త్వన్ముఖాద్బ్రాహ్మణా జాతాస్త్వత్తః క్షత్రమజాయత। వైశ్యాస్తవోరుజాః శూద్రాస్తవ పద్భ్యాం సముద్గతాః
నీ నోటిలోంచి బ్రాహ్మణులు పుట్టారు. నీవు నుంచే క్షత్రియులు, నీ తొడలలోంచి వైశ్యులు, నీ పాదాల నుంచి శూద్రులు ఉద్భవించారు.
అక్ష్ణోః సూర్యోనిలః శ్రోత్రాచ్చంద్రమా మనసస్తవ। ప్రాణోంతః సుషిరాజ్జాతో ముఖాదగ్నిరజాయత
నీ కళ్లలోంచి సూర్యుడు, చెవులలోంచి చంద్రుడు, మనసులోంచి గాలి, నోటిలోంచి అగ్ని పుట్టాయి.
నాభితో గగనం ద్యౌశ్చ శిరసః సమవర్త్తత। దిశః శ్రోత్రాత్క్షితిః పద్భ్యాం త్వత్తః సర్వమభూదిదమ్
నీ నాభిలోంచి ఆకాశం, తలలోంచి స్వర్గం, చెవులలోంచి దిశలు, పాదాల నుంచి భూమి పుట్టాయి. ఈ సృష్టి అంతా నీవు నుంచే ఉద్భవించింది.
న్యగ్రోధః సుమహానల్పే యథా బీజే వ్యవస్థితః। ససర్జ్జ విశ్వమఖిలం బీజభూతే తథా త్వయి
ఎలా పెద్ద వటవృక్షం చిన్న విత్తనంలో దాగి ఉంటుందో, అలాగే నీవు విత్తనంగా ఉండి ఈ విశ్వాన్ని సృష్టించావు.
బీజాంకురసముద్భూతో న్యగ్రోధః సముపస్థితః। విస్తారం చ యథా యాతి త్వత్తః సృష్టౌ తథా జగత్
వటవృక్షం విత్తనం మొలకగా ఎదిగి విస్తరించడంలా, నీ సృష్టిలోనూ జగత్తు అలాగే వ్యాపించింది.
యథా హి కదలీ నాన్యా త్వక్పత్రేభ్యోఽభిదృశ్యతే। ఏవం విశ్వమిదం నాన్యత్త్వత్స్థమీశ్వర దృశ్యతే
ఎలా అరటి చెట్టు తన తొక్క, ఆకులు తప్ప వేరుగా కనిపించదో, ప్రభూ, ఈ విశ్వం కూడా నీవు లేకుండా వేరుగా కనిపించదు.
హ్లాదినీ త్వయి శక్తిస్సా త్వయ్యేకా సహభావినీ। హ్లాదతాపకరీమిశ్రా త్వయి నో గుణవర్జితే
ఆ ఆనందమయ శక్తి నీవులోనే ఉంది, నీవు ఒక్కడివే ఆమెతో ఏకమై ఉన్నావు. సంతోషం, బాధ కలిసిన శక్తి నీవు గుణాలకతీతుడవైనా నీవులోనే ఉంది.
పృథగ్భూతైకభూతాయ సర్వభూతాయ తే నమః। వ్యక్తం ప్రధానం పురుషో విరాట్సమ్రాట్తథా భవాన్
వేరు అయినా, ఒకటిగా ఉన్నా, అన్ని జీవులలో నీవే పరమసారం. నీవే స్పష్టమైనవాడవు, ప్రాధాన్యమైన పదార్థం, పురుషుడు, విశ్వాధిపతి.
సర్వస్మిన్సర్వభూతస్త్వం సర్వః సర్వస్వరూపధృక్। సర్వం త్వత్తః సముద్భూతం నమః సర్వాత్మనే తతః
ప్రభూ! నీవు ప్రతి జీవిలోనూ ఉన్నావు, నీవే అన్నీ, అన్నింటికీ రూపం ఇచ్చేవాడవు. ఈ సృష్టిలో ఉన్నదంతా నీవు నుండే పుట్టింది. అందుకే, సర్వాంతర్యామినైన నీవు నా వందనాలు స్వీకరించు.
సర్వాత్మకోసి సర్వేశ సర్వభూతస్థితో యతః। కథయామి తతః కిం తే సర్వం వేత్సి హృదిస్థితం
నీవే సర్వాంతర్యామి, సర్వాధిపతి, ప్రతి జీవిలోనూ నివసించేవాడవు. అందువల్ల నేను ఏమి చెప్పాలనుకుంటున్నాను? నా హృదయంలో ఉన్నదంతా నీకు తెలిసినదే.
యో మే మనోరథో దేవ సఫలః స త్వయా కృతః। తప్తం సుతప్తం సఫలం యద్దృష్టోసి జగత్పతే
ప్రభూ! నా కోరికను నీవే నెరవేర్చావు. నీ దర్శనం వల్ల నా తపస్సు ఫలించింది. జగత్పతీ! నిన్ను చూసినందుకు నా తపస్సు విజయవంతమైంది.
బ్రహ్మోవాచ। తపసస్తత్ఫలం పుత్ర యద్దృష్టోహం త్వయాధునా। మద్దర్శనం హి విఫలం నారదేహ న జాయతే
బ్రహ్మ చెప్పారు: నా కుమారుడా! నీవు నన్ను దర్శించడమే నీ తపస్సుకు ఫలితం. నారదా! నా దర్శనం వృథాగా ఎప్పుడూ జరగదు.
వరం వరయ తస్మాత్త్వం యథాభిమతమాత్మనః। సర్వం సంపద్యతే తాత మయి దృష్టిపథం గతే
కాబట్టి, నీ మనసుకు నచ్చిన వరాన్ని కోరుకో. నా దర్శనం కలిగినప్పుడు నీకు కావలసినదంతా సిద్ధమవుతుంది, బిడ్డా!
నారద ఉవాచ। భగవన్సర్వభూతేశ సర్వస్యాస్తే భవాన్హృది। కిమజ్ఞాతం తవ స్వామిన్మనసా యన్మయేప్సితమ్
నారదుడు చెప్పాడు: భగవంతుడా! సర్వభూతాధిపతీ! నీవు ప్రతి ఒక్కరి హృదయంలో నివసిస్తున్నావు. ప్రభూ! నేను మనసులో కోరుకున్నదేమైనా నీకు తెలియనిదా?
కృతా త్వయా యథా సృష్టిర్మయా దృష్టా తథా విభో। తేన మే కౌతుకం జాతం దృష్ట్వా దేవర్షిదానవాన్
ప్రభూ! నీవు సృష్టించిన జగత్తును నీ అనుగ్రహంతో నేను చూశాను. దేవతలు, ఋషులు, దానవులను చూసిన తర్వాత నాకు ఆశ్చర్యం కలిగింది.
పులస్త్య ఉవాచ। నారదస్య పితా తుష్టో బ్రహ్మా దేవో దివస్పతిః। నారదాయ వరం ప్రాదాదృషీణాముత్తమో భవాన్
పులస్త్యుడు చెప్పాడు: నారదుని తండ్రైన బ్రహ్మ దేవుడు, స్వర్గాధిపతి, తన కుమారుడైన నారదునిపై సంతోషించి, అతనికి వరమిచ్చి, ఋషుల్లో అతడిని శ్రేష్ఠుడిగా చేశాడు.
భవితా మత్ప్రసాదేన కలికేలికథాప్రియః। గతిశ్చ తేఽప్రతిహతా దివి భూమౌ రసాతలే
నా అనుగ్రహంతో, కలియుగంలో జరిగే కథలు నీకు ఎంతో ఇష్టంగా మారతాయి. స్వర్గంలో, భూమిపై, పాతాళంలో నీకు ఎక్కడైనా నిర్బంధం లేకుండా సంచరించగలుగుతావు.
యజ్ఞోపవీతసూత్రేణ యోగపట్టావలంబికా। ఛత్రికా చ తథా వీణా అలంకారాయ తేనఘ
యజ్ఞోపవీతం, యోగపట్టా, గొడుగు, వీణ — ఇవన్నీ నీ అలంకారాలుగా ఉంటాయి, పాపరహితుడా!
విష్ణోః సమీపే రుద్రస్య తథా శక్రస్య నారద। ద్వీపేషు పార్థివానాం తు సదా ప్రీతిం చ లప్స్యసే
నారదా! విష్ణువు, రుద్రుడు, ఇంద్రుని సమీపంలోనూ, ద్వీపాలలోని రాజుల మధ్యనూ, నీవు ఎప్పుడూ ఆదరణ పొందుతావు.
వర్ణానాం తు భవాన్శాస్తావరోదత్తోమయాతవ। తిష్ఠ పుత్ర యథాకామం సేవ్యమానః సురైర్ద్దివి
నీవు వర్ణాలకు గురువుగా, నా నియమంతో నియమించబడతావు. దేవతలు స్వర్గంలో నిన్ను గౌరవిస్తూ, నీకు నచ్చినట్లు ఉండి, సంతోషంగా జీవించు కుమారుడా!
భీష్మ ఉవాచ। కథం సతీ దక్షసుతా దేహం త్యక్తవతీ శుభా। దక్షయజ్ఞస్తు రుద్రేణ విధ్వస్తః కేన హేతునా
భీష్ముడు అడిగాడు: దక్షుడి కుమార్తె అయిన సతీ ఎలా తన శరీరాన్ని విడిచింది? దక్షుని యజ్ఞాన్ని రుద్రుడు ఎందుకు ధ్వంసం చేశాడు?
ఏతన్మే కౌతుకం బ్రహ్మన్కథం దేవో మహేశ్వరః। జగామాథ క్రోధవశం త్రిపురారిర్మహాయశాః
బ్రహ్మా! నాకు ఈ విషయం మీద ఆసక్తి ఉంది. త్రిపురాసురుని శత్రువైన మహేశ్వరుడు, ఆ మహాప్రతిష్ఠ కలిగిన దేవుడు, ఎలా కోపానికి లోనయ్యాడు?
పులస్త్య ఉవాచ। గంగాద్వారే పురా భీష్మ దక్షో యజ్ఞమథారభత్। తత్ర దేవాసురగణాః పితరోథ మహర్షయః
పులస్త్యుడు చెప్పాడు: భీష్మా! ఒకసారి గంగాద్వారంలో దక్షుడు యజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాడు. అక్కడ దేవతలు, అసురులు, పితృదేవతలు, మహర్షులు అందరూ కూడారు.
సమాజగ్ముర్ముదాయుక్తాః సర్వే దేవాః సవాసవాః। నాగా యక్షాః సుపర్ణాశ్చ వీరుదోషధయస్తథా
అందరు దేవతలు, ఇంద్రుడితో పాటు, ఆనందంగా అక్కడికి వచ్చారు. నాగులు, యక్షులు, గరుత్మంతులు, చెట్లు, ఔషధాలు కూడా వచ్చాయి.
కశ్యపో భగవానత్రిః పులస్త్యః పులహః క్రతుః। ప్రచేతసోంగిరాశ్చైవ వసిష్ఠశ్చ మహాతపాః
కశ్యపుడు, ఆత్రేయుడు, పులస్త్యుడు, పులహుడు, క్రతువు, ప్రచేతసుడు, అంగిరసుడు, మహాతపస్వి వశిష్ఠుడు అక్కడ ఉన్నారు.
తత్ర వేదీం సమాం కృత్వా చాతుర్హోత్రం న్యవేశయత్। హోతా వసిష్ఠస్తత్రాసీదంగిరాధ్వర్యుసత్తమః
అక్కడ సమతలమైన యజ్ఞవేదికను నిర్మించి, నాలుగు హోత్రాలను ఏర్పాటు చేశాడు. వశిష్ఠుడు హోతగా, అంగిరసుడు ఉత్తమాధ్వర్యువుగా వ్యవహరించాడు.
బృహస్పతిరథోద్గాతా బ్రహ్మా వై నారదస్తథా। యజ్ఞకర్మప్రవృత్తౌ తు హూయమానేషు చాగ్నిషు
బృహస్పతి, ఉద్గాత, బ్రహ్మా, నారదుడు — వీరందరూ యజ్ఞకార్యాలు జరుగుతున్నప్పుడు, అగ్నులు ప్రज్వలించబడుతున్న సమయంలో అక్కడ ఉన్నారు.
ఆగతా వసవః సర్వ ఆదిత్యా ద్వాదశైవ తు। అశ్వినౌ మరుతశ్చైవ మనవశ్చ చతుర్దశ
అక్కడికి వసువులు అందరూ, పన్నెండు ఆదిత్యులు, అశ్వినీదేవతలు ఇద్దరూ, మరుత్గణం, పద్నాలుగు మనువులు కూడా వచ్చారు.
ఏవం యజ్ఞే ప్రవృత్తే తు హూయమానేషు చాగ్నిషు। విభూతిం తాం పరాం తత్ర భక్ష్యభోజ్యకృతాం శుభామ్
అలా యజ్ఞం కొనసాగుతుండగా, అగ్నులకు హవనలు సమర్పించబడుతున్నప్పుడు, అక్కడ భోజనాలు, వంటకాలు సమృద్ధిగా, పవిత్రంగా ప్రత్యక్షమయ్యాయి.
ఆలోక్య సర్వతో భూమిం సమంతాద్దశయోజనమ్। మహావేదీ కృతా తత్ర సర్వైస్తత్ర సమన్వితైః
పది యోజనాల పరిధిలోని భూమిని చూసి, అందరూ కలిసి అక్కడ ఒక గొప్ప యజ్ఞవేదికను నిర్మించారు.