ఆమంత్రణా మంత్రితానాం సర్వేషాం మాననా కృతా। ఏక ఏవాత్ర భగవాన్పతిర్మే న సమాగతః
ఆహ్వానించబడినవారందరినీ గౌరవించావు. కానీ ఇక్కడ నా భర్త ఒక్కరే రాలేదు.
వినా తేన త్విదం సర్వం శూన్యవత్ప్రతిభాతి మే। మన్యే చాహం తు భవతా పతిర్మే న నిమంత్రితః
ఆయన లేకుండా ఈ సమస్తం నాకు ఖాళీగా కనిపిస్తోంది. నిజంగా నువ్వు నా భర్తను ఆహ్వానించలేదని నేను అనుకుంటున్నాను.
విస్మృతస్తే భవేన్నూనం సర్వం శంసతు మే భవాన్। పులస్య ఉవాచ। తస్యాస్తదుక్తం వచనం శ్రుత్వా దక్షః ప్రజాపతిః
నువ్వు ఆయన్ని మర్చిపోయినట్టే అనిపిస్తోంది. దయచేసి నాకు అన్ని విషయాలు చెప్పు. పులస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమె మాటలు విని ప్రజాపతి దక్షుడు—
పతిస్నేహ సమాయుక్తాం ప్రాణేభ్యోపి గరీయసీమ్। అంకమారోప్య తాం బాలాం సాధ్వీం పతిపరాయణామ్
భర్తపై అపారమైన ప్రేమతో, ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువగా భర్తను ఆదరించే ఆ సతీమంతను తన మడిలో కూర్చోబెట్టి, ఆమెను ఆదరించాడు.
పతివ్రతాం మహాభాగాం పతిప్రియహితైషిణీమ్। ప్రాహ గంభీరభావేన శృణు వత్సే యథాతథమ్
పతివ్రత, మహాభాగ్యశాలిని, భర్తకు ప్రియమైనది, భర్త హితాన్ని కోరువారిని, ఆ చిన్నదాన్ని, లోతైన స్వరంతో ఇలా ఉద్దేశించాడు: 'వత్సే! నిజంగా విను.'
యేనాద్య కారణేనేహ పతిస్తే న నిమంత్రితః। కపాలపాత్రధృక్చర్మీ భస్మావృత తనుస్తథా
ఈరోజు నీ భర్తను ఇక్కడ ఎందుకు ఆహ్వానించలేదో చెప్పుతాను. ఆయన ఖపాలాన్ని పాత్రగా ధరించేవాడు, చర్మాన్ని కప్పుకునేవాడు, శరీరమంతా బస్మంతో పూతుకుంటాడు.
శూలీ ముణ్డీ చ నగ్నశ్చ శ్మశానే రమతే సదా। విభూత్యాఙ్గాని సర్వాణి పరిమార్ష్టి చ నిత్యశః
త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని, ముండను వేసుకుని, నగ్నంగా ఉండి, ఎప్పుడూ శ్మశానంలో సంచరిస్తాడు. తన శరీరాన్ని ఎప్పుడూ విభూతితో పూతుకుంటాడు.
వ్యాఘ్రచర్మపరీధానో హస్తిచర్మపరిచ్ఛదః। కపాలమాలం శిరసి ఖట్వాగం చ కరే స్థితం
పులిచర్మాన్ని కప్పుకుని, ఏనుగు చర్మాన్ని అలంకరించుకుని, తలపై ఖపాలమాల ధరించి, చేతిలో ఖట్వాంగాన్ని పట్టుకుని తిరుగుతాడు.
కట్యాం వై గోనసం బధ్వా లింగేఽస్థ్నాం వలయం తథా। పన్నగానాం తు రాజానముపవీతం చ వాసుకిమ్
కమరున పశువుల నరాలను కట్టి, లింగానికి ఎముకల ఉంగరం వేసుకుని, పన్నగరాజు వాసుకిని యజ్ఞోపవీతంగా ధరిస్తాడు.
కృత్వా భ్రమతి చానేన రూపేణ సతతం క్షితౌ। నగ్నా గణాః పిశాచాశ్చ భూతసంఘా హ్యనేకశః
ఈ రూపంలో ఎప్పుడూ భూమిపై సంచరిస్తూ ఉంటాడు. ఆయన సేవకులు నగ్నంగా, పిశాచులు, అనేకరకాల భూతగణాలు ఆయనతో ఉంటారు.
త్రినేత్రశ్చ త్రిశూలీ చ గీతనృత్యరతస్సదా। కుత్సితాని తథాన్యాని సదా తే కురుతే పతిః
మూడు కళ్ళతో, త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని, ఎప్పుడూ పాటలు, నృత్యాలలో ఆనందిస్తాడు. నీ భర్త ఎప్పుడూ ఇలాంటి విచిత్రమైన పనులు చేస్తూ ఉంటాడు.
త్రపాకరో భవేన్మహ్యం దేవానాం సంనిధిః కథం। కీదృక్చ వసనం తస్య కేతనం ప్రతి నార్హతి
ఆయన వల్ల నాకు అపమానం కలుగుతుంది. దేవతల మధ్య ఆయన ఎలా ఉండగలడు? ఆయన వేషధారణ ఎలా ఉంది? ఇలాంటివాడు ఇంట్లో ఉండటానికి కూడా అర్హుడు కాదు.
ఏతైర్దోషైర్మయా వత్సే లోకానాం చైవ లజ్జయా। నాహ్వానం తు కృతం తస్య కారణేన మయా సుతే
ఈ కారణాల వల్ల, నా కుమార్తె, లోకాల్లోని అందరి ముందు నాకు కలిగిన లజ్జతో, నేను ఆయనను ఆహ్వానించలేదు.
యజ్ఞస్యాస్య సమాప్తౌ తు పూజాం కృత్వా త్వయా సహ। ఆనీయ తవ భర్త్తారం త్వయా సహ త్రిలోచనమ్
ఈ యజ్ఞం పూర్తయ్యాక, నీతో కలిసి పూజ చేసి, నీ భర్త అయిన త్రినేత్రుడిని ఇక్కడికి తీసుకొస్తాను.
త్రైలోక్యస్యాధికాం పూజాం కరిష్యామి చ సత్కృతైః। ఏతత్తే సర్వమాఖ్యాతం త్రపాయాః కారణం మహత్
మూడు లోకాల్లో అందరికంటే ఎక్కువ గౌరవాన్ని, యథావిధిగా ఆయనకు ఇస్తాను. ఇదంతా నాకు కలిగిన పెద్ద అపహాస్యం కారణమని నీకు చెప్పాను.
నాత్ర మన్యుస్త్వయా కార్యః సర్వః స్వం భాగమర్హతి। అన్యజన్మని యైర్యాదృక్కృతం కర్మ శుభాశుభమ్
ఈ విషయంపై నువ్వు కోపపడకూడదు. ప్రతి ఒక్కరికీ తన భాగం లభిస్తుంది. గత జన్మలో చేసిన మంచి, చెడు పనుల ఫలితమే ఇది.
ఇహ జన్మని తే తాదృక్పుత్రికే భుంజతే ఫలమ్। పరితాపం మా కృథాస్త్వం ఫలం భుంక్ష్వ పురాకృతమ్
ఈ జన్మలో, నా కుమార్తె, నువ్వు ఆ పనుల ఫలితాన్ని అనుభవిస్తున్నావు. బాధపడకూ, గతంలో చేసిన పనుల ఫలాన్ని స్వీకరించు.
శ్రియం పరగతాం దృష్ట్వా రూపసౌభాగ్యశోభనామ్। రూపం చ కాంతిసౌభాగ్యం రమ్యాణ్యాభరణాని చ
శ్రీమంతం ఇతరుల వద్దకు వెళ్లిపోయినదాన్ని, అందం, ఆకర్షణ, మెరిసే అలంకారాలను చూసి—
కులేమహతివైజన్మవపుశ్చాతీవసుందరమ్। పూర్వభాగ్యైస్తు లభ్యంతే నరైరేతాని సువ్రతే
ఉత్తమ కులం, మంచి జన్మ, అతి అందమైన రూపం— ఇవన్నీ మంచి ప్రవర్తన కలిగినవారు గత జన్మలో సంపాదించిన పుణ్యఫలంగా పొందుతారు, ఓ సతీ.
మాత్మానం పరినిందేథామాచ భాగ్యాని సువ్రతే। ఫలం చైవం విధికృతం దాతుం కస్య తు కః క్షమః౫౦ 1.5.
నీవు నీను నిందించకూ, ఓ సతీ. అదృష్టం ఎలా వస్తుందో అలా వస్తుంది. విధి నిర్ణయించిన ఫలాన్ని ఎవరు ఇవ్వగలరు?
నాస్తి వై బలవాన్కశ్చిన్నమూఢో న చ పండితః। పాండిత్యం చ బలం చైవ జాయతే పూర్వకర్మణః
ఇక్కడ ఎవ్వరూ బలవంతులు కాదు, ఎవ్వరూ మూర్ఖులు కాదు, ఎవ్వరూ పండితులు కాదు. జ్ఞానం, బలం అన్నీ గత జన్మలో చేసిన పనుల వల్లే కలుగుతాయి.
ఏతే దేవా దివం ప్రాప్తాః శోభమానాః స్థితాశ్చిరమ్। పుణ్యేన తపసా చైవ క్షేత్రేషువివిధేషుచ
ఈ దేవతలు పుణ్యంతో, తపస్సుతో, వివిధ పవిత్ర స్థానాల్లో స్వర్గాన్ని పొందారు, అక్కడ చాలా కాలంగా ప్రకాశిస్తూ ఉన్నారు.
యదేభిరార్జితం పుణ్యం తస్యైతే ఫలభాగినః। ఏవముక్తా తతః సా తు సతీ భీష్మరుషాన్వితా
వారు సంపాదించిన పుణ్యఫలాన్ని వాళ్లే అనుభవిస్తున్నారు. ఇలా చెప్పిన తరువాత, సతీ భీష్ముడిపై కోపంతో—
వినిందమానా పితరం క్రోధేనారుణితేక్షణా। ఏవమేతద్యథా తాత త్వయా చోక్తం మమాగ్రతః
తండ్రిని నిందిస్తూ, కోపంతో కళ్లెర్రగా, 'నిజమే తండ్రి, నువ్వు నా ముందు చెప్పినట్టు ఇదే జరుగుతోంది,' అని అంది.
సర్వో జనః పుణ్యభాగీ పుణ్యేన లభతే శ్రియం। పుణ్యేన లభతే జన్మ పుణ్యే భోగాః ప్రతిష్ఠితాః
ప్రతి మనిషి పుణ్యంతో శ్రీమంతుడవుతాడు; పుణ్యంతోనే జన్మ లభిస్తుంది, అనుభవాలు కూడా పుణ్యంలోనే ఆధారపడి ఉంటాయి.
తదయం జగతామీశః సర్వేషాముత్తమోత్తమః। స్థానాన్యేతాని సర్వేషాం దత్తాన్యేతేన ధీమతా
అందుకే, ఈ జగత్తుకు అధిపతి అయిన పరమేశ్వరుడు, అందరికీ తగిన స్థానం నిర్ణయించాడు.
యే గుణాస్తస్య దేవస్య వక్తుం జిహ్వాపి వేధసః। న శక్తా ఖ్యాపనే తస్య దేవస్య పరమేష్ఠినః
ఆ దేవుని మహిమను, పరమేశ్వరుని గుణాలను బ్రహ్మదేవుడి నాలుక కూడా పూర్తిగా వివరించలేను.
భస్మాస్థి చ కపాలాని శ్మశానే వసతిస్తథా। గోనసాద్యాశ్చ యే సర్పాః సర్వే తే భూషణీకృతాః
బస్మం, ఎముకలు, కపాలాలు, శ్మశానంలో నివాసం, నాగరాజు వంటి పాములు— ఇవన్నీ ఆయన అలంకారాలుగా ధరించుకున్నాడు.
భూతప్రేతగణాస్తస్య పిశాచా గుహ్యకాస్తథా। ఏష ధాతా విధాతా చ ఏష పాలయితా దిశః
భూతాలు, ప్రేతాలు, పిశాచులు, గుహ్యకులు— వీరందరికీ ఆయన సృష్టికర్త, నిర్వహణకర్త, దిక్కులను కాపాడేవాడు.
ప్రసాదేన చ రుద్రస్య ప్రాప్తస్వర్గః పురందరః। యది రుద్రేస్తి దేవత్వం యది సర్వగతః శివః
రుద్రుని అనుగ్రహంతో ఇంద్రుడు స్వర్గాన్ని పొందాడు; రుద్రుడు దేవుడు అయితే, శివుడు అన్నిటిలోనూ వ్యాపించి ఉంటే—