సర్వాన్దేవాన్శక్రముఖ్యాన్యజ్ఞే దృష్ట్వా సతీ శుభా। తదాసానునయం వాక్యం ప్రజాపతిమభాషత
ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు అందరూ యజ్ఞంలో ఉన్నారని చూసి, శుభస్వభావమున్న సతీదేవి ప్రజాపతికి మనసు మెచ్చే మాటలు చెప్పింది.
సత్యువాచ। ఐరావతం సమారూఢో దేవరాజః శతక్రతుః। పత్న్యా శచ్యా సహాయాతః కృతావాసః శతక్రతుః
సతీదేవి ఇలా చెప్పింది — ఇంద్రుడు, శతక్రతువు, ఎర్రావతంపై తన భార్య శచితో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చి నివాసం ఏర్పరచుకున్నాడు.
పాపానాం యో యమయితా ధర్మేణాధర్మిణాం ప్రభుః। పత్న్యా ధూమోర్ణయా సార్ద్ధమిహాయాతః స దృశ్యతే
పాపులను శిక్షించేవాడు, ధర్మంతో అధర్ములను పాలించే ప్రభువు, తన భార్య ధూమోర్నతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాడు.
యాదసాం చ పతిర్ద్దేవో వరుణో లోకభావనః। గౌర్య్యా పత్న్యా సహాయాతః ప్రచేతా మండపే త్విహ
యాదసముదాయానికి అధిపతి, లోకాలను సృష్టించేవాడు అయిన వరుణుడు, తన భార్య గౌరీతో కలిసి ఈ మండపంలోకి వచ్చాడు.
సర్వయక్షాధిపో దేవః పుత్రో విశ్రవసో మునేః। పత్న్యా త్విహ సమాయాతః సహ దేవ్యా ధనాధిపః
అన్ని యక్షులకు అధిపతి, విశ్రవసు మునిపుత్రుడు, ధనాధిపతి అయిన దేవుడు, తన దేవితో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాడు.
ముఖం యః సర్వదేవానాం జంతూనాముదరే స్థితః। వేదా యదర్థముత్పన్నాస్సోయం యజ్ఞముపాగతః
అన్ని దేవతలకు ముఖమై, సమస్త ప్రాణులు తన కడుపులో ఉన్నవాడై, వేదాలు యజ్ఞార్థంగా పుట్టినవాడైన వాడు యజ్ఞానికి వచ్చాడు.
నిఋతీ రాక్షసేన్ద్రోఽసౌ దిక్పతిత్వే నియోజితః। స చ త్విహాగతస్తాత పత్న్యా సార్ద్ధం క్రతావిహ
నిరృతి అనే రాక్షసాధిపతి, దిక్పాలకుడిగా నియమించబడి, తన భార్యతో కలిసి యజ్ఞానికి వచ్చాడు తండ్రీ.
ఆయుఃప్రదో జగత్యస్మిన్బ్రహ్మణా నిర్మితః పురా। ప్రాణోపానోవ్యానఉదానస్సమానాహ్వయస్తథా
ఈ లోకానికి ఆయుర్దానం ఇచ్చేవాడు, బ్రహ్మద్వారా పూర్వం సృష్టించబడిన ప్రాణ, అపాన, వ్యాన, ఉదాన, సమాన అనే ఆయువు భాగాలు కూడా వచ్చాయి.
ఏకోనపంచాశత్కేన గణేన పరివారితః। యజ్ఞే ప్రజాపతిశ్చాసౌ వాయుర్దేవఃసమాగతః
నలభై తొమ్మిది మందితో కూడిన గణంతో కూడి, ప్రజాపతి మరియు వాయుదేవుడు యజ్ఞానికి వచ్చారు.
ద్వాదశాత్మా గ్రహాధ్యక్షఃచక్షుషీ జగతస్త్విహ। పాతి వై భువనం సర్వం దేవానాం యః పరాయణః
పన్నెండు రూపాలుగలిగిన, గ్రహాధిపతి, జగత్తుకు కళ్ళుగా ఉండి, అన్ని లోకాలను కాపాడే, దేవతలకు ఆశ్రయమైన వాడు ఇక్కడ ఉన్నాడు.
ఆయుషశ్చ వనానాం చ దివసానాం పతిర్హి యః। సంజ్ఞా పతిరిహాయాతో భాస్కరో లోకపావనః
ప్రాణానికి, అడవులకు, రోజులకు అధిపతి, పేరులకు యజమాని, లోకాలను పవిత్రం చేసే భాస్కరుడు ఇక్కడికి వచ్చాడు.
అత్రివంశసముద్భూతో ద్విజరాజో మహాయశాః। నయనానందజననో లోకనాథో ధరాతలే
అత్రివంశంలో జన్మించిన, మహా కీర్తిగల ద్విజుల రాజు, భూమిపై లోకనాధుడు, కన్నులకు ఆనందాన్ని ఇచ్చేవాడు ఇక్కడ ఉన్నాడు.
ఓషధీనాం పతిశ్చాపి వీరుధామపి సర్వశః। ఉడునాథః సపత్నీక ఇహాయాతః శశీ తవ
ఔషధాలకు, అన్ని మొక్కలకు అధిపతి, నక్షత్రాధిపతి అయిన చంద్రుడు, తన భార్యతో కలిసి ఇక్కడికి వచ్చాడు మహానుభావా.
వసవోష్టౌ సమాయాతా అశ్వినౌ చ సమాగతౌ। వృక్షో వనస్పతిశ్చాపి గన్ధర్వాప్సరసాం గణాః
ఎనిమిది వసువులు, ఇద్దరు అశ్వినీదేవతలు వచ్చారు. వృక్షుడు, వనస్పతి, గంధర్వులు, అప్సరసల గణాలు కూడా వచ్చారు.
విద్యాధరా భూతసంఘా వేతాలా యక్షరాక్షసాః। పిశాచాశ్చోగ్రకర్మాణస్తథాన్యే జీవహారకాః
విద్యాధరులు, భూతగణాలు, వేతాళులు, యక్షులు, రాక్షసులు, పిశాచులు, భయంకరమైన పనులు చేసే వారు, ఇంకా ఇతరులు — ప్రాణాలను హరించే వారు — ఇవన్నీ ఇక్కడ ఉన్నారు.
నద్యో నదాః సముద్రాశ్చ ద్వీపాశ్చ సహ పర్వతైః। గ్రామ్యారణ్యాశ్చ పశవో యదిఙ్గం యచ్చ నేఙ్గతి
నదులు, వాగులు, సముద్రాలు, పర్వతాలతో కూడిన ద్వీపాలు, గ్రామంలో ఉండే జంతువులు, అడవిలో ఉండే జంతువులు, కదిలే ప్రతి జీవి, కదలని ప్రతి వస్తువు — ఇవన్నీ ఇక్కడ ఉన్నాయి.
కశ్యపో భగవానత్రిర్వసిష్ఠశ్చాపరైః సహ। పులస్త్యః పులహశ్చైవ సనకాద్యా మహర్షయః
కశ్యపుడు, భగవంతుడైన అత్రి, వశిష్ఠుడు మరియు ఇతరులు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, ఇంకా సనకాది మహర్షులు — వీరందరూ ఇక్కడ ఉన్నారు.
పుణ్యా రాజర్షయశ్చైవ పృథివ్యాం యే చ పార్థివాః। వర్ణాశ్చాశ్రమిణశ్చైవ సర్వే యే కర్మకారిణః
పుణ్యశీలులు అయిన రాజర్షులు, భూమిపై ఉన్న రాజులు, వివిధ వర్ణాలు, ఆశ్రమస్థులు, కర్మలు చేసే వారందరూ — వీరందరూ ఇక్కడ ఉన్నారు.
కిమత్ర బహునోక్తేన బ్రాహ్మీ సృష్టిరిహాగతా। భగిన్యో భాగినేయాశ్చ భగినీపతయస్త్విమే
ఇంకా ఎంత చెప్పాలి? బ్రహ్మ సృష్టిలోని అన్నివర్గాలవారు ఇక్కడ వచ్చారు. అక్కచెల్లెళ్ళు, మేనల్లుళ్లు, అక్కచెల్లెళ్ళ భర్తలు కూడా ఇక్కడ ఉన్నారు.
స్వభార్యాసహితాః సర్వే సపుత్రాస్సహ బాంధవాః। త్వయా సమర్చితాః సర్వే దానమానపరిగ్రహైః
తమ భార్యలతో, కుమారులతో, బంధువులతో కలిసి వచ్చిన వారందరినీ నీవు దానం, గౌరవం, ఆతిథ్యంతో సత్కరించావు.
ఆమంత్రణా మంత్రితానాం సర్వేషాం మాననా కృతా। ఏక ఏవాత్ర భగవాన్పతిర్మే న సమాగతః
ఆహ్వానించబడినవారందరినీ గౌరవించావు. కానీ ఇక్కడ నా భర్త ఒక్కరే రాలేదు.
వినా తేన త్విదం సర్వం శూన్యవత్ప్రతిభాతి మే। మన్యే చాహం తు భవతా పతిర్మే న నిమంత్రితః
ఆయన లేకుండా ఈ సమస్తం నాకు ఖాళీగా కనిపిస్తోంది. నిజంగా నువ్వు నా భర్తను ఆహ్వానించలేదని నేను అనుకుంటున్నాను.
విస్మృతస్తే భవేన్నూనం సర్వం శంసతు మే భవాన్। పులస్య ఉవాచ। తస్యాస్తదుక్తం వచనం శ్రుత్వా దక్షః ప్రజాపతిః
నువ్వు ఆయన్ని మర్చిపోయినట్టే అనిపిస్తోంది. దయచేసి నాకు అన్ని విషయాలు చెప్పు. పులస్త్యుడు ఇలా అన్నాడు: ఆమె మాటలు విని ప్రజాపతి దక్షుడు—
పతిస్నేహ సమాయుక్తాం ప్రాణేభ్యోపి గరీయసీమ్। అంకమారోప్య తాం బాలాం సాధ్వీం పతిపరాయణామ్
భర్తపై అపారమైన ప్రేమతో, ప్రాణాలకన్నా ఎక్కువగా భర్తను ఆదరించే ఆ సతీమంతను తన మడిలో కూర్చోబెట్టి, ఆమెను ఆదరించాడు.
పతివ్రతాం మహాభాగాం పతిప్రియహితైషిణీమ్। ప్రాహ గంభీరభావేన శృణు వత్సే యథాతథమ్
పతివ్రత, మహాభాగ్యశాలిని, భర్తకు ప్రియమైనది, భర్త హితాన్ని కోరువారిని, ఆ చిన్నదాన్ని, లోతైన స్వరంతో ఇలా ఉద్దేశించాడు: 'వత్సే! నిజంగా విను.'
యేనాద్య కారణేనేహ పతిస్తే న నిమంత్రితః। కపాలపాత్రధృక్చర్మీ భస్మావృత తనుస్తథా
ఈరోజు నీ భర్తను ఇక్కడ ఎందుకు ఆహ్వానించలేదో చెప్పుతాను. ఆయన ఖపాలాన్ని పాత్రగా ధరించేవాడు, చర్మాన్ని కప్పుకునేవాడు, శరీరమంతా బస్మంతో పూతుకుంటాడు.
శూలీ ముణ్డీ చ నగ్నశ్చ శ్మశానే రమతే సదా। విభూత్యాఙ్గాని సర్వాణి పరిమార్ష్టి చ నిత్యశః
త్రిశూలాన్ని పట్టుకుని, ముండను వేసుకుని, నగ్నంగా ఉండి, ఎప్పుడూ శ్మశానంలో సంచరిస్తాడు. తన శరీరాన్ని ఎప్పుడూ విభూతితో పూతుకుంటాడు.
వ్యాఘ్రచర్మపరీధానో హస్తిచర్మపరిచ్ఛదః। కపాలమాలం శిరసి ఖట్వాగం చ కరే స్థితం
పులిచర్మాన్ని కప్పుకుని, ఏనుగు చర్మాన్ని అలంకరించుకుని, తలపై ఖపాలమాల ధరించి, చేతిలో ఖట్వాంగాన్ని పట్టుకుని తిరుగుతాడు.
కట్యాం వై గోనసం బధ్వా లింగేఽస్థ్నాం వలయం తథా। పన్నగానాం తు రాజానముపవీతం చ వాసుకిమ్
కమరున పశువుల నరాలను కట్టి, లింగానికి ఎముకల ఉంగరం వేసుకుని, పన్నగరాజు వాసుకిని యజ్ఞోపవీతంగా ధరిస్తాడు.
కృత్వా భ్రమతి చానేన రూపేణ సతతం క్షితౌ। నగ్నా గణాః పిశాచాశ్చ భూతసంఘా హ్యనేకశః
ఈ రూపంలో ఎప్పుడూ భూమిపై సంచరిస్తూ ఉంటాడు. ఆయన సేవకులు నగ్నంగా, పిశాచులు, అనేకరకాల భూతగణాలు ఆయనతో ఉంటారు.