నక్షత్రేశో రవిస్తేజః శ్రేష్ఠః శుక్రః కవీశ్వరః । మహర్షిరాట్భృగుర్విష్ణురాదిత్యేశో బలిస్వరాట్
నక్షత్రాలకూ అధిపతి సూర్యుడు, తేజస్సులో ఉత్తముడు. శుక్రుడు గొప్ప కవి, భృగువు మహర్షులలో పెద్దవాడు. విష్ణువు ఆదిత్యులకూ నాయకుడు, బలి అసురుల రాజు.
వాయుర్వహ్నిః శుచిః శ్రేష్ఠః శంకరో రుద్రరాట్గురుః । విద్వత్తమశ్చిత్రరథో గంధర్వాగ్ర్యోక్షరోత్తమః
వాయువు గాలి, అగ్ని పవిత్రమైనవాడు, శివుడు రుద్రులకు అధిపతి, గురువు కూడా. గంధర్వులలో చిత్రరథుడు ప్రముఖుడు, గుర్రాలలో ఉత్తముడు ఉచ్చైఃశ్రవసు.
వర్ణాదిరగ్ర్యస్త్రీగౌరీశక్త్యాగ్ర్యాశీశ్చ నారదః । దేవర్షిరాట్పాండవాగ్ర్యోఽర్జునోవాదః ప్రవాదరాట్
అక్షరాలలో 'అ' మొదటిది, స్త్రీలలో శక్తితో గౌరీ ప్రథమురాలు. మునులలో నారదుడు ముఖ్యుడు, పాండవుల్లో అర్జునుడు శ్రేష్ఠుడు, వేదం ఉపన్యాసాలలో ప్రథమం.
పవనః పవనేశానో వరుణో యాదసాం పతిః । గంగాతీర్థోత్తమోద్యూతం ఛలకాగ్ర్యం వరౌషధమ్
గాలుల్లో పవనుడు అధిపతి, జలచరాలకు వరుణుడు నాయకుడు. పవిత్ర నదుల్లో గంగా శ్రేష్ఠం, ఆటల్లో పాశం ముందుంది, మోసాల్లో చతురత ఉత్తమం, ఔషధాల్లో శ్రేష్ఠమైనది.
అన్నం సుదర్శనోఽస్త్రాగ్ర్యం వజ్రం ప్రహరణోత్తమమ్ । ఉచ్చైఃశ్రవావాజిరాజ ఐరావతఇభేశ్వరః
అన్నంలో సుదర్శనం ఉత్తమం, ఆయుధాల్లో వజ్రాయుధం శ్రేష్ఠం. గుర్రాలలో ఉచ్చైఃశ్రవసు రాజు, ఏనుగుల్లో ఐరావతం అధిపతి.
అరుంధత్యేకపత్నీశో హ్యశ్వత్థోఽశేషవృక్షరాట్ । అధ్యాత్మవిద్యావిద్యాగ్ర్యః ప్రణవచ్ఛందసాం వరః
అరుంధతి ఒకే భర్తకు విధేయురాల్లో శ్రేష్ఠురాలు, వృక్షాల్లో అశ్వత్థ వృక్షం అధిపతి. ఆధ్యాత్మిక విద్యల్లో ఆత్మజ్ఞానం శ్రేష్ఠం, ఛందస్సుల్లో ప్రణవం ఉత్తమం.
మేరుర్గిరిపతిర్మార్గో మాసాగ్ర్యః కాలసత్తమః । దినాద్యాత్మా పూర్వసిద్ధః కపిలః సామవేదరాట్
పర్వతాల్లో మేరు పర్వతాధిపతి, మార్గాల్లో ఉత్తమ మార్గం. మాసాల్లో కాలమాసం శ్రేష్ఠం, దినాల్లో ఆత్మ పురాతనమైనది. కపిలుడు సామవేదానికి అధిపతి.
తార్క్ష్యః ఖగేంద్ర ఋత్వగ్ర్యో వసంతః కల్పపాదపః । దాతృశ్రేష్ఠః కామధేనురార్తిఘ్నాగ్ర్య సుహృత్తమః
పక్షుల్లో తార్క్ష్యుడు రాజు, ఋతువుల్లో వసంతం శ్రేష్ఠం. కల్పవృక్షం కోరినదాన్ని ఇచ్చే వృక్షాల్లో ఉత్తమం, దాతల్లో కామధేను శ్రేష్ఠురాలు, బాధను తొలగించేవారిలో మంచి మిత్రుడు ఉత్తముడు.
చింతామణిర్గురుశ్రేష్ఠో మాతా హితతమః పితా । సింహో మృగేంద్రో నాగేంద్రో వాసుకిర్నృవరో నృప
చింతామణి గొప్ప గురువు, తల్లి మేలైనది, తండ్రి కూడా అలాగే. జంతువుల్లో సింహం రాజు, పాముల్లో వాసుకి అధిపతి, మనుషుల్లో రాజు శ్రేష్ఠుడు.
వర్ణేశో బ్రాహ్మణశ్చేతః కరుణాగ్ర్యం నమోనమః । ఇత్యేతద్వాసుదేవస్య విష్ణోర్నామసహస్రకమ్
వాక్కుకు అధిపతి బ్రాహ్మణుడు, మనస్సు దయలో శ్రేష్ఠం—నమస్కారం. ఇదే వాసుదేవుడు అయిన విష్ణువు సహస్రనామములు.
సర్వాపరాధశమనం పరం భక్తివివర్ద్ధనమ్ । అక్షయం బ్రహ్మలోకాది సర్వస్వర్గైకసాధనమ్
ఇది అన్ని అపరాధాలను తొలగిస్తుంది, భక్తిని పెంచుతుంది, నశించని ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, బ్రహ్మలోకానికి మరియు అన్ని స్వర్గాలకు ప్రధాన మార్గం.
విష్ణులోకైకసోపానం సర్వదుఃఖవినాశనమ్ । సమస్తసుఖదం సద్యః పరం నిర్వాణదాయకమ్
ఇది విష్ణు లోకానికి ఏకైక మెట్టు, అన్ని దుఃఖాలను తొలగిస్తుంది, వెంటనే అన్ని సుఖాలను ఇస్తుంది, పరమ మోక్షాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
కామక్రోధాదినిఃశేషమనోమలవిశోధనమ్ । శాంతిదం పావనం నౄణాం మహాపాతకినామపి
ఇది కోరిక, కోపం మొదలైన అన్ని మలినాలను పూర్తిగా తొలగిస్తుంది, మనస్సును పవిత్రం చేస్తుంది, శాంతిని ఇస్తుంది, మహాపాతకులైనవారినీ పవిత్రులను చేస్తుంది.
సర్వేషాం ప్రాణినామాశు సర్వాభీష్టఫలప్రదమ్ । సమస్తవిఘ్నశమనం సర్వారిష్టవినాశనమ్
ఇది అన్ని జీవులకు త్వరగా కోరిన ఫలితాన్ని ఇస్తుంది, అన్ని అడ్డంకులను తొలగిస్తుంది, అన్ని అపాయాలను నశింపజేస్తుంది.
ఘోరదుఃఖప్రశమనం తీవ్రదారిద్ర్యనాశనమ్ । ఋణత్రయాపహం గుహ్యం ధనధాన్యయశస్కరమ్
ఇది భయంకరమైన బాధను శాంతింపజేస్తుంది, తీవ్రమైన దారిద్ర్యాన్ని తొలగిస్తుంది, మూడు రకాల ఋణాలను పోగొడుతుంది, రహస్యంగా ఉంటుంది, ధనం, ధాన్యం, యశస్సును ఇస్తుంది.
సర్వైశ్వర్యప్రదం సర్వసిద్ధిదం సర్వధర్మదమ్ । తీర్థయజ్ఞతపోదానవ్రతకోటిఫలప్రదమ్
ఇది అన్ని ఐశ్వర్యాలను, అన్ని సిద్ధులను, అన్ని ధర్మాలను ఇస్తుంది; కోటి తీర్థయాత్రలు, యజ్ఞాలు, తపస్సులు, దానాలు, వ్రతాల ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
జగజ్జాడ్యప్రశమనం సర్వవిద్యాపవర్త్తకమ్ । రాజ్యదం భ్రష్టరాజ్యానాం రోగిణాం సర్వరోగహృత్ 6.71.
ఇది జగత్తు మాంద్యాన్ని తొలగిస్తుంది, అన్ని విద్యలను ప్రసాదిస్తుంది, రాజ్యం కోల్పోయినవారికి తిరిగి రాజ్యం ఇస్తుంది, రోగులకు అన్ని వ్యాధులను పోగొడుతుంది.
వంధ్యానాం సుతదం చాయుఃక్షీణానాం జీవితప్రదమ్ । భూతగ్రహవిషధ్వంసి గ్రహపీడావినాశనమ్
సంతానహీనులకు పిల్లలను ఇస్తుంది, ఆయువు తగ్గినవారికి ప్రాణాన్ని ఇస్తుంది, భూతాలు, గ్రహాలు, విషం వల్ల కలిగే బాధలను తొలగిస్తుంది, గ్రహపీడను నశింపజేస్తుంది.
మాంగల్యం పుణ్యమాయుష్యం శ్రవణాత్పఠనాజ్జపాత్ । సకృదస్యాఖిలావేదాః సాంగా మంత్రాశ్చ కోటిశః
ఈ శ్లోకాన్ని వినడం, చదవడం లేదా జపించడం వల్ల శుభం, పుణ్యం, దీర్ఘాయువు లభిస్తాయి. ఇదే ఒక్కటి అన్ని వేదాలు, వాటి శాఖలు, కోట్లు మంత్రాలు అన్నిటినీ సమానంగా కలిగి ఉంది.
పురాణశాస్త్రస్మృతయః శ్రుతా స్యుః పఠితాస్తథా । జప్త్వా చైకాక్షరం శ్లోకం పాదం వా పఠతి ప్రియే
పురాణాలు, శాస్త్రాలు, స్మృతులు అన్నీ పూర్తిగా వినబడినట్టూ, చదువబడినట్టూ అవుతాయి. ప్రియమైనవాడా, ఈ శ్లోకంలో ఒక్క అక్షరం, ఒక్క పాదం లేదా ఒక్క శ్లోకాన్ని చదివినా వాటి ఫలితం లభిస్తుంది.
నిత్యం సిధ్యతి సర్వేష్టమచిరాత్కిముతాఖిలమ్ । నానేన సదృశం సద్యః ప్రత్యయం సర్వకర్మసు
ఇది నిత్యం చేస్తే మనకు కావలసిన కోరికలు త్వరగా నెరవేరతాయి. అన్ని పనుల్లో ఇంత త్వరగా ఫలితాన్ని ఇచ్చేది మరొకటి లేదు.
ఇదం భద్రే త్వయా గోప్యం పాఠ్యం స్వార్థైకసిద్ధయే । నావైష్ణవాయ దాతవ్యం వికల్పోపహతాత్మనే
భద్రే! నీవు దీన్ని రహస్యంగా ఉంచి, నీ స్వార్థ పరమార్థానికి చదువాలి. ఇది వైష్ణవుడికాని వాడికి లేదా సందేహాలతో ఉన్నవాడికి చెప్పకూడదు.
భక్తిశ్రద్ధావిహీనాయ విష్ణుసామాన్యదర్శినే । దేయం పుత్రాయ శిష్యాయ సుహృదే హితకామ్యయా
భక్తి, విశ్వాసం లేని వారికి, విష్ణువును సాధారణంగా చూస్తున్నవారికి చెప్పకూడదు. ఇది తన కుమారుడికి, శిష్యుడికి, స్నేహితుడికి వారి మేలుకోసం చెప్పవచ్చు.
మత్ప్రసాదాదృతేనేదం గ్రహీష్యంత్యల్పమేధసః । కలౌ సద్యః ఫలం కల్పగ్రామం నేష్యతి నారదః
నా అనుగ్రహంతో, తక్కువ బుద్ధి ఉన్నవారు కూడా దీనిని గౌరవంతో స్వీకరిస్తారు. కలియుగంలో, నారదా! ఇది వెంటనే కల్పవృక్ష ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.
లోకానాం భాగ్యహీనానాం యేన దుఃఖం వినశ్యతి । ద్విత్రేషు వైష్ణవేష్వేతదార్యావర్తే భవిష్యతి
లోకంలో అదృష్టం లేని వారి బాధలు దీని వల్ల పోతాయి. అరుదుగా ఇద్దరు ముగ్గురు వైష్ణవుల్లో, ఆర్యావర్తంలో ఇది ఉంటుంది.
నాస్తి విష్ణోః పరం ధామ నాస్తి విష్ణోః పరం తపః । నాస్తి విష్ణోః పరో ధర్మో నాస్తి మంత్రో హ్యవైష్ణవః
విష్ణువు కన్నా గొప్ప స్థానం లేదు, విష్ణువు కన్నా గొప్ప తపస్సు లేదు. విష్ణువు కన్నా గొప్ప ధర్మం లేదు, వైష్ణవమైన మంత్రం తప్ప మరొక మంత్రం లేదు.
నాస్తి విష్ణోః పరం సత్యం నాస్తి విష్ణోః పరో మఖః । నాస్తి విష్ణోః పరం ధ్యానం నాస్తి విష్ణోః పరా గతిః
విష్ణువు కన్నా గొప్ప సత్యం లేదు, విష్ణువు కన్నా గొప్ప యజ్ఞం లేదు. విష్ణువు కన్నా గొప్ప ధ్యానం లేదు, విష్ణువు కన్నా గొప్ప మార్గం లేదు.
కిం తస్య బహుభిర్మంత్రైః శాస్త్రైర్వా ర్బహువిస్తరైః । వాజపేయసహస్రైర్వా భక్తిర్యస్య జనార్దనే
జనార్దనునిపై భక్తి ఉన్నవాడికి ఎన్నో మంత్రాలు, పెద్ద పెద్ద శాస్త్రాలు, వాజపేయ యజ్ఞాల వేలు సంఖ్యా అవసరమా?
సర్వతీర్థమయో విష్ణుః సర్వశాస్త్రమయః ప్రభుః । సర్వక్రతుమయో విష్ణుః సత్యం సత్యం వదామ్యహమ్ । ఆబ్రహ్మసారసర్వస్వం సర్వమేతన్మయోదితమ్
విష్ణువు అన్ని తీర్థాల సారము, ప్రభువు అన్ని శాస్త్రాల సారము, విష్ణువు అన్ని యజ్ఞాల సారము — ఇది సత్యం, సత్యమే నేను చెబుతున్నాను. బ్రహ్మ మొదలుకొని అన్నింటికీ ఇదే పరమార్థం.
పార్వత్యువాచ- ధన్యాస్మ్యనుగృహీతాస్మి కృతార్థాస్మి జగత్పతే । యన్మయేదం శ్రుతం స్తోత్రం త్వద్రహస్యం సుదుర్లభమ్
పార్వతీ ఉవాచ — జగత్పతీ! నేను ధన్యురాలిని, అనుగ్రహితురాలిని, నా జీవితం సార్థకమైంది. ఎందుకంటే నీ ఈ రహస్యమైన, దుర్లభమైన స్తోత్రాన్ని నేను వినగలిగాను.