సనాగదైత్యబాణైకవ్యాకులీకృతసాగరః । సమ్లేచ్ఛకోటిబాణైకశుష్కనిర్దగ్ధసాగరః
అంగదుడు, దైత్యుడు వేసిన బాణాలతో సముద్రాన్ని కలకలపరిచాడు. లక్షలాది మ్లేచ్ఛులతో నిండిన సముద్రాన్ని ఒక్క బాణంతో ఎండబెట్టి కాల్చేశాడు.
సముద్రాద్భుతపూర్వైక బంధసేతుర్యశోనిధిః । అసాధ్యసాధకో లంకాసమూలోత్కర్షదక్షిణః
సముద్రాన్ని అద్భుతంగా దాటి, వంతెనను నిర్మించి, అపూర్వ కీర్తిని సంపాదించాడు. సాధ్యం కానిదాన్ని సాధించి, లంకను మూలముతో పెకిలించి, దక్షిణ దిశలో నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు.
వరదృప్తజగచ్ఛల్య పౌలస్త్యకులకృంతనః । రావణిఘ్నః ప్రహస్తచ్ఛిత్కుంభకర్ణభిదుగ్రహా
వరాల వల్ల గర్వించిన లోకానికి శూలంగా, పౌలస్త్య వంశాన్ని నాశనం చేసినవాడిగా, రావణుడిని సంహరించినవాడిగా, ప్రహస్తుడిని కోసినవాడిగా, కుంభకర్ణుడిని చంపినవాడిగా నిలిచాడు.
రావణైకశిరశ్చ్ఛేత్తా నిఃశంకేంద్రైకరాజ్యదః । స్వర్గాస్వర్గత్వవిచ్ఛేదీ దేవేంద్రానింద్రతాహరః
ఒక్కడే రావణుడి తలని కోసి, భయములేకుండా ఇంద్రునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు. స్వర్గం, అస్వర్గానికి మధ్య తేడాను తొలగించి, దేవతల తప్పుడు స్థితిని పోగొట్టాడు.
రక్షో దేవత్వహృద్ధర్మా ధర్మత్వఘ్నః పురుష్టుతః । నతిమాత్రదశాస్యారిర్దత్తరాజ్యవిభీషణః
రాక్షసులకు దేవత్వాన్ని పోగొట్టి, దేవతల హృదయాల్లో ధర్మాన్ని స్థాపించాడు. అధర్మాన్ని నాశనం చేసి, మహానుభావులచే స్తుతించబడినవాడిగా, ఒక్క నమస్కారంతోనే దశముఖుడికి శత్రువై, విభీషణునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు.
సుధావృష్టిమృతాశేష స్వసైన్యోజ్జీవనైకకృత్ । దేవబ్రాహ్మణనామైక ధాతా సర్వామరార్చితః
అమృత వర్షంతో తన సైన్యాన్ని మళ్లీ ప్రాణంతో నింపినవాడు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులకు ఆదారంగా, సమస్తాన్ని పోషించే వాడు, అమరులు అందరూ పూజించే వాడు.
బ్రహ్మసూర్యేంద్రరుద్రాది వృందార్పితసతీప్రియః । అయోధ్యాఖిలరాజన్యః సర్వభూతమనోహరః
బ్రహ్మ, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు మొదలైనవారు whom సమర్పించిన సతీదేవి ప్రియుడు, అయోధ్యలోని రాజులందరికీ రాజు, సమస్త ప్రాణులకు మనోహరుడు.
స్వామితుల్యకృపాదండో హీనోత్కృష్టైకసత్ప్రియః । స్వపక్షాదిన్యాయదర్శీ హీనార్థాధికసాధకః
తన యజమానితో సమానమైన కరుణతో శిక్షించేవాడు, అత్యుత్తమమైనదే ప్రేమించేవాడు, తనవారికి న్యాయంగా తీర్పు చెప్పేవాడు, అవసరమైనవారికి ఎక్కువగా సహాయపడేవాడు.
వ్యాధవ్యాజానుచితకృత్తారకోఖిలతుల్యకృత్ । పార్వత్యాధిక్యముక్తాత్మా ప్రియాత్యక్తః స్మరారిజిత్
వ్యాధి లేదా మాయతో పనిలేకుండా, నక్షత్రాలవంటి సమంగా నడిచేవాడు, పార్వతిని మించిపోయిన స్వతంత్రాత్మ, కామదేవుడిని జయించినవారికి ప్రియుడు.
సాక్షాత్కుశలవచ్ఛద్మేంద్రాదితాతోఽపరాజితః । కోశలేంద్రో వీరబాహుః సత్యార్థ త్యక్తసోదరః
కుశలుడు, లవుడు వేషంలో నేరుగా నైపుణ్యంతో ఉండేవాడు, ఇంద్రుడు మొదలైనవారు జయించలేని వాడు, కోసల రాజు, బలమైన భుజాలు కలవాడు, సత్యాన్ని కాపాడటానికి అన్నలను విడిచినవాడు.
శరసంధాననిర్ధూత ధరణీమండలోదయః । బ్రహ్మాదికామ్యసాంనిధ్యసనాథీకృతదైవతః
తన బాణాలతో భూమిని కాపాడినవాడు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతల కోరికలు తీర్చినవాడు, దేవతలను తన రక్షకులుగా చేసుకున్నవాడు.
బ్రహ్మలోకాప్తచాండాలాద్యశేషప్రాణిసార్థకః । స్వనీతగర్దభాశ్వాదిశ్చిరాయోధ్యావనైకకృత్
బ్రహ్మలోకంలోని వారు నుండి చాండాలుల వరకు అన్ని జీవులకు ప్రయోజనం కలిగించినవాడు, తన స్వంత మార్గదర్శనంతో గాడిదలు, కుదిరాలు నడిపినవాడు, అయోధ్య అరణ్యాన్ని ఎక్కువ కాలం కాపాడినవాడు.
రామద్వితీయః సౌమిత్రిర్లక్ష్మణః ప్రహతేంద్రజిత్ । విష్ణుభక్తాప్తరామాంఘ్రిపాదుకారాజ్యనిర్వృతః
రామునికి సమానమైన సౌమిత్రి, లక్ష్మణుడు, ఇంద్రజిత్తును సంహరించినవాడు, విష్ణువు భక్తుడు, రాముని పాదుకలతో రాజ్యం పాలించి ఆనందించినవాడు.
భరతోఽసహ్యగంధర్వకోటిఘ్నో లవణాంతకః । శత్రుఘ్నో వైద్యరాజాయుర్వేదగర్భౌషధీపతిః
భరతుడు, అనేక మంది గంధర్వులను సంహరించినవాడు, లవణాసురుని అంతం చేసినవాడు; శత్రుఘ్నుడు, వైద్యుల రాజు, ఆయుర్వేదానికి, ఔషధాలకు అధిపతి.
నిత్యామృతకరో ధన్వంతరిర్యజ్ఞో జగద్ధరః । సూర్యారిఘ్నః సురాజీవో దక్షిణేశో ద్విజప్రియః
ధన్వంతరి, ఎప్పుడూ అమృతాన్ని ప్రసాదించేవాడు, యజ్ఞకర్త, జగత్తును పోషించేవాడు; సూర్యుని శత్రువులను సంహరించినవాడు, దేవతలలో జీవించే వాడు, దక్షిణ దిశకు అధిపతి, ద్విజులకు ప్రియమైనవాడు.
ఛిన్నమూర్ధాయదేశార్కః శేషాంగస్థాపితామరః । విశ్వార్థాశేషకద్రాస్త్ర శిరచ్ఛేదాక్షతాకృతిః
తలలు నరికిన భూమికి సూర్యుడు, శేషుని అవయవాలలో అమరుడిగా స్థాపించబడ్డవాడు; జగత్తు కోసం కద్రువు కుమారులను సంహరించినవాడు, తల నరికినా అతని రూపం దెబ్బతిననిది.
వాజపేయాదినామాగ్నిర్వేదధర్మపరాయణః । శ్వేతద్వీపపతిః సాంఖ్యప్రణేతా సర్వసిద్ధిరాట్
వాజపేయాది యజ్ఞాలకు పేరుగాంచిన అగ్ని, వేదధర్మానికి పరాయణుడు; శ్వేతద్వీపానికి అధిపతి, సాంఖ్య సిద్ధాంత స్థాపకుడు, సమస్త సిద్ధుల రాజు.
విశ్వప్రకాశితజ్ఞానయోగమోహతమిస్రహా । దేవహూత్యాత్మజః సిద్ధః కపిలః కర్దమాత్మజః
ప్రపంచానికి జ్ఞానం, యోగాన్ని బోధించి, అజ్ఞానమూ మోహమూ అనే చీకటిని తొలగించేవాడు; దేవహూతి, కర్దమునకు పుత్రుడు అయిన కపిలుడు, సిద్ధుడైన ఋషి.
యోగస్వామీ ధ్యానభంగ సగరాత్మజభస్మకృత్ । ధర్మో వృషేన్ద్రః సురభీపతిః శుద్ధాత్మభావితః
యోగానికి అధిపతి, ధ్యానాన్ని భంగం చేసినవాడు, సాగరుని కుమారులను బూడిద చేసినవాడు; ధర్ముడు, వృషభానికి అధిపతి, సురభికి యజమాని, శుద్ధాత్మ.
శంభుస్త్రిపురదాహైకస్థైర్థవిశ్వరథోద్వహః । భక్తశంభుజితో దైత్యామృతవాపీసమస్తపః
శంభుడు, త్రిపురాసురులను ఒక్కడే సంహరించినవాడు, విశ్వరథాన్ని మోయువాడు; భక్తులు పూజించే వాడు, దానవుల అమృతబావిలో తపస్సు చేసినవాడు.
మహాప్రలయవిశ్వైకద్వితీయాఖిలనాగరాట్ । శేషదేవః సహస్రాక్షః సహస్రాస్య శిరోభుజః
మహాప్రళయంలో ఒక్కడే మిగిలేవాడు, సమస్త నాగులకు రాజు; శేషదేవుడు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి ముఖాలు, తలలు, చేతులు కలవాడు.
ఫణామణికణాకారయోజితాబ్ధ్యంబుదక్షితిః । కాలాగ్నిరుద్రజనకో ముశలాస్త్రో హలాయుధః
తన పాము మణుల కాంతితో భూమి, సముద్రం, మేఘాలను కలిపినవాడు; కాలాగ్ని రూపుడైన రుద్రుని సృష్టికర్త, ముసలంతో, హలంతో ఆయుధాలు ధరించినవాడు.
నీలాంబరో వారుణీశో మనోవాక్కాయదోషహా । అసంతోషో దృష్టిమాత్రపాతితైకదశాననః
నీలవస్త్రధారి, వారుణికి అధిపతి, మనస్సు, మాట, శరీర దోషాలను తొలగించేవాడు; తృప్తి లేని వాడు, కేవలం చూపుతో పది తలలవాడిని పడగొట్టినవాడు.
బలిసంయమనో ఘోరో రౌహిణేయః ప్రలంబహా । ముష్టికఘ్నో ద్వివిదహా కాలిందీకర్షణో బలః
బలిని నియంత్రించిన భయంకరుడు, రోహిణి కుమారుడు, ప్రలంబుడిని సంహరించినవాడు; ముష్టికుడిని, ద్వివిదుడిని సంహరించినవాడు, యమునను లాగిన బలరాముడు.
రేవతీరమణః పూర్వభక్తిఖేదాచ్యుతాగ్రజః । దేవకీవసుదేవాహ్వ కశ్యపాదితినందనః
రేవతీ ప్రియుడైనవాడు, అచ్యుతునికి అన్నయ్య, మునుపటి భక్తితో అలసిపోయినవాడు, దేవకీ వసుదేవుల కుమారుడని పిలవబడే వాడు, కశ్యపాది వంశజుడు.
వార్ష్ణేయః సాత్వతాం శ్రేష్ఠః శౌరిర్యదుకులోద్వహః । నరాకృతిః పరంబ్రహ్మ సవ్యసాచీ వరప్రదః
వృష్ణి వంశస్థుడు, సాత్వతులలో శ్రేష్ఠుడు, శూరుని కుమారుడు, యదువంశానికి గౌరవాన్ని తెచ్చినవాడు, మానవ రూపంలో వచ్చిన పరబ్రహ్మ, సవ్యసాచితో స్నేహితుడు, వరాలు ప్రసాదించేవాడు.
బ్రహ్మాదికామ్యలాలిత్య జగదాశ్చర్య శైశవః । పూతనాఘ్నః శకటభిద్యమలార్జునభంజనః 6.71.
బ్రహ్మ మొదలైన దేవతలను తన ఆకర్షణతో ఆనందింపజేసినవాడు, చిన్నప్పటి క్రీడలు ప్రపంచాన్ని ఆశ్చర్యపరిచినవాడు, పూతనను సంహరించినవాడు, శకటాన్ని పగలగొట్టినవాడు, యమలార్జున వృక్షాలను ధ్వంసం చేసినవాడు.
వాతాసురారిః కేశిఘ్నో ధేనుకారిర్గవీశ్వరః । దామోదరో గోపదేవో యశోదానందదాయకః
వాతాసురునికి శత్రువు, కేశిని సంహరించినవాడు, ధేనుకాసురుని శత్రువు, పశువుల అధిపతి, దామోదరుడు, గోపాల దేవుడు, యశోదకు ఆనందాన్ని ఇచ్చినవాడు.
కాలీయమర్దనః సర్వగోపగోపీజనప్రియః । లీలాగోవర్ద్ధనధరో గోవిందో గోకులోత్సవః
కాలీయుని మణిపిడి చేసినవాడు, అన్ని గోపులు గోపికలకు ప్రియుడు, లీలగా గోవర్ధనాన్ని ఎత్తినవాడు, గోవిందుడు, గోకులానికి ఉత్సవకారకుడు.
అరిష్టమథనః కామోన్మత్తగోపీవిముక్తిదః । సద్యః కువలయాపీడఘాతీ చాణూరమర్దనః
అరిష్టాసురుని సంహరించినవాడు, ప్రేమతో మత్తులో ఉన్న గోపికలకు విముక్తిని ఇచ్చినవాడు, కువలయాపీడను వెంటనే సంహరించినవాడు, చాణూరుని నాశనం చేసినవాడు.