స్నానం సరిచ్ఛ్రేష్ఠే విపాపా త్వం భవిష్యసి
నా ఎదుట తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె దగ్గర ఒక్కసారి స్నానం చేస్తే పాపాలు పోతాయి. నదులలో శ్రేష్ఠమైన నువ్వు అక్కడ స్నానం చేయు, పాపరహితురాలవుతావు.
జాహ్నవ్యువాచ- నాహం శక్నోమి దేవేశ ఆగంతుం నిత్యమేవ హి । కథం నశ్యంతి పాపాని కథయస్వేహ మాధవ
జాహ్నవీ ఇలా అన్నది — దేవతల అధిపతీ! నేను ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రావడం నాకు సాధ్యపడదు. ఇక్కడ పాపాలు ఎలా నశిస్తాయో చెప్పు మాధవా.
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ- న శక్నోషి యదాగంతుం నిత్యమేవ హి జాహ్నవి । తదాన్యత్సంప్రవక్ష్యామి యస్మాన్మత్పాదసంభవా
తూర్పు మాధవుడు ఇలా అన్నాడు — జాహ్నవీ! నువ్వు ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రాలేకపోతే, మరో మార్గాన్ని చెబుతాను. ఎందుకంటే నువ్వు నా పాదాల నుంచి ఉద్భవించావు.
సరస్వత్యధికా యా చ తీర్థకోటిశతాధికా । మఖకోట్యధికా వాపి వ్రతదానాధికా చ యా
సరస్వతిని మించేది, కోటి కోట్లు తీర్థాలను మించేది, కోటి యజ్ఞాలను మించేది, వ్రతాలు, దానాలు అన్నింటిని మించేది —
జపహోమాధికా యా చ చతుర్వర్గఫలప్రదా । సాంఖ్యయోగాధికా యా చ త్రిస్పృశా క్రియతాం శుభా
జపం, హోమం కన్నా గొప్పది, చతుర్విధ ఫలితాలను ప్రసాదించేది, సాంఖ్యయోగాన్ని మించేది — ఆ శుభమైన త్రిస్పృశాను చేయాలి.
యస్మిన్మాసే సమాయాతి సితా చ యది వాసితా । కర్తవ్యా సా సరిచ్ఛ్రేష్ఠే కృతే పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఏ నెలలో శుక్ల పక్షం వస్తుందో, అది ఉన్నప్పుడు నదులలో శ్రేష్ఠమైనదానిలో త్రిస్పృశా చేయాలి. అలా చేస్తే పాపాలు పోతాయి.
జాహ్నవ్యువాచ-। కీదృశీ త్రిస్పృశా దేవ మమాఖ్యాహి సుమాధవ । ఈదృశో మహిమా యస్యాస్త్వయా ప్రోక్తో మమాధునా
జాహ్నవీ ఇలా అడిగింది — మాధవా! త్రిస్పృశా అంటే ఏమిటో నాకు వివరించు. నీవు ఇప్పుడే దాని గొప్పతనాన్ని వివరించావు.
దశమ్యేకాదశీభద్రా దినైకస్మిన్యదా భవేత్ । త్రిస్పృశా సా భవేద్దేవ వాన్యథా వద మే ప్రభో
ఒకే రోజున దశమి, ఏకాదశి కలిసినప్పుడు అది త్రిస్పృశా అవుతుంది, ప్రభో! లేకపోతే ఇంకేమైనా ఉంటే చెప్పు.
కృష్ణ ఉవాచ-। ఆసురీ త్రిస్పృశా దేవీ యా త్వయా పరికీర్తితా । వర్జనీయా ప్రయత్నేన వృత్తిహీనో యథా పతిః
కృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — అసుర స్వభావమున్న త్రిస్పృశ అనే దేవతను నీవు చెప్పినట్టు, ఎంత జాగ్రత్తగా తప్పుకోవాలో, మంచితనం కోల్పోయిన భర్తను ఎలా దూరంగా ఉంచాలో అలా తప్పుకోవాలి.
అసురాణాం తు సా ప్రోక్తా ఆయుర్బలవినాశినీ । వర్జనీయా ప్రయత్నేన యథా నారీ రజస్వలా
అసురులలో ఆమె ఆయుష్షు, బలాన్ని నాశనం చేసేవాడిగా చెప్పబడింది. ఆమెను ఎంత జాగ్రత్తగా దూరంగా ఉంచాలో, ఒక స్త్రీ రజస్వలగా ఉన్నప్పుడు దూరంగా ఉండాలో అలా తప్పుకోవాలి.
స్వజాతిం చ పరిత్యజ్య యా గతాధమజాతిషు । సైవ త్యాజ్యం విశేషేణ దశమీయుక్తం హి మద్దినమ్
తన కులాన్ని వదిలి, తక్కువ కులాల్లో కలిసిపోయేవారిని, ముఖ్యంగా నా దినమైన దశమి కలిసిన రోజున, ప్రత్యేకంగా దూరంగా ఉంచాలి.
యథా రజస్వలాసంగాద్దూష్యంతే జ్ఞానవర్జితాః । తథైవ దశమీయుక్తం మద్దినం దూషితం నృణామ్
రజస్వలతో కలిసినవారు జ్ఞానం కోల్పోయినట్టు అపవిత్రమవుతారు. అలాగే, దశమి కలిసిన నా దినాన్ని పాటిస్తే అది కూడా అపవిత్రమవుతుంది.