మోక్షో భవతి విప్రేన్ద్ర త్రిస్పృశా న కృతా యది । మోక్షార్థే దేవదేవేన దృష్టా వై వైష్ణవీ తిథిః
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని ఆచరించకపోతే మోక్షం కలగదు. దేవతల దేవుడు మోక్షం కోసం వైష్ణవీ తిథిని నిర్ణయించాడు.
ద్విజానాం దుర్విదం సాంఖ్యం కలికాలే విశేషతః । అనిగ్రహశ్చేంద్రియాణాం స్థిరత్వం మనసో నహి
ద్విజులకు, ముఖ్యంగా కలియుగంలో, సాంఖ్య జ్ఞానం తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. ఇంద్రియాలను నియంత్రించడమూ, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచడమూ సాధ్యపడడం లేదు.
విషయైర్విప్రయుక్తానాం ధ్యానధారణవర్జినామ్ । కామభోగప్రసక్తానాం త్రిస్పృశా మోక్షదాయినీ
విషయాల నుండి దూరంగా ఉండేవారికైనా, ధ్యానం లేకపోయినా, కామభోగాలలో మునిగిపోయినవారికైనా, త్రిస్పృశా వ్రతం మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
మహ్యం చైవ పురా ప్రోక్తా చతుర్వక్త్రస్య సాగరే । క్షీరోదే ప్రణతానాం తు మత్స్యరూపేణ చక్రిణా
పూర్వం పాల సముద్రంలో నాలుగు ముఖాలవాడు నాకు ఈ విషయాన్ని చెప్పాడు. అప్పుడు చక్రధారి మత్స్యరూపంలో శరణు వచ్చినవారితో ఉపదేశించాడు.
త్రిస్పృశాం యే కరిష్యంతి విషయైరపి సంయుతాః । తేషామపి మయా దత్తో మోక్షః సాంఖ్యవివర్జినామ్
విషయాలలో లీనమై ఉన్నవారు త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని ఆచరించినా, వారికి సాంఖ్య జ్ఞానం లేకపోయినా, నేనే వారికి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాను.
కామభోగప్రసక్తానాం త్రిస్పృశా మోక్షదాయినీ । బహుభిర్మునిసంఘైశ్చ కృతేయం చ మహామునే
కామభోగాలకు ఆసక్తి ఉన్నవారికీ త్రిస్పృశా వ్రతం మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. మహర్షీ, ఈ వ్రతాన్ని అనేక మునుల సమూహాలు ఆచరించాయి.
కార్త్తికే శుక్లపక్షే తు త్రిస్పృశా జాయతే యది । సోమేన సోమజేనాపి పాపకోటివినాశినీ
కార్తీక మాసంలో శుక్లపక్షంలో త్రిస్పృశా వ్రతం జరిగితే, సోమునితో గానీ, సోముని సంతానంతో గానీ చేసినా, అది కోట్ల పాపాలను నాశనం చేస్తుంది.
యస్యా ఉపోషణకృతో హత్యాయుక్త మహేశితుః । హస్తాద్బ్రహ్మకపాలం తు తత్క్షణాత్పతితం భువి
ఎవరైనా ఈ వ్రతాన్ని ఉపవాసంగా ఆచరిస్తే, హత్య చేసినా కూడా, మహేశ్వరుడి చేతిలోని బ్రహ్మకపాలం వెంటనే భూమిపై పడిపోతుంది.
కలికల్మషకోట్యౌఘైర్ముక్తా దేవీ త్రిమార్గగా । ఉపదేశాన్మాధవస్య త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
కలియుగంలోని కోట్లాది పాపాల నుండి విముక్తి పొందిన దేవి, మాధవుని ఉపదేశంతో, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించి మూడు మార్గాలలో ప్రయాణిస్తుంది.
హత్యాష్టౌ బాహువీర్యస్య పూర్వజాతా మహామునే । గతా భృగూపదేశేన త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
బాహువీర్యునికి గత జన్మల్లో జరిగిన ఎనిమిది హత్యలు, మహర్షీ, భృగువు ఉపదేశంతో త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంతో పోయాయి.
శతాయుధేన విప్రేంద్ర నిహతో బ్రాహ్మణో వనే । బ్రహ్మహత్యావినిర్ముక్తః త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, శతాయుధుడు అడవిలో ఓ బ్రాహ్మణుడిని చంపినప్పుడు, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంతో బ్రహ్మహత్య పాపం నుండి విముక్తి పొందాడు.
జీవోపదేశాచ్ఛక్రస్య హత్యా నముచిసంభవా । వినష్టా మునిముఖ్యేన్ద్ర త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
మునిశ్రేష్ఠా, శక్రుని ఉపదేశంతో, నముచితో సంభవించిన హత్య కూడా త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంతో నశించింది.
బ్రహ్మహత్యాది పాపాని త్రిస్పృశాసముపోషణాత్ । విలయం యాంతి విప్రేంద్ర పాపేష్వన్యేషు కా కథా
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంవల్ల బ్రహ్మహత్య వంటి పాపాలు నశిస్తాయి. మరి ఇతర పాపాల సంగతి చెప్పనక్కర్లేదు.
న ప్రయాగే న కాశ్యాం తు గోమత్యాం కృష్ణసంనిధౌ । మోక్షో భవతి విప్రేంద్ర త్రిస్పృశా యది నో కృతా
ప్రయాగలోనైనా, కాశీలోనైనా, గోమతీ నదిలో కృష్ణుని సమక్షంలోనైనా, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని ఆచరించకపోతే మోక్షం కలగదు, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా.
మరణాచ్చ ప్రయాగే తు గోమత్యాం కృష్ణసన్నిధౌ । స్నానమాత్రేణ గోమత్యాం ముక్తిర్భవతి శాశ్వతీ
ప్రయాగలో మరణించినా, గోమతీ నదిలో కృష్ణుని సమక్షంలో మరణించినా, గోమతీ నదిలో స్నానం చేసినా శాశ్వత మోక్షం లభిస్తుంది.
గృహేపి జాయతే ముక్తిస్త్రిస్పృశా సముపోషణాత్ । విషయే వర్త్తమానస్య కామభోగాన్వితస్య చ
విషయాలలో ఉండి, కామభోగాలలో లీనమై ఉన్నవారు తమ ఇంట్లోనే త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరిస్తే మోక్షం లభిస్తుంది.
నివృత్తవిషయస్యాపి ముక్తిః సాంఖ్యేన దుర్ల్లభా । తస్మాత్కురుష్వ విప్రేంద్ర త్రిస్పృశాం మోక్షదాయినీమ్
విషయాలను వదిలేసినవారికీ సాంఖ్య మార్గంలో మోక్షం దొరకడం చాలా కష్టం. అందువల్ల, ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని చేయు.
నారద ఉవాచ- కీదృశం తత్సురశ్రేష్ఠ త్రిస్పృశాఖ్యం మహావ్రతమ్ । ముక్తిదం యద్ ద్విజాతీనాం త్వయా ప్రోక్తం మమాధునా
నారదుడు ఇలా అడిగాడు — దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, మీరు ఇప్పుడు ద్విజులకు మోక్షాన్ని ఇస్తుందని చెప్పిన త్రిస్పృశా అనే మహావ్రతం ఎలా ఉంటుంది?
మహాదేవ ఉవాచ- జాహ్నవ్యై సా పురా విప్ర త్రిస్పృశా మాధవేన తు । ప్రాచీ సరస్వతీ తీరే కథితా త్వనుకంపయా
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! పూర్వం నీపై దయతో మాధవుడు జాహ్నవికి తూర్పు సరస్వతీ తీరంలో త్రిస్పృశా అనే పవిత్ర స్నానాన్ని వివరించాడు.
జాహ్నవ్యువాచ- కలికల్మష కోట్యౌఘైర్బ్రహ్మహత్యాదికైర్యుతాః । కలికాలే హృషీకేశ స్నానం కుర్వంతి మజ్జలే
జాహ్నవీ ఇలా అన్నది — హృషీకేశా! కలియుగంలో బ్రహ్మహత్య మొదలైన ఎన్నో కోట్లు పాపాలు నా నీటిలో స్నానం చేసే వారికి అంటుకుంటాయి.
తేషాం పాపశతైర్దోషైర్దేహో మే కలుషీ కృతః । కథం యాస్యతి మే దేవ పాతకం గరుడధ్వజ
వారి వందలాది పాపాల వల్ల నా శరీరం మలినమైంది. గరుడధ్వజా! నా పాపం ఎలా పోతుంది చెప్పు.
ప్రాచీమాధవ ఉవాచ-। కథయామి న సందేహో మా పుత్రి రోదనంకురు । శ్యామోవటస్తు మే స్థానం ప్రాచీదేవీ మమాగ్రతః
తూర్పు మాధవుడు ఇలా అన్నాడు — నేను చెప్పుతాను, సందేహించకు నా కుమార్తె, ఏడవవద్దు. శ్యామవటమే నా నివాసం, తూర్పు దేవీ నా ఎదుట నిలబడినది.
వహతే బ్రహ్మతనయా దృష్ట్వాగ్రే చ సురేశ్వరీమ్ । స్నానం కురుష్వ నిత్యం త్వం త్వత్ర పూతా భవిష్యసి
బ్రహ్మ కుమార్తె అక్కడ ప్రవహిస్తుంది, దేవతల రాణి ముందుగా కనిపిస్తుంది. నువ్వు అక్కడ ప్రతిరోజూ స్నానం చేయు, అప్పుడు పవిత్రురాలవుతావు.
యత్ర బ్రహ్మసుతా ప్రాచీ తత్రాహం నాత్ర సంశయః । తీర్థకోటిశతైర్యుక్తః సురైః సహ వసామ్యహమ్
ఎక్కడ తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె ఉంటుందో, అక్కడ నేనూ ఉన్నాను — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. అక్కడ కోటి కోట్లు తీర్థాలతో దేవతలతో కలిసి నేను నివసిస్తున్నాను.
పవిత్రం మత్ప్రియం స్థానం హత్యాకోటివినాశనమ్ । సంతుష్టేన మయా దత్తం యస్మాత్ప్రాణాధికాసి మే
ఆ స్థలం నాకు ఎంతో ఇష్టమైనది, పవిత్రమైనది, కోటి హత్యల పాపాలను నాశనం చేసేది. నీవు నాకు ప్రాణాలకన్నా ప్రియమైనవాడవు కాబట్టి సంతోషంతో దానిని నీకు ఇచ్చాను.
తీర్థకోటిసహస్రాణి నిత్యం తిష్ఠంతి జాహ్నవి । ప్రాచీసరస్వతీ తోయే సర్వదైవ మమాజ్ఞయా
జాహ్నవీ! నా ఆజ్ఞతో తూర్పు సరస్వతీ నీటిలో లక్షలాది కోటి తీర్థాలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
బ్రహ్మవధాత్సురాపానాత్గోధవాద్వృషలీవధాత్ । బ్రహ్మస్వహరణాదేవ మాతాపిత్రోస్త్వపూజనాత్
బ్రహ్మహత్య, మద్యం సేవ, ఆవును చంపడం, చండాలుడిని చంపడం, బ్రాహ్మణ సంపదను దోచుకోవడం, తల్లిదండ్రులను గౌరవించకపోవడం —
చక్రియానాద్గురుద్రోహాదభక్ష్యస్య చ భక్షణాత్ । సర్వపాపస్య కరణాత్ప్రాచీ బ్రహ్మసుతా సుతే
విధులు చేయకపోవడం, గురువుకు ద్రోహం చేయడం, నిషిద్ధమైన ఆహారం తినడం, అన్ని రకాల పాపాలు చేయడం — బ్రహ్మ కుమార్తె!
వ్యపోహయతి పాపాని సకృత్స్నానేన మేఽగ్రతః । కురు స్నానం సరిచ్ఛ్రేష్ఠే విపాపా త్వం భవిష్యసి
నా ఎదుట తూర్పు బ్రహ్మ కుమార్తె దగ్గర ఒక్కసారి స్నానం చేస్తే పాపాలు పోతాయి. నదులలో శ్రేష్ఠమైన నువ్వు అక్కడ స్నానం చేయు, పాపరహితురాలవుతావు.
జాహ్నవ్యువాచ- నాహం శక్నోమి దేవేశ ఆగంతుం నిత్యమేవ హి । కథం నశ్యంతి పాపాని కథయస్వేహ మాధవ
జాహ్నవీ ఇలా అన్నది — దేవతల అధిపతీ! నేను ఎప్పుడూ ఇక్కడికి రావడం నాకు సాధ్యపడదు. ఇక్కడ పాపాలు ఎలా నశిస్తాయో చెప్పు మాధవా.