అధీత్య చైకమధ్యాయం స్వయం ప్రోక్తం స్వయంభువా। ఆపదః ప్రాప్య ముచ్యేత యథేష్టాం ప్రాప్నుయాద్గతిమ్
స్వయంభువుడు చెప్పిన ఒక అధ్యాయాన్ని అయినా చదివినవాడు, కష్టాల నుండి విముక్తి పొంది, తాను కోరిన స్థితిని పొందుతాడు.
పురా పరంపరాం వక్తి పురాణం తేన వై స్మృతమ్। నిరుక్తిమస్య యో వేద సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఇది పూర్వ సంప్రదాయాన్ని చెబుతుంది కాబట్టి దీనికి పురాణం అని పేరు వచ్చింది. దీని అర్థాన్ని తెలిసినవాడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతాడు.
ఋషయోహ్యబ్రువన్సూతం కథం భీష్మేణ సఙ్గతః। బ్రహ్మణో మానసః పుత్రః పులస్త్యో భగవానృషిః
ఓ సూతా! బ్రహ్మదేవుని మనసులో పుట్టిన కుమారుడు, మహర్షి పులస్త్యుడు భీష్ముడితో ఎలా కలిసాడు? దయచేసి మాకు చెప్పు.
దుర్లభం దర్శనం యస్య నరైః పాపసమన్వితైః। అత్యాశ్చర్యమిదం సూత క్షత్రియేణ కథం మునిః
పాపంతో కలిసిన మనుషులకు ఆయన దర్శనం చాలా అరుదైనది. ఓ సూతా! ఒక క్షత్రియుడికి ఆ మహర్షి ఎలా కలిసాడో చెప్పు, ఇది నిజంగా ఆశ్చర్యకరం.
ఆరాధితో బృహద్భూతస్తన్నో వద మహామతే। కీదృశం వా తపస్తేన కో వాన్యో నియమః కృతః
ఓ జ్ఞానవంతుడా! ఆ మహర్షిని ప్రసన్నం చేసుకోవడానికి భీష్ముడు ఏ విధమైన గొప్ప తపస్సు చేశాడు? ఆయన ఎలాంటి నియమాలు పాటించాడు? ఇంకా ఏ ఇతర వ్రతాలు చేశాడో మాకు వివరించు.
యేన తుష్టో మునిర్బ్రాహ్మస్తథా తేన ప్రభాషితః। పర్వం వాప్యథ పర్వార్ధం సమగ్రం వా ప్రభాషితమ్
ఆ బ్రాహ్మణ మహర్షి ఏ తపస్సు వల్ల సంతోషించి మాట్లాడాడో చెప్పు. ఆయన పండుగను మొత్తం చెప్పాడా, లేక కొంత భాగాన్ని మాత్రమే వివరించాడా?
యస్మిన్స్థానే యథాదృష్టః పులస్త్యో భగవానృషిః। తన్నో వద మహాభాగ కల్యాః స్మ శ్రవణే వయమ్
పులస్త్య మహర్షి ఎక్కడ, ఎలా దర్శనమిచ్చాడో మాకు చెప్పు, ఓ భాగ్యశాలి! మేమంతా వినడానికి ఆసక్తిగా ఉన్నాము.
సూత ఉవాచ। యత్ర గంగా మహాభాగా సాధూనాం హితకారిణీ। విభిద్య పర్వతం వేగాన్నిఃసృతా లోకపావనీ
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు: గంగా దేవి, సద్గుణులకోసం మేలు చేసే తల్లి, పర్వతాన్ని చీల్చుకొని వేగంగా ప్రవహించి లోకాలను పవిత్రం చేసింది.
గంగాద్వారే మహాతీర్థే భీష్మః పితృపరాయణః। శుశ్రూషుః సుచిరం కాలం మహతాం నియమే స్థితః
ఆ గంగాద్వార మహాక్షేత్రంలో భీష్ముడు తన పితృదేవతలకు అంకితమై, గొప్ప నియమంలో స్థిరంగా, చాలా కాలం అక్కడ ఉండేవాడు.
యావద్వర్షశతం సాగ్రం పరమేణ సమాధినా। ధ్యాయమానః పరం బ్రహ్మ త్రికాలం స్నానమాచరత్
అతడు పరమ ధ్యానంతో వంద సంవత్సరాలకు పైగా పరబ్రహ్మను ధ్యానిస్తూ, రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేసేవాడు.
పితౄన్దేవాంస్తర్పయతః స్వాధ్యాయేన మహాత్మనః। ఆత్మానం కర్షతశ్చాస్య తుష్టో దేవః పితామహః
ఆ మహాత్ముడు స్వాధ్యాయంతో పితృదేవతలు, దేవతలను తృప్తిపరిచే ప్రయత్నం చేస్తూ, తనను తాను నియంత్రించుకుంటూ ఉండగా, పితామహుడు అతనిపై సంతోషించాడు.
ఉవాచ తనయం బ్రహ్మా పులస్త్యమృషిసత్తమమ్। స త్వం దేవవ్రతం భీష్మం వీరం కురుకులోద్భవమ్
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు తన కుమారుడైన మహర్షి పులస్త్యునితో ఇలా అన్నాడు: నీవు కురు వంశంలో జన్మించిన వీరుడు, వ్రతపరుడు అయిన భీష్ముని వద్దకు వెళ్ళు.
తపసః సంనివర్త్తస్వ కారణం చాస్య కీర్త్తయ। పితౄన్భక్త్యా మహాభాగో ధ్యాయమానస్సమాస్థితః
అతడిని తపస్సు నుండి బయటకు తీసి, కారణాన్ని వివరించు. ఈ మహాభాగుడు పితృభక్తితో ధ్యానంలో లీనమై ఉన్నాడు.
యో హ్యస్య మనసః కామస్తం సంపాదయమాచిరమ్। పితామహవచః శ్రుత్వా పులస్త్యో మునిసత్తమః
అతని మనసులో ఏ కోరిక ఉందో, దాన్ని త్వరగా నెరవేర్చు. పితామహుని మాటలు విని, పులస్త్య మహర్షి—
గంగాద్వారమథాగత్య భీష్మం వచనమబ్రవీత్। వరం వరయ భద్రం తే యత్తే మనసి వర్త్తతే
గంగాద్వారానికి వచ్చి, భీష్మునితో ఇలా అన్నాడు: నీ మనసులో ఏది ఉందో, దయచేసి కోరుకో, మంగళకరమైన వరాన్ని ఇస్తాను.
తుష్టస్తే తపసా వీర సాక్షాద్దేవః పితామహః। బ్రహ్మణా ప్రేషితస్తేహం వరాన్దాస్యామి కాంక్షితాన్
ఓ వీరుడా! నీ తపస్సుతో పితామహుడు సంతోషించాడు. బ్రహ్మదేవుడు పంపినవాడిని నేను. నీవు కోరిన వరాలు ఇస్తాను.
భీష్మోపి తద్వచః శ్రుత్వా మనఃశ్రోత్రసుఖావహమ్। ఉన్మీల్య నయనే దృష్ట్వా పులస్త్యం పురతః స్థితమ్
ఆ మధురమైన మాటలు విని, భీష్ముడు కళ్లను తెరిచి, తన ముందున్న పులస్త్య మహర్షిని చూశాడు.
అష్టాంగప్రణిపాతేన నత్వా తం మునిసత్తమమ్। ఉవాచ ప్రణతో భూత్వా సర్వాంగాలింగితావనిః
అతడు అష్టాంగ నమస్కారం చేసి, ఆ మహర్షికి భూమిపై పడిపడి నమస్కరించి, వినయంగా ఇలా అన్నాడు.
అద్య మే సఫలం జన్మ దినం చేదం సుశోభనమ్। భవతశ్చరణౌ దృష్టౌ జగద్వంద్యౌ మయా త్విహ
ఈ రోజు నా జన్మ సార్థకమైంది, ఈ రోజు ఎంతో శుభదినం. జగత్తు పూజించే నీ పాదాలను నేను ఇక్కడ దర్శించాను.
తపసశ్చ ఫలం ప్రాప్తం యద్దృష్టోభగవాన్మయా। వరప్రదో విశేషేణ సంప్రాప్తశ్చ నదీతటే
నా తపస్సుకు ఫలం లభించింది. ఎందుకంటే, నేను భగవంతుడిని ప్రత్యక్షంగా చూశాను. వరాలిచ్చే మహర్షి నదీ తీరానికి ప్రత్యేకంగా వచ్చాడు.
ఇయం బ్రసీ మయా క్లప్తా ఆస్యతాం సుఖదా కృతా। అర్ఘ్యపాత్రే తు పాలాశే దూర్వాక్షతసుమైః కుశైః
ఈ బ్రసీ నేను సిద్ధం చేశాను. ఇది ఆనందంగా ఉంచండి. అర్ఘ్య పాత్రగా పాలాశం చెక్కతో చేసిన పాత్రలో దర్భ, దుర్వా గడ్డి, అక్షతలు, పువ్వులు ఉన్నాయి.
సర్షపైశ్చ దధిక్షౌద్రైర్యవైశ్చ పయసా సహ। అష్టాంగో హ్యేష నిర్ద్దిష్టో హ్యర్ఘో హి మునిభిః పురా
ఆ పాత్రలో ఆవాలు, పెరుగు, తేనె, యవలు, పాలు కలిపి ఎనిమిది రకాల పదార్థాలతో అర్ఘ్యం సిద్ధం చేయమని పూర్వకాలంలో మునులు చెప్పారు.
శ్రుత్వైతద్వచనం తస్య భీష్మస్యామితతేజసః। ఉపవిష్టో బ్రహ్మసుతః పులస్త్యో భగవానృషిః
భీష్ముని అపారమైన తేజస్సుతో కూడిన మాటలు విని, బ్రహ్మ కుమారుడు, మహర్షి పులస్త్యుడు అక్కడ కూర్చున్నాడు.
విష్టరం సహపాద్యేన అర్ఘపాత్రం ముదాన్వితః। జుజోష భగవాన్ప్రీతః సదాచారేణ తేన తు
పాద్యం, ఆసనం, అర్ఘ్య పాత్రను ఆనందంతో స్వీకరించి, సదాచారంతో భగవంతుడు సంతోషంగా అంగీకరించాడు.
పులస్త్య ఉవాచ। సత్యవాన్దానశీలోసి సత్యసంధిర్నరేశ్వరః। హ్రీమాన్మైత్రః క్షమాశీలో విక్రాంతః శత్రుశాసనే
పులస్త్యుడు చెప్పాడు: నీవు నిజాయితీగలవాడవు, దానశీలుడవు, మాట నిలబెట్టుకునే రాజవు. నీకు లజ్జ, స్నేహం, సహనం ఉన్నాయి. శత్రువులను జయించడంలో ధైర్యవంతుడవు.
ధర్మజ్ఞస్త్వం కృతజ్ఞస్త్వం దయావాన్ప్రియభాషితా। మాన్యమానయితా విజ్ఞో బ్రహ్మణ్యః సాధువత్సలః
నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడవు, కృతజ్ఞుడవు, కరుణగలవాడవు, మధురంగా మాట్లాడేవాడవు. గౌరవించదగినవారిని గౌరవిస్తావు, జ్ఞానవంతుడవు, బ్రాహ్మణ భక్తుడవు, సద్గుణులను ప్రేమించేవాడవు.
తుష్టస్తేహం సదా వత్స ప్రణిపాతపరస్య వై। ప్రబ్రూహి త్వం మహాభాగ కథనం తే వదామ్యహమ్
వత్సా! నీవు నమస్కారానికి ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంటావు కాబట్టి నేను ఎప్పుడూ సంతోషంగా ఉంటాను. మహాభాగ! నీవు ఏది అడగాలనుకుంటున్నావో చెప్పు, నేను వివరంగా చెబుతాను.
భీష్మ ఉవాచ। భగవన్భగవాన్బ్రహ్మా కస్మిన్కాలే స్థితో విభుః। సృష్టిం చకార వై పూర్వం దేవాదీనాం వదస్వ మే
భీష్ముడు అడిగాడు: భగవంతుడా! బ్రహ్మదేవుడు ఎప్పుడు ఉన్నాడు? మొదట దేవతలతో పాటు ఇతరులను ఎలా సృష్టించాడో నాకు చెప్పండి.
స్థితిం వా భగవాన్విష్ణుః కథం రుద్రస్తు నిర్మితః। కథం వా ఋషయో దేవాస్సృష్టాస్తేన మహాత్మనా
లేదా, భగవంతుడు విష్ణువు ఎలా సంరక్షించాడు? రుద్రుడు ఎలా పుట్టాడు? ఆ మహాత్ముడు ఋషులను, దేవతలను ఎలా సృష్టించాడు?
కథం పృథ్వీ కథం వ్యోమ కథం చేమే తు సాగరాః। కథం ద్వీపాః పర్వతాశ్చ గ్రామారణ్యపురాణి చ
భూమి ఎలా పుట్టింది? ఆకాశం ఎలా ఏర్పడింది? ఈ సముద్రాలు ఎలా వచ్చాయి? ద్వీపాలు, పర్వతాలు, గ్రామాలు, అరణ్యాలు, నగరాలు ఎలా ఏర్పడ్డాయి?