ద్వే చైవాంగిరసే ప్రాదాత్తాసాం నామాని విస్తరాత్। శృణు త్వం దేవమాతౄణాం ప్రజావిస్తారమాదితః
ఇంకా ఇద్దరిని అంగిరసునికి ఇచ్చాడు. ఇప్పుడు ఆ దేవమాతల పేర్లు, వారి సంతాన విస్తారాన్ని మొదటి నుండి విను.
అరుంధతీ వసుర్జామిర్లమ్బా భానుర్మరుత్వతీ। సంకల్పా చ ముహూర్తా చ సాధ్యా విశ్వా చ భామినీ
అరుంధతి, వసు, జామి, లంబ, భాను, మరుత్వతి, సంకల్ప, ముహూర్త, సాధ్య, విశ్వ అనే ప్రకాశవంతురాలు— వీరే.
ధర్మపత్న్యః సమాఖ్యాతాస్తాసాం పుత్రాన్నిబోధ మే। విశ్వేదేవాస్తు విశ్వాయాః సాధ్యా సాధ్యానజీజనత్
వీరు ధర్మునికి భార్యలుగా ప్రసిద్ధి. ఇప్పుడు వీరి సంతానాన్ని విను: విశ్వ నుండి విశ్వదేవులు, సాధ్య నుండి సాధ్యులు పుట్టారు.
మరుత్వత్యాం మరుత్వంతో వసోస్తు వసవస్తథా। భానోస్తు భానవో జాతా మూహూర్త్తాయా ముహూర్తజాః
మరుత్వతిలో మరుతులు, వసువులో వసువులు, భానులో భానులు, ముహూర్తలో ముహూర్తలు పుట్టారు.
లంబాయాం ఘోషనామానో నాగవీథీ తు జామిజా। పృథివీతలసంభూతమరుంధత్యామజాయత
లంబా ప్రాంతంలో ఘోష అనే వారు, నాగవీధిలో జామిజా, భూమి మీద నుండి మరుందతి జన్మించారు.
సంకల్పాయాస్తు సంకల్పా వసు సృష్టిం నిధారయ। జ్యోతిష్మతంశ్చ యే దేవా వ్యాపకాః సర్వతోదిశమ్
సంకల్ప అనే అమ్మవారికి సంకల్పుడు పుట్టాడు. ఓ వసూ, సృష్టిని తెలుసుకో. అన్ని దిశల్లో వ్యాపించి ప్రకాశించే దేవతలు కూడా ఉన్నారు.
వసవస్తే సమాఖ్యాతాస్తేషాం నామాని మే శృణు। ఆపో ధ్రువశ్చ సోమశ్చ ధరశ్చైవానిలోనలః
వసువుల పేర్లు ఇలా ఉన్నాయి. నా మాట విను: ఆప, ధ్రువ, సోమ, ధర, అలాగే అనిలుడు, అనలుడు.
ప్రత్యూషశ్చ ప్రభాసశ్చ వసవోష్టౌ ప్రకీర్తితాః। ఆపస్య పుత్రాశ్చత్వారః శ్రాంతో వైతణ్డ ఏవ చ
ప్రత్యూషుడు, ప్రభాసుడు కూడా ఎనిమిది వసువుల్లో లెక్కించబడతారు. ఆపునకు నలుగురు కుమారులు: శ్రాంతుడు, వైతండుడు మొదలైన వారు.
అపి శాంతో మునిర్వభ్రుర్యజ్ఞరక్షాధికారిణః। ధ్రువస్య కాలః పుత్రస్తు వర్చాః సోమాదజాయత
ఇంకా శాంతుడు, ముని వభ్రువు, యజ్ఞాన్ని కాపాడే అధికారి. ధ్రువునకు కాలుడు కుమారుడు, సోముని నుండి వర్చా జన్మించాడు.
ద్రవిణో హవ్యవాహశ్చ ధర పుత్రావిమౌ స్మృతౌ। కల్పాంతస్థస్తతః ప్రాణో రమణః శిశిరోపి చ
ధరునికి ద్రవిణుడు, హవ్యవాహుడు ఇద్దరు కుమారులుగా గుర్తించబడ్డారు. కల్పాంతంలో ప్రాణుడు, రమణుడు, శిశిరుడు కూడా పుట్టారు.
మనోహరో ధవశ్చాథ శివో వాథ హరేః సుతాః। శివో మనోజవం పుత్రమవిజ్ఞాతగతిప్రదమ్
మనోహరుడు, ధవుడు, శివుడు హరివారికి కుమారులు. శివునికి మనోజవుడు అనే కుమారుడు పుట్టాడు. అతడు తెలియని వేగాన్ని ప్రసాదించేవాడు.
అవాప చానలః పుత్రానగ్నిప్రాయగుణాంస్తతః। తత్ర శాఖో విశాఖశ్చ నిగమేషు స్వయంభువః
అనలుడు కూడా అగ్ని స్వభావం ఉన్న కుమారులను పొందాడు. వారిలో శాఖుడు, విశాఖుడు వేదాలలో ప్రసిద్ధి చెందిన స్వయంభువులు.
అపత్యం కృత్తికానాం చ కార్తికేయస్తతః స్మృతః। ప్రత్యూషస్య ఋభుః పుత్రో మునిర్నామాథ దేవలః
కృతికలకు కార్తికేయుడు కుమారుడిగా గుర్తించబడ్డాడు. ప్రత్యూషునికి ఋభుడు కుమారుడు, ముని దేవలుడు కూడా పుట్టాడు.
విశ్వకర్మా ప్రభాసస్య పుత్రః శిల్పీ ప్రజాపతిః। ప్రాసాదభవనోద్యాన ప్రతిమా భూషణాదిషు
ప్రభాసునికి కుమారుడిగా విశ్వకర్మ పుట్టాడు. ఆయన దేవతల్లో శిల్పకారుడు. ప్రాసాదాలు, భవనాలు, ఉద్యానాలు, విగ్రహాలు, ఆభరణాలు మొదలైన వాటిలో నిపుణుడు.
తటాకారామకూపేషు త్రిదశానాం చ వర్ద్ధకిః। అజైకపాదహిర్బుధ్న్యో విరూపాక్షోథ రైవతః
తడాకాలు, ఉద్యానాలు, బావులు వంటి వాటిలో దేవతలకు కట్టడాలు నిర్మించేవాడు. అజైకపాదుడు, అహిబుధ్నుడు, విరూపాక్షుడు, రైవతుడు.
హరశ్చ బహురూపశ్చ త్ర్యంబకశ్చ సురేశ్వరః। సావిత్త్రశ్చ జయంతశ్చ పినాకీ చాపరాజితః
హరుడు, బహురూపుడు, త్రయంబకుడు, సురేశ్వరుడు, సావిత్రుడు, జయంతుడు, పినాకి, అపరాజితుడు.
ఏతే రుద్రాస్సమాఖ్యాతా ఏకాదశ గణేశ్వరాః। ఏతేషాం మానసానాం తు త్రిశూలవరధారిణామ్
వీరు రుద్రులు, పదకొండు గణాధిపతులు. వీరిలో మనసు ద్వారా పుట్టినవారు, త్రిశూలాన్ని ధరించే వారు.
కోట్యశ్చతురశీతిస్తు తత్పుత్రాశ్చాక్షయా మతాః। దిక్షు సర్వాసు యే రక్షాం ప్రకుర్వన్తి గణేశ్వరాః
వీరికి ఎనభై నాలుగు కోట్ల కుమారులు ఉన్నారు. వారు నశించని వారు. అన్ని దిక్కుల్లో ఈ గణాధిపతులు రక్షణను అందిస్తారు.
ఏతే వై పుత్రపౌత్రాశ్చ సురభీగర్భసంభవాః। కశ్యపస్య ప్రవక్ష్యామి పుత్రపౌత్రాది పత్నిషు
వీరు, వారి కుమారులు, మనవళ్లు అందరూ సురభి గర్భం నుండి పుట్టారు. ఇప్పుడు కశ్యపుని భార్యల నుండి పుట్టిన కుమారులు, మనవళ్లు గురించి చెబుతాను.
అదితిర్దితిర్దనుశ్చైవ అరిష్టా సురసా తథా। సురభిర్వినతా చైవ తామ్రా క్రోధవశా ఇరా
అదితి, దితి, దను, అరిష్టా, సురసా, సురభి, వినతా, తామ్రా, క్రోధవశా, ఇరా.
కద్రూ ఖసా మునిస్తద్వత్తాసు పుత్రాన్నిబోధ మే। తుషితా నామ యే దేవాశ్చాక్షుషస్యాంతరే మనోః
కద్రూ, ఖసా, ముని కూడా అలాగే. వీరి కుమారుల గురించి నా నుండి విను. తుషితులు అనే దేవతలు చాక్షుష మను మధ్యకాలంలో ఉన్నారు.
వైవస్వతేంతరే చైవ ఆదిత్యా ద్వాదశ స్మృతాః। ఇన్ద్రో ధాతా భగస్త్వష్టా మిత్త్రోఽథ వరుణోఽర్యమా
వైవస్వత మను మధ్యకాలంలో ద్వాదశ ఆదిత్యులు గుర్తించబడ్డారు. వారు: ఇంద్రుడు, ధాత, భగ, త్వష్ట, మిత్రుడు, వరుణుడు, అర్యమన్.
వివస్వాన్సవితా పూషా అంశుమాన్విష్ణురేవ చ। ఏతే సహస్రకిరణా ఆదిత్యా దాద్వశ స్మృతాః
వివస్వాన్, సవిత, పూషణ్, అంసుమాన్, విష్ణువు — వీరందరూ సహస్ర కిరణులు, వెలుగు ప్రసాదించే ఆదిత్యులు అని పిలవబడతారు.
మారీచాత్కశ్యపాజ్జాతాః పుత్త్రాస్తేఽదితినందనాః। కృశాశ్వస్య ఋషేః పుత్రా దేవప్రహరణాః స్మృతాః
మారీచి, కశ్యపుల నుంచి పుట్టిన వీరు, అదితి కుమారులుగా ప్రసిద్ధి చెందారు. కృష్ణాశ్వ మహర్షికి పుట్టిన కుమారులు దేవాస్త్రాలను ధరించే వారు అని గుర్తించబడ్డారు.
ఏతే దేవగణాస్తాత ప్రతిమన్వంతరేషు చ। ఉత్పద్యంతే విలీయంతే కల్పేకల్పే తథైవ చ
ఈ దేవతల సమూహాలు ప్రతి మన్వంతరంలో పుట్టి, అంతలోనే లయమవుతుంటాయి; ప్రతి కల్పంలో ఇదే విధంగా జరుగుతుంది.
దితిః పుత్రద్వయం లేభే కశ్యపాదితి నః శ్రుతమ్। హిరణ్యకశిపుం చైవ హిరణ్యాక్షం తథైవ చ
దితి, కశ్యపుని నుంచి ఇద్దరు కుమారులను పొందింది అని మనం విన్నాము. వారు హిరణ్యకశిపు, అలాగే హిరణ్యాక్షుడు.
హిరణ్యకశిపోస్తద్వజ్జాతం పుత్రచతుష్టయమ్। ప్రహ్లాదశ్చానుహ్లాదశ్చ సంహ్లాదోహ్లాద ఏవ చ
హిరణ్యకశిపునికి కూడా నలుగురు కుమారులు పుట్టారు — ప్రహ్లాదుడు, అనుహ్లాదుడు, సంహ్లాదుడు, హ్లాదుడు.
ప్రహ్లాదపుత్రా ఆయుష్మాన్శిబిర్బాష్కలిరేవ చ। విరోచనశ్చతుర్థస్తు స బలిం పుత్రమాప్తవాన్
ప్రహ్లాదునికి ఆయుష్మాన్, శిబి, బాష్కలి అనే కుమారులు, నాలుగవవాడు విరోచనుడు. విరోచనుడికి బలి కుమారునిగా జన్మించాడు.
బలేః పుత్రశతం త్వాసీద్బాణజ్యేష్ఠం తతో నృప। ధృతరాష్ట్రస్తథాసూర్య్యో వివస్వానంశుతాపనః
బలికి వంద మంది కుమారులు పుట్టారు. వారిలో బాణుడు పెద్దవాడు. ధృతరాష్ట్రుడు, అసూర్యుడు, వివస్వాన్, అంసుతాపనుడు కూడా ఉన్నారు.
నికుమ్భనామా గుర్వక్షః కుక్షిర్భౌమోథ భీషణః। ఏవమన్యే తు బహవో బాణోజ్యేష్ఠో గుణాధికః
నికుంభుడు, గుర్వక్షుడు, కుక్షి, భౌముడు, భీషణుడు — వీరితో పాటు మరెందరో ఉన్నారు. అందులో బాణుడు పెద్దవాడు, గుణాలలో అగ్రగణ్యుడు.