కృతం దత్తం తపోఽధీతం యత్కించిద్ధర్మసంస్థితమ్ । అర్ద్ధాంగులస్య సీమాయా హరణేన ప్రణశ్యతి
ఏదైనా పుణ్యకార్యం చేసినా, దానం చేసినా, తపస్సు చేసినా, ధర్మశాస్త్రం నేర్చుకున్నా, అరగుడ్డి పరిమాణం భూమిని దోచితే అన్నీ నశించిపోతాయి.
గోతీర్థం గ్రామరథ్యాం చ శ్మశానగ్రామమేవ చ । సంపీడ్య నరకం యాతి యావదాభూతసంప్లవమ్
గోసంఖ్యానది, గ్రామ రహదారి, శ్మశానం, గ్రామాన్ని బాధించేవాడు సృష్టి అంతమయ్యే వరకు నరకంలో పడతాడు.
పంచకన్యానృతే హంతి దశ హంతి గవానృతే । శతమశ్వానృతే హంతి సహస్రం పురుషానృతే
ఐదు కన్యలకు అబద్ధం చెప్పి పది మందిని హత్య చేసినవాడవుతాడు. గోవుల విషయంలో అబద్ధం చెప్పి వంద మందిని, అశ్వాల విషయంలో అబద్ధం చెప్పి వెయ్యి మందిని, మనిషి విషయంలో అబద్ధం చెప్పి వేల మందిని హత్య చేసినవాడవుతాడు.
హంతి జాతానజాతాంశ్చ హిరణ్యార్థేఽనృతం వదన్ । సర్వం భూమ్యనృతే హంతి మాస్మ భూమ్యనృతం వద
బంగారం కోసం అబద్ధం చెప్పి పుట్టినవారిని, పుట్టని వారిని హతమార్చినవాడవుతాడు. భూమి విషయంలో అబద్ధం చెప్పి అందరినీ హతమార్చినవాడవుతాడు. భూమి విషయంలో ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పవద్దు.
బ్రహ్మస్వే నో రతిం కుర్యాత్ప్రాణైః కంఠగతైరపి । అగ్నిదగ్ధాః ప్రరోహంతి బ్రహ్మదగ్ధో న రోహతి
బ్రాహ్మణుల సంపదపై మనసు పెట్టకూడదు, ప్రాణాలు గొంతులో ఉన్నా కూడా. అగ్నిలో కాలినవి మళ్లీ మొలుస్తాయి, కానీ బ్రాహ్మణుడి శాపంతో నాశనం అయినది తిరిగి రావడం లేదు.
అగ్నిదగ్ధాః ప్రరోహంతి సూర్యదగ్ధాస్తథైవ చ । రాజదండహతాశ్చైవ బ్రహ్మశాపహతా హతాః
అగ్నిలో కాలినవి మళ్లీ మొలుస్తాయి, సూర్యుడు కాల్చినవీ అలాగే. రాజశిక్షతో చనిపోయినవారు తిరిగి లేచే అవకాశం ఉంది, కానీ బ్రాహ్మణుడి శాపంతో నాశనం అయినవారు నిజంగా నాశనం అయిపోతారు.
బ్రహ్మస్వేన చ పుష్టాని అంగాని చ ముహుర్మహుః । కార్యకాలేవిశీర్యంతే సికతాభి తపో యథా
బ్రాహ్మణుల సంపదతో పెరిగిన అవయవాలు సమయానికి మళ్లీ మళ్లీ క్షీణిస్తాయి, వేడి తాకినప్పుడు ఇసుక ఎలా చెల్లాచెదురవుతుందో అలాగే.
బ్రహ్మస్వహరణం కుర్వన్నరో యాతీహ రౌరవమ్ । న విషం విషమిత్యాహుర్బ్రహ్మస్వం విషముచ్యతే
బ్రాహ్మణుల సంపదను దోచినవాడు ఇక్కడే రౌరవ నరకానికి పోతాడు. విషమే విషమని అంటారు, కానీ బ్రాహ్మణుల సంపద నిజమైన విషమని చెబుతారు.
విషమేకాకినం హంతి బ్రహ్మస్వం పుత్రపౌత్రికమ్ । లోహచూర్ణం చాశ్మచూర్ణం విషం సంజరయేన్నరః
విషం ఒక్కరిని మాత్రమే చంపుతుంది, కానీ బ్రాహ్మణుల సంపద పిల్లలు, మనవళ్లు వరకు నాశనం చేస్తుంది. ఇనుప పొడి, రాయి పొడిని మనిషి తట్టుకోగలడు, కానీ ఈ విషాన్ని తట్టుకోలేడు.
బ్రహ్మస్వం త్రిషు లోకేషు కః పుమాన్జరయిష్యతి । బ్రహ్మస్వేన తు యత్సౌఖ్యం దేవస్వేన తు యా రతిః
మూడు లోకాలలో ఎవరు బ్రాహ్మణుల సంపద వల్ల కలిగే దుష్ప్రభావాన్ని తొలగించగలరు? బ్రాహ్మణుల సంపదతో వచ్చే ఆనందం, దేవతల సంపదతో వచ్చే సంతోషం—
తద్ధనం కులనాశాయ భవత్యాత్మవినాశనమ్ । బ్రహ్మస్వం బ్రహ్మహత్యా చ దరిద్రస్య తు యద్ధనమ్
ఆ సంపద కుటుంబాన్ని నాశనం చేస్తుంది, తనను తాను కూడా నాశనం చేస్తుంది. బ్రాహ్మణుల సంపద, బ్రాహ్మణ హత్య, బీదవాడి సంపద—
గురుమిత్రహిరణ్యం చ స్వర్గస్థమపి పీడయేత్ । శ్రోత్రియాయ కులీనాయ దరిద్రాయ చ వాసవ
గురువు లేదా మిత్రుని బంగారం, అది స్వర్గంలో ఉన్నా కూడా, హానికరం. వేదపండితుడు, మంచి కుటుంబానికి చెందినవాడు, బీదవాడు—
సంతుష్టాయ వినీతాయ సర్వస్వసహితాయ చ । వేదాభ్యాస తపో జ్ఞానేంద్రియసంయమశాలినే 6.32.
సంతృప్తిగా, వినయంగా, తన సంపదతో కూడినవాడు; వేదాభ్యాసం, తపస్సు, జ్ఞానం, ఇంద్రియ నిగ్రహంలో నిష్ణాతుడైనవాడు—
ఈదృశాయ సురశ్రేష్ఠ యద్దత్తం హి తదక్షయమ్ । ఆమపాత్రే యథా న్యస్తం క్షీరం దధి ఘృతం మధు
అటువంటి వానికి ఇచ్చిన దానం ఎప్పటికీ నశించదు, శుద్ధ పాత్రలో పాలు, పెరుగు, నెయ్యి, తేనె వేశినట్టు.
భినత్తి పాత్రం దౌర్బల్యాన్న చ పాత్రం వినశ్యతి । ఏవం గాం చ హిరణ్యం చ వస్త్రమన్నం మహీ తిలాన్
పాత్ర బలహీనంగా ఉంటే అది పగిలిపోతుంది, కానీ పాత్రే పూర్తిగా నాశనం కాదు. అలాగే భూమి, బంగారం, వస్త్రం, అన్నం, భూమి, నువ్వులు—
అవిద్వాన్ప్రతిగృహ్ణాతి భస్మీభవతి కాష్ఠవత్ । యస్తడాగం నవం కుర్యాత్పురాణం వాపి ఖానయేత్
అజ్ఞాని దానం తీసుకుంటే, అది కట్టెలా బూడిద అవుతుంది. కానీ ఎవడు కొత్త చెరువు కట్టినా, పాత చెరువు తవ్వినా—
సర్వం కులం సముద్ధృత్య స్వర్గలోకే మహీయతే । వాపీకూపతడాగాని ఉద్యానప్రభవాని చ
తన వంశాన్ని మొత్తం పైకి తీసుకెళ్తాడు, స్వర్గంలో గౌరవం పొందుతాడు. చెరువులు, బావులు, కుంటలు, తోటలు—
పునర్నీతాని సంస్కారం దదతే మౌక్తికం ఫలమ్। నిదాఘకాలే పానీయ యస్య తిష్ఠతి వాసవ
మళ్లీ పునరుద్ధరించి, సంస్కరించినప్పుడు, ముత్యంలాంటి ఫలం ఇస్తాయి. వాసవా! ఎండాకాలంలో నీరు లభించేది—
స దుర్గం విషమం కృచ్ఛ్రం న కదాచిదవాప్నుయాత్ । ఏకాహం తు స్థితం తోయం పృథివ్యాం దేవసత్తమ
అటువంటి వాడు ఎప్పుడూ కష్టం, ప్రమాదం, ఇబ్బంది అనుభవించడు. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! భూమిపై ఒక్క రోజు నిలిచిన నీరు కూడా—
కులాని తారయేత్తస్య సప్తసప్త పరానపి । దీపాలోకప్రదానేన వపుష్మాన్స భవేన్నరః
ఆ మనిషి తన వంశంలో ఏడు తరాలు, మరో ఏడు ఇతరులను కూడా రక్షిస్తాడు. దీపం దానం చేసినవాడు కాంతివంతుడవుతాడు.
దక్షిణాయాః ప్రదానేన స్మృతిం మేధాం చ విందతి । కృత్వాపి పాతకం కర్మ యో దద్యాదనుసంధినే
దక్షిణా దానం వల్ల జ్ఞాపకశక్తి, బుద్ధి లభిస్తాయి. పాపకర్మ చేసినా కూడా, మనసు పెట్టి దానం చేస్తే—
బ్రాహ్మణాయ విశేషేణ న స పాపైర్హి లిప్యతే । భూమేర్గావస్తథాదాసః ప్రసహ్య ప్రహృతా యదా
ప్రత్యేకంగా బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చినప్పుడు, అతడికి పాపాలు అంటవు. కానీ భూమి, ఆవులు, ధనం బలవంతంగా తీసుకుంటే—
న నివేదయతే యస్తు తమాహుర్బ్రహ్మఘాతకమ్ । ఉపస్థితే వివాహే చ యజ్ఞే దానే చ వాసవ
ఎవరైనా దోషాన్ని తెలియజేయకుండా ఉంటే, అటువంటి వారిని బ్రహ్మహత్య చేసినవారిగా పిలుస్తారు, ఓ ఇంద్రా! ఇది వివాహం, యజ్ఞం, దానం వంటి సందర్భాల్లో మరింత ముఖ్యంగా వర్తిస్తుంది.
మోహాచ్చరతి విఘ్నం యః స మృతో జాయతే కృమిః । ధనం ఫలతి దానేన జీవితం జీవరక్షణాత్
ఎవరైనా మోహంతో అడ్డంకి కలిగిస్తే, వారు చనిపోయిన తర్వాత పురుగుగా పుడతారు. దానం వల్ల ధనం పెరుగుతుంది, ప్రాణులను కాపాడితే ఆయుష్షు పెరుగుతుంది.
రూపమైశ్వర్యమారోగ్యమహింసాఫలమశ్నుతే । ఫలమూలాశనాత్పూజాం స్వర్గః సత్యేన లభ్యతే
అహింస వల్ల అందం, ఐశ్వర్యం, ఆరోగ్యం లభిస్తాయి. పండ్లు, మూలాలు తినడం వల్ల పూజ ఫలితం వస్తుంది. సత్యం వల్ల స్వర్గం పొందవచ్చు.
ప్రాయోపవేశనాద్రాజ్యం సర్వత్ర సుఖమశ్నుతే । సుఖాట్యః శక్రదీక్షాయాం సుగామీ చ తృణాశనః
ప్రాయోపవేశం చేసినవారు ఎక్కడైనా రాజులా సుఖంగా ఉంటారు. గడ్డి తినేవారు ఇంద్రదీక్షలో సులభంగా నడుస్తారు.
రూపీ త్రిషవణస్నాయీ వాయుం పీత్వా క్రతుం లభేత్ । నిత్యస్నాయీ భవేద్దక్షః సంధ్యావేదజపాన్వితః
రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసే వారు, గాలి పీల్చేవారు, యజ్ఞఫలం పొందుతారు. ఎప్పుడూ స్నానం చేసే వారు, సంధ్యావందనం, వేదపఠనంతో నైపుణ్యం పొందుతారు.
అహింస్రో యాతి వైరాజ్యం నాకపృష్ఠమనాశకమ్ । అగ్నిప్రవేశీ నియతం బ్రహ్మలోకే మహీయతే
అహింసను పాటించే వారు విరాజ్ లోకాన్ని, అనశ్వరమైన స్వర్గాన్ని పొందుతారు. అగ్నిలో ప్రవేశించే వారు బ్రహ్మలోకంలో ఘనత పొందుతారు.
రసానాం ప్రతిసంహారే పశూన్పుత్రాంశ్చ విందతి । నాకే చిరం స వసతి ఉపవాసీ చ యో భవేత్
రుచులు మానినప్పుడు, పశువులు, సంతానం లభిస్తాయి. ఉపవాసం చేసే వారు స్వర్గంలో ఎక్కువ కాలం నివసిస్తారు.
సతతం భూమిశాయీ యః స లభేదీప్సితాం గతిమ్ । వీరాసనం వీరశయం వీరస్థానముపాసతః
ఎవరైనా ఎప్పుడూ నేలపై పడుకుంటే, వారు కోరిన స్థితిని పొందుతారు. వీరాసనం, వీరశయనం, వీరస్థానం ఆచరించే వారికి కూడా ఇదే ఫలం లభిస్తుంది.