దక్షిణాయాః ప్రదానేన స్మృతిం మేధాం చ విందతి । కృత్వాపి పాతకం కర్మ యో దద్యాదనుసంధినే
దక్షిణా దానం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి, బుద్ధి లభిస్తాయి. పాపకర్మ చేసినా కూడా, మనసు పెట్టి దానం చేస్తే—
బ్రాహ్మణాయ విశేషేణ న స పాపైర్హి లిప్యతే । భూమేర్గావస్తథాదాసః ప్రసహ్య ప్రహృతా యదా
ప్రత్యేకంగా బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చినప్పుడు, అతడికి పాపాలు అంటవు. కానీ భూమి, ఆవులు, ధనం బలవంతంగా తీసుకుంటే—
న నివేదయతే యస్తు తమాహుర్బ్రహ్మఘాతకమ్ । ఉపస్థితే వివాహే చ యజ్ఞే దానే చ వాసవ
ఎవరైనా దోషాన్ని తెలియజేయకుండా ఉంటే, అటువంటి వారిని బ్రహ్మహత్య చేసినవారిగా పిలుస్తారు, ఓ ఇంద్రా! ఇది వివాహం, యజ్ఞం, దానం వంటి సందర్భాల్లో మరింత ముఖ్యంగా వర్తిస్తుంది.
మోహాచ్చరతి విఘ్నం యః స మృతో జాయతే కృమిః । ధనం ఫలతి దానేన జీవితం జీవరక్షణాత్
ఎవరైనా మోహంతో అడ్డంకి కలిగిస్తే, వారు చనిపోయిన తర్వాత పురుగుగా పుడతారు. దానం వల్ల ధనం పెరుగుతుంది, ప్రాణులను కాపాడితే ఆయుష్షు పెరుగుతుంది.
రూపమైశ్వర్యమారోగ్యమహింసాఫలమశ్నుతే । ఫలమూలాశనాత్పూజాం స్వర్గః సత్యేన లభ్యతే
అహింస వల్ల అందం, ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం లభిస్తాయి. పండ్లు, మూలాలు తినడం వల్ల పూజ ఫలితం వస్తుంది. సత్యం వల్ల స్వర్గం పొందవచ్చు.
ప్రాయోపవేశనాద్రాజ్యం సర్వత్ర సుఖమశ్నుతే । సుఖాట్యః శక్రదీక్షాయాం సుగామీ చ తృణాశనః
ప్రాయోపవేశం చేసినవారు ఎక్కడైనా రాజులా సుఖంగా ఉంటారు. గడ్డి తినేవారు ఇంద్రదీక్షలో సులభంగా నడుస్తారు.
రూపీ త్రిషవణస్నాయీ వాయుం పీత్వా క్రతుం లభేత్ । నిత్యస్నాయీ భవేద్దక్షః సంధ్యావేదజపాన్వితః
రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసే వారు, గాలి పీల్చేవారు, యజ్ఞఫలం పొందుతారు. ఎప్పుడూ స్నానం చేసే వారు, సంధ్యావందనం, వేదపఠనంతో నైపుణ్యం పొందుతారు.
అహింస్రో యాతి వైరాజ్యం నాకపృష్ఠమనాశకమ్ । అగ్నిప్రవేశీ నియతం బ్రహ్మలోకే మహీయతే
అహింసను పాటించే వారు విరాజ్ లోకాన్ని, అనశ్వరమైన స్వర్గాన్ని పొందుతారు. అగ్నిలో ప్రవేశించే వారు బ్రహ్మలోకంలో ఘనత పొందుతారు.
రసానాం ప్రతిసంహారే పశూన్పుత్రాంశ్చ విందతి । నాకే చిరం స వసతి ఉపవాసీ చ యో భవేత్
రుచులు మానినప్పుడు, పశువులు, సంతానం లభిస్తాయి. ఉపవాసం చేసే వారు స్వర్గంలో ఎక్కువ కాలం నివసిస్తారు.
సతతం భూమిశాయీ యః స లభేదీప్సితాం గతిమ్ । వీరాసనం వీరశయం వీరస్థానముపాసతః
ఎవరైనా ఎప్పుడూ నేలపై పడుకుంటే, వారు కోరిన స్థితిని పొందుతారు. వీరాసనం, వీరశయనం, వీరస్థానం ఆచరించే వారికి కూడా ఇదే ఫలం లభిస్తుంది.
అక్షయాస్తస్యలోకాః స్యుః సర్వకామగమాస్తథా । ఉపవాసం చ దీక్షాం చ అభిషేకం చ వాసవ
వారి లోకాలు ఎప్పటికీ నశించవు, అన్ని కోరికలు నెరవేరతాయి. ఉపవాసం, దీక్ష, అభిషేకం చేసినవారికీ ఇదే వర్తిస్తుంది, ఓ ఇంద్రా!
కృత్వా ద్వాదశవర్షాణి వీరస్థానాద్విశిష్యతే । పావనం చరతే ధర్మం స్వర్గలోకే మహీయతే
పన్నెండు సంవత్సరాలు వీటిని ఆచరించినవారు, వీరస్థానాన్ని మించి, పవిత్రమైన ధర్మాన్ని ఆచరిస్తారు. వారు స్వర్గలోకంలో ఘనత పొందుతారు.
బృహస్పతిమతం పుణ్యం యే పఠంతి ద్విజోత్తమాః । తేషాం చత్వారి వర్ద్ధంతే ఆయుర్విద్యాయశోబలమ్
బృహస్పతి చెప్పిన పుణ్యశాస్త్రాన్ని చదివే ఉత్తమ ద్విజులకు ఆయువు, విద్య, యశస్సు, బలము — ఈ నాలుగు పెరుగుతాయి.
నారద ఉవాచ- ఇతీంద్రాయ బృహస్పతిప్రణీతం ధర్మశాస్త్రకమ్ । మహ్యం భక్తాయ సంప్రోక్తం మహేశేనాఖిలం నృప
నారదుడు చెప్పాడు — ఓ రాజా! బృహస్పతి రచించిన ఈ ధర్మశాస్త్రాన్ని మహేశ్వరుడు నాకు, భక్తుడైన నాకు, పూర్తిగా వివరించాడు.
నారద ఉవాచ- త్రిస్పృశాఖ్యం వ్రతం బ్రూహి సర్వేశ్వర విశేషతః । యచ్ఛ్రుత్వా ముచ్యతే లోకః కర్మబంధనతః క్షణాత్
నారదుడు చెప్పాడు — ఓ సర్వేశ్వరా! త్రిస్పృశ అనే వ్రతాన్ని విశేషంగా వివరించండి. దాన్ని వినగానే లోకానికి కర్మబంధం క్షణంలోనే తొలగిపోతుంది.
మహాదేవ ఉవాచ- సర్వపాపౌఘశమనం మహాదుఃఖవినాశనమ్ । శృణు కృష్ణావతారం త్వం త్రిస్పృశాఖ్యం మహావ్రతమ్
మహాదేవుడు చెప్పాడు — అన్ని పాపాలను తొలగించే, మహా దుఃఖాన్ని నశింపజేసే, కృష్ణావతారమైన త్రిస్పృశ అనే మహావ్రతాన్ని విను.
కామదం సస్పృహాణాం తు నిస్పృహాణాం తు మోక్షదమ్ । త్రిస్పృశాఖ్యం వ్రతం విప్ర శృణుష్వ గదతో మమ
కోరిక ఉన్నవారికి త్రిస్పృశ వ్రతం అభీష్టాలను ఇస్తుంది. కోరికలు లేనివారికి మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. ఓ బ్రాహ్మణా! నేను చెప్పే త్రిస్పృశ వ్రతాన్ని విను.
ప్రత్యక్షమర్చితస్తేన కలికాలే చ కేశవః । త్రిస్పృశా కీర్తనం నిత్యం యః కరోతి మహామునే
కలియుగంలో త్రిస్పృశను ప్రతిరోజూ కీర్తించే వారు కేశవుని ప్రత్యక్షంగా పూజించినవారవుతారు, ఓ మహామునీ!
న పురశ్చరణే చీర్ణే సర్వపాపక్షయో భవేత్ । త్రిస్పృశా నామమాత్రేణ క్షీయతే నాత్ర సంశయః
ఇతర పూజలు చేయకపోయినా, త్రిస్పృశ అనే నామాన్ని ఒక్కసారి జపించినా అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నాగమైర్న పురాణాద్యైర్న మఖైస్తీర్థకోటిభిః । బహుభిర్వ్రతసంఘైశ్చ పూజితైస్త్రిదశైరపి
నాగములు, పురాణాలు, యజ్ఞాలు, కోటి తీర్థయాత్రలు, ఎన్నో వ్రతాలు, దేవతలే చేసిన పూజలు — ఇవేవీ సరిపోవు.
మోక్షో భవతి విప్రేన్ద్ర త్రిస్పృశా న కృతా యది । మోక్షార్థే దేవదేవేన దృష్టా వై వైష్ణవీ తిథిః
ఓ బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠా, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని ఆచరించకపోతే మోక్షం కలగదు. దేవతల దేవుడు మోక్షం కోసం వైష్ణవీ తిథిని నిర్ణయించాడు.
ద్విజానాం దుర్విదం సాంఖ్యం కలికాలే విశేషతః । అనిగ్రహశ్చేంద్రియాణాం స్థిరత్వం మనసో నహి
ద్విజులకు, ముఖ్యంగా కలియుగంలో, సాంఖ్య జ్ఞానం తెలుసుకోవడం చాలా కష్టం. ఇంద్రియాలను నియంత్రించడమూ, మనస్సు స్థిరంగా ఉంచడమూ సాధ్యపడడం లేదు.
విషయైర్విప్రయుక్తానాం ధ్యానధారణవర్జినామ్ । కామభోగప్రసక్తానాం త్రిస్పృశా మోక్షదాయినీ
విషయాల నుండి దూరంగా ఉండేవారికైనా, ధ్యానం లేకపోయినా, కామభోగాలలో మునిగిపోయినవారికైనా, త్రిస్పృశా వ్రతం మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
మహ్యం చైవ పురా ప్రోక్తా చతుర్వక్త్రస్య సాగరే । క్షీరోదే ప్రణతానాం తు మత్స్యరూపేణ చక్రిణా
పూర్వం పాల సముద్రంలో నాలుగు ముఖాలవాడు నాకు ఈ విషయాన్ని చెప్పాడు. అప్పుడు చక్రధారి మత్స్యరూపంలో శరణు వచ్చినవారితో ఉపదేశించాడు.
త్రిస్పృశాం యే కరిష్యంతి విషయైరపి సంయుతాః । తేషామపి మయా దత్తో మోక్షః సాంఖ్యవివర్జినామ్
విషయాలలో లీనమై ఉన్నవారు త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని ఆచరించినా, వారికి సాంఖ్య జ్ఞానం లేకపోయినా, నేనే వారికి మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తాను.
కామభోగప్రసక్తానాం త్రిస్పృశా మోక్షదాయినీ । బహుభిర్మునిసంఘైశ్చ కృతేయం చ మహామునే
కామభోగాలకు ఆసక్తి ఉన్నవారికీ త్రిస్పృశా వ్రతం మోక్షాన్ని ఇస్తుంది. మహర్షీ, ఈ వ్రతాన్ని అనేక మునుల సమూహాలు ఆచరించాయి.
కార్త్తికే శుక్లపక్షే తు త్రిస్పృశా జాయతే యది । సోమేన సోమజేనాపి పాపకోటివినాశినీ
కార్తీక మాసంలో శుక్లపక్షంలో త్రిస్పృశా వ్రతం జరిగితే, సోమునితో గానీ, సోముని సంతానంతో గానీ చేసినా, అది కోట్ల పాపాలను నాశనం చేస్తుంది.
యస్యా ఉపోషణకృతో హత్యాయుక్త మహేశితుః । హస్తాద్బ్రహ్మకపాలం తు తత్క్షణాత్పతితం భువి
ఎవరైనా ఈ వ్రతాన్ని ఉపవాసంగా ఆచరిస్తే, హత్య చేసినా కూడా, మహేశ్వరుడి చేతిలోని బ్రహ్మకపాలం వెంటనే భూమిపై పడిపోతుంది.
కలికల్మషకోట్యౌఘైర్ముక్తా దేవీ త్రిమార్గగా । ఉపదేశాన్మాధవస్య త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
కలియుగంలోని కోట్లాది పాపాల నుండి విముక్తి పొందిన దేవి, మాధవుని ఉపదేశంతో, త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించి మూడు మార్గాలలో ప్రయాణిస్తుంది.
హత్యాష్టౌ బాహువీర్యస్య పూర్వజాతా మహామునే । గతా భృగూపదేశేన త్రిస్పృశా సముపోషణాత్
బాహువీర్యునికి గత జన్మల్లో జరిగిన ఎనిమిది హత్యలు, మహర్షీ, భృగువు ఉపదేశంతో త్రిస్పృశా వ్రతాన్ని పూర్తిగా ఆచరించడంతో పోయాయి.