సూర్యవంశధ్వజో రామో రాఘవః సద్గుణార్ణవః । కాకుత్స్థో వీరరాడ్రాజా రాజధర్మధురంధరః
సూర్య వంశానికి జెండాగా, రఘువంశానికి వారసుడిగా, సద్గుణాల సముద్రంగా, కాకుత్స్థ వంశానికి గర్వంగా, వీరులలో రాజుగా, రాజధర్మాన్ని మోసేవాడిగా రాముడు అవతరించాడు.
నిత్యస్వస్థాశ్రయః సర్వభద్ర గ్రాహీ శుభైకదృక్ । నరరత్నం రత్నగర్భో ధర్మాధ్యక్షో మహానిధిః । సర్వశ్రేష్ఠాశ్రయః సర్వశాస్త్రార్థగ్రామవీర్యవాన్
ఎప్పుడూ స్థిరమైనవారికి ఆశ్రయంగా, అన్ని మంగళకరమైన వాటిని అంగీకరించేవాడిగా, మంచి విషయాల్లో ఏకాగ్రంగా, మానవ మణిగా, ధనంతో జన్మించినవాడిగా, ధర్మానికి అధిపతిగా, గొప్ప సంపదగా, అందరికీ శ్రేష్ఠమైన ఆశ్రయంగా, అన్ని శాస్త్రార్థాలలో పరాక్రమవంతుడిగా ఉన్నాడు.
జగద్వశో దాశరథిః సర్వరత్నాశ్రయో నృపః । సమస్తధర్మసూః సర్వధర్మద్రష్టాఽఖిలాఘహా
లోకాన్ని తన ఆధీనంలో ఉంచిన దశరథుని కుమారుడిగా, అన్ని రత్నాలకు ఆశ్రయంగా, సమస్త ధర్మాలకు మూలంగా, అన్ని ధర్మాలను గ్రహించేవాడిగా, సమస్త పాపాలను నాశనం చేసేవాడిగా ఉన్నాడు.
అతీంద్రో జ్ఞానవిజ్ఞానపారదశ్చ క్షమాంబుధిః । సర్వప్రకృష్టశిష్టేష్టో హర్షశోకాద్యనాకులః । పిత్రాజ్ఞాత్యక్తసామ్రాజ్యః సపన్నోదయనిర్భయః
ఇంద్రునికంటే గొప్పవాడై, జ్ఞానం, విజ్ఞానంలో నిపుణుడై, సహన సముద్రంగా, అందరికీ ప్రీతిపాత్రుడై, సంతోషం, దుఃఖం లాంటి వాటితో కలవరపడని వాడై, తండ్రి ఆజ్ఞకు రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టి, సంపదతో, భయములేని వాడిగా ఉన్నాడు.
గుహదేశార్పితైశ్వర్యః శివస్పర్ద్ధాజటాధరః । చిత్రకూటాప్తరత్నాద్రిర్జగదీశో వనేచరః
అటవిలో తన ఐశ్వర్యాన్ని గుహకు అప్పగించి, జటాధారుడైన శివుడితో సమానంగా, చిత్రకూటంలో రత్నపర్వతాన్ని పొందినవాడిగా, జగదీశ్వరుడిగా అడవుల్లో సంచరించాడు.
యథేష్టామోఘసర్వాస్త్రో దేవేంద్రతనయాక్షిహా । బ్రహ్మేంద్రదినతైషీకో మారీచఘ్నో విరాధహా
తనకు కావలసిన విధంగా అపరాజిత ఆయుధాలతో, దేవేంద్రుని కుమారుడి కళ్లను నాశనం చేసి, బ్రహ్మ, ఇంద్రుల అనుగ్రహాన్ని కోరాడు. మరీచిని, విరాధుడిని సంహరించాడు.
బ్రహ్మశాపహతాశేష దండకారణ్యపావనః । చతుర్దశసహస్రోగ్ర రక్షోఘ్నైకశరైకధృక్
బ్రహ్మ శాపాన్ని పూర్తిగా తొలగించి, దండకారణ్యాన్ని పవిత్రం చేసి, ఒక్క బాణంతో పద్నాలుగు వేల ఉగ్ర రాక్షసులను సంహరించాడు.
ఖరారిస్త్రిశిరోహంతా దూషణఘ్నో జనార్దనః । జటాయుషోఽగ్నిగతిదోఽగస్త్యసర్వస్వ మంత్రరాట్
ఖరుడు, త్రిశిరుడు, దూషణుడిని సంహరించిన జనార్దనుడు, జటాయువుకు అగ్నిలోకి వెళ్లే మార్గాన్ని ఇచ్చి, అగస్త్యునికి సమస్త సంపదను ఇచ్చిన మంత్రాధిపతిగా నిలిచాడు.
లీలాధనుః కోట్యపాస్తదుందుభ్యస్థిమహాచయః । సప్తతాలవ్యధాకృష్ట ధ్వస్తపాతాలదానవః
ఆయన లీలగా ధనుస్సును విరిచాడు, దుండుభి ఎముకల గుట్టను చెదరగొట్టాడు, ఏడుసాల వృక్షాలను బాణంతో దులిపాడు, పాతాళ రాక్షసులను సంహరించాడు.
సుగ్రీవరాజ్యదో హీనమనసైవాభయప్రదః । హనుమద్రుద్రముఖ్యేశ సమస్తకపిదేహభృత్
సుగ్రీవునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చి, మనస్సు దిగులుగా ఉన్నవారికీ భయాన్ని తొలగించాడు. హనుమంతుడు, రుద్రుడు, ఇతర కపులలో అధిపతిగా, సమస్త వానరులకు ఆధారంగా ఉన్నాడు.
సనాగదైత్యబాణైకవ్యాకులీకృతసాగరః । సమ్లేచ్ఛకోటిబాణైకశుష్కనిర్దగ్ధసాగరః
అంగదుడు, దైత్యుడు వేసిన బాణాలతో సముద్రాన్ని కలకలపరిచాడు. లక్షలాది మ్లేచ్ఛులతో నిండిన సముద్రాన్ని ఒక్క బాణంతో ఎండబెట్టి కాల్చేశాడు.
సముద్రాద్భుతపూర్వైక బంధసేతుర్యశోనిధిః । అసాధ్యసాధకో లంకాసమూలోత్కర్షదక్షిణః
సముద్రాన్ని అద్భుతంగా దాటి, వంతెనను నిర్మించి, అపూర్వ కీర్తిని సంపాదించాడు. సాధ్యం కానిదాన్ని సాధించి, లంకను మూలముతో పెకిలించి, దక్షిణ దిశలో నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు.
వరదృప్తజగచ్ఛల్య పౌలస్త్యకులకృంతనః । రావణిఘ్నః ప్రహస్తచ్ఛిత్కుంభకర్ణభిదుగ్రహా
వరాల వల్ల గర్వించిన లోకానికి శూలంగా, పౌలస్త్య వంశాన్ని నాశనం చేసినవాడిగా, రావణుడిని సంహరించినవాడిగా, ప్రహస్తుడిని కోసినవాడిగా, కుంభకర్ణుడిని చంపినవాడిగా నిలిచాడు.
రావణైకశిరశ్చ్ఛేత్తా నిఃశంకేంద్రైకరాజ్యదః । స్వర్గాస్వర్గత్వవిచ్ఛేదీ దేవేంద్రానింద్రతాహరః
ఒక్కడే రావణుడి తలని కోసి, భయములేకుండా ఇంద్రునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు. స్వర్గం, అస్వర్గానికి మధ్య తేడాను తొలగించి, దేవతల తప్పుడు స్థితిని పోగొట్టాడు.
రక్షో దేవత్వహృద్ధర్మా ధర్మత్వఘ్నః పురుష్టుతః । నతిమాత్రదశాస్యారిర్దత్తరాజ్యవిభీషణః
రాక్షసులకు దేవత్వాన్ని పోగొట్టి, దేవతల హృదయాల్లో ధర్మాన్ని స్థాపించాడు. అధర్మాన్ని నాశనం చేసి, మహానుభావులచే స్తుతించబడినవాడిగా, ఒక్క నమస్కారంతోనే దశముఖుడికి శత్రువై, విభీషణునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు.
సుధావృష్టిమృతాశేష స్వసైన్యోజ్జీవనైకకృత్ । దేవబ్రాహ్మణనామైక ధాతా సర్వామరార్చితః
అమృత వర్షంతో తన సైన్యాన్ని మళ్లీ ప్రాణంతో నింపినవాడు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులకు ఆదారంగా, సమస్తాన్ని పోషించే వాడు, అమరులు అందరూ పూజించే వాడు.
బ్రహ్మసూర్యేంద్రరుద్రాది వృందార్పితసతీప్రియః । అయోధ్యాఖిలరాజన్యః సర్వభూతమనోహరః
బ్రహ్మ, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు మొదలైనవారు whom సమర్పించిన సతీదేవి ప్రియుడు, అయోధ్యలోని రాజులందరికీ రాజు, సమస్త ప్రాణులకు మనోహరుడు.
స్వామితుల్యకృపాదండో హీనోత్కృష్టైకసత్ప్రియః । స్వపక్షాదిన్యాయదర్శీ హీనార్థాధికసాధకః
తన యజమానితో సమానమైన కరుణతో శిక్షించేవాడు, అత్యుత్తమమైనదే ప్రేమించేవాడు, తనవారికి న్యాయంగా తీర్పు చెప్పేవాడు, అవసరమైనవారికి ఎక్కువగా సహాయపడేవాడు.
వ్యాధవ్యాజానుచితకృత్తారకోఖిలతుల్యకృత్ । పార్వత్యాధిక్యముక్తాత్మా ప్రియాత్యక్తః స్మరారిజిత్
వ్యాధి లేదా మాయతో పనిలేకుండా, నక్షత్రాలవంటి సమంగా నడిచేవాడు, పార్వతిని మించిపోయిన స్వతంత్రాత్మ, కామదేవుడిని జయించినవారికి ప్రియుడు.
సాక్షాత్కుశలవచ్ఛద్మేంద్రాదితాతోఽపరాజితః । కోశలేంద్రో వీరబాహుః సత్యార్థ త్యక్తసోదరః
కుశలుడు, లవుడు వేషంలో నేరుగా నైపుణ్యంతో ఉండేవాడు, ఇంద్రుడు మొదలైనవారు జయించలేని వాడు, కోసల రాజు, బలమైన భుజాలు కలవాడు, సత్యాన్ని కాపాడటానికి అన్నలను విడిచినవాడు.
శరసంధాననిర్ధూత ధరణీమండలోదయః । బ్రహ్మాదికామ్యసాంనిధ్యసనాథీకృతదైవతః
తన బాణాలతో భూమిని కాపాడినవాడు, బ్రహ్మ మొదలైన దేవతల కోరికలు తీర్చినవాడు, దేవతలను తన రక్షకులుగా చేసుకున్నవాడు.
బ్రహ్మలోకాప్తచాండాలాద్యశేషప్రాణిసార్థకః । స్వనీతగర్దభాశ్వాదిశ్చిరాయోధ్యావనైకకృత్
బ్రహ్మలోకంలోని వారు నుండి చాండాలుల వరకు అన్ని జీవులకు ప్రయోజనం కలిగించినవాడు, తన స్వంత మార్గదర్శనంతో గాడిదలు, కుదిరాలు నడిపినవాడు, అయోధ్య అరణ్యాన్ని ఎక్కువ కాలం కాపాడినవాడు.
రామద్వితీయః సౌమిత్రిర్లక్ష్మణః ప్రహతేంద్రజిత్ । విష్ణుభక్తాప్తరామాంఘ్రిపాదుకారాజ్యనిర్వృతః
రామునికి సమానమైన సౌమిత్రి, లక్ష్మణుడు, ఇంద్రజిత్తును సంహరించినవాడు, విష్ణువు భక్తుడు, రాముని పాదుకలతో రాజ్యం పాలించి ఆనందించినవాడు.
భరతోఽసహ్యగంధర్వకోటిఘ్నో లవణాంతకః । శత్రుఘ్నో వైద్యరాజాయుర్వేదగర్భౌషధీపతిః
భరతుడు, అనేక మంది గంధర్వులను సంహరించినవాడు, లవణాసురుని అంతం చేసినవాడు; శత్రుఘ్నుడు, వైద్యుల రాజు, ఆయుర్వేదానికి, ఔషధాలకు అధిపతి.
నిత్యామృతకరో ధన్వంతరిర్యజ్ఞో జగద్ధరః । సూర్యారిఘ్నః సురాజీవో దక్షిణేశో ద్విజప్రియః
ధన్వంతరి, ఎప్పుడూ అమృతాన్ని ప్రసాదించేవాడు, యజ్ఞకర్త, జగత్తును పోషించేవాడు; సూర్యుని శత్రువులను సంహరించినవాడు, దేవతలలో జీవించే వాడు, దక్షిణ దిశకు అధిపతి, ద్విజులకు ప్రియమైనవాడు.
ఛిన్నమూర్ధాయదేశార్కః శేషాంగస్థాపితామరః । విశ్వార్థాశేషకద్రాస్త్ర శిరచ్ఛేదాక్షతాకృతిః
తలలు నరికిన భూమికి సూర్యుడు, శేషుని అవయవాలలో అమరుడిగా స్థాపించబడ్డవాడు; జగత్తు కోసం కద్రువు కుమారులను సంహరించినవాడు, తల నరికినా అతని రూపం దెబ్బతిననిది.
వాజపేయాదినామాగ్నిర్వేదధర్మపరాయణః । శ్వేతద్వీపపతిః సాంఖ్యప్రణేతా సర్వసిద్ధిరాట్
వాజపేయాది యజ్ఞాలకు పేరుగాంచిన అగ్ని, వేదధర్మానికి పరాయణుడు; శ్వేతద్వీపానికి అధిపతి, సాంఖ్య సిద్ధాంత స్థాపకుడు, సమస్త సిద్ధుల రాజు.
విశ్వప్రకాశితజ్ఞానయోగమోహతమిస్రహా । దేవహూత్యాత్మజః సిద్ధః కపిలః కర్దమాత్మజః
ప్రపంచానికి జ్ఞానం, యోగాన్ని బోధించి, అజ్ఞానమూ మోహమూ అనే చీకటిని తొలగించేవాడు; దేవహూతి, కర్దమునకు పుత్రుడు అయిన కపిలుడు, సిద్ధుడైన ఋషి.
యోగస్వామీ ధ్యానభంగ సగరాత్మజభస్మకృత్ । ధర్మో వృషేన్ద్రః సురభీపతిః శుద్ధాత్మభావితః
యోగానికి అధిపతి, ధ్యానాన్ని భంగం చేసినవాడు, సాగరుని కుమారులను బూడిద చేసినవాడు; ధర్ముడు, వృషభానికి అధిపతి, సురభికి యజమాని, శుద్ధాత్మ.
శంభుస్త్రిపురదాహైకస్థైర్థవిశ్వరథోద్వహః । భక్తశంభుజితో దైత్యామృతవాపీసమస్తపః
శంభుడు, త్రిపురాసురులను ఒక్కడే సంహరించినవాడు, విశ్వరథాన్ని మోయువాడు; భక్తులు పూజించే వాడు, దానవుల అమృతబావిలో తపస్సు చేసినవాడు.