స్వమాయానిత్యగుప్తాత్మా భక్తచిన్తామణిః సదా । వరదః కార్త్తవీర్యాది రాజరాజ్యప్రదోఽనఘః
తన మాయతో ఎప్పుడూ రహస్యంగా ఉండేవాడు, భక్తులకు ఎల్లప్పుడూ కోరికలు తీరే మణిలా ఉండేవాడు, వరాలిచ్చేవాడు, కార్తవీర్యాది రాజులకు రాజ్యాన్ని ప్రసాదించిన పాపరహితుడు.
విశ్వశ్లాఘ్యామితాచారో దత్తాత్రేయో మునీశ్వరః । పరాశక్తిసదాశ్లిష్టో యోగానందః సదోన్మదః
ప్రపంచం పొగిడే ఆచారాన్ని కలవాడు, దత్తాత్రేయుడు, మునులలో అధిపతి, పరాశక్తి ఎల్లప్పుడూ ఆలింగనం చేసే వాడు, యోగానందాన్ని ప్రసాదించే వాడు, ఎల్లప్పుడూ ఆనందంలో మునిగిపోయినవాడు.
సమస్తేంద్రారితేజోహృత్పరమామృతపద్మపః । అనుసూయాగర్భరత్నం భోగమోక్షసుఖప్రదః
అన్ని ఇంద్రాదుల శత్రువుల తేజస్సును హరిస్తాడు, పరమ అమృత పద్మాన్ని ప్రసాదించే వాడు, అనసూయ గర్భంలో పుట్టిన రత్నం, భోగమూ మోక్షమూ ఇచ్చే వాడు.
జమదగ్నికులాదిత్యో రేణుకాద్భుతశక్తికృత్ । మాతృహత్యాదినిర్లేపః స్కందజిద్విప్రరాజ్యదః
జమదగ్ని వంశ సూర్యుడు, రెణుకా అద్భుత శక్తిని సృష్టించినవాడు, తల్లి హత్య వంటి పాపాలకు అంటకట్టని వాడు, స్కందుని జయించినవాడు, బ్రాహ్మణ రాజ్యాలను ప్రసాదించే వాడు.
సర్వక్షత్రాంతకృద్వీరదర్పహా కార్త్తవీర్యజిత్ । సప్తద్వీపావతీదాతా శివార్చక యశప్రదః
అన్ని క్షత్రియులను సంహరించినవాడు, వీరుల గర్వాన్ని తగ్గించినవాడు, కార్తవీర్యుని జయించినవాడు, ఏడు ద్వీపాలను దానం చేసినవాడు, శివారాధకుడు, కీర్తిని ప్రసాదించే వాడు.
భీమః పరశురామశ్చ శివాచార్యైకవిశ్వభుక్ । శివాఖిలజ్ఞానకోశో భీష్మాచార్యోఽగ్నిదైవతః
భీముడు, పరశురాముడు, శివాచార్యునిగా లోకాన్ని పోషించే వాడు, శివుని జ్ఞాన సంపద అంతా కలవాడు, భీష్మునికి గురువు, అగ్నిదేవతకు ఇష్టదైవం.
ద్రోణాచార్యగురుర్విశ్వజైత్రధన్వాకృతాంతజిత్ । అద్వితీయతపోమూర్త్తిర్బ్రహ్మచర్యైకదక్షిణః
ద్రోణాచార్యునికి గురువు, ధనుస్సుతో ప్రపంచాన్ని జయించినవాడు, మరణాన్ని జయించినవాడు, అపూర్వమైన తపస్సు మూర్తిగా ఉన్నవాడు, బ్రహ్మచర్యంలో నిలకడగా ఉన్నవాడు.
మనుఃశ్రేష్ఠః సతాంసేతుర్మహీయాన్వృషభో విరాట్ । ఆదిరాజః క్షితిపితా సర్వరత్నైకదోహకృత్
మానవుల్లో శ్రేష్ఠుడు, సజ్జనులకు పుంతగా నిలిచినవాడు, గొప్ప వృషభుడు, విరాటుడు, మొదటి రాజు, భూమికి తండ్రి, అన్ని రత్నాలను ప్రసాదించే వాడు.
పృథుర్జన్మాద్యేకదక్షో గీః శ్రీః కీర్తిః స్వయంవృతః । జగద్వృత్తిప్రదశ్చక్రవర్త్తిశ్రేష్ఠోద్వయాస్త్రధృక్
ప్రథు జన్మించిన వెంటనే ప్రతిభావంతుడై, వాక్కు, శ్రీ, కీర్తి అతనికి సహజంగా ఉండేవి. తనే తనను ఎంచుకున్నవాడు, లోకానికి పోషణను ఇచ్చేవాడు, సమస్త రాజులలో శ్రేష్ఠుడు, అపరాజిత ఆయుధాలను ధరించేవాడు.
సనకాదిమునిప్రాప్య భగవద్భక్తివర్ద్ధనః । వర్ణాశ్రమాదిధర్మాణాం కర్త్తా వక్తా ప్రవర్త్తకః
సనకాది మునులచేత భగవంతుని భక్తిని పొంది, ఆ భక్తిని పెంచాడు. varnāśrama ధర్మాలు సహా అన్ని కర్తవ్యాలను స్థాపించి, చెప్పి, ప్రేరేపించాడు.
సూర్యవంశధ్వజో రామో రాఘవః సద్గుణార్ణవః । కాకుత్స్థో వీరరాడ్రాజా రాజధర్మధురంధరః
సూర్య వంశానికి జెండాగా, రఘువంశానికి వారసుడిగా, సద్గుణాల సముద్రంగా, కాకుత్స్థ వంశానికి గర్వంగా, వీరులలో రాజుగా, రాజధర్మాన్ని మోసేవాడిగా రాముడు అవతరించాడు.
నిత్యస్వస్థాశ్రయః సర్వభద్ర గ్రాహీ శుభైకదృక్ । నరరత్నం రత్నగర్భో ధర్మాధ్యక్షో మహానిధిః । సర్వశ్రేష్ఠాశ్రయః సర్వశాస్త్రార్థగ్రామవీర్యవాన్
ఎప్పుడూ స్థిరమైనవారికి ఆశ్రయంగా, అన్ని మంగళకరమైన వాటిని అంగీకరించేవాడిగా, మంచి విషయాల్లో ఏకాగ్రంగా, మానవ మణిగా, ధనంతో జన్మించినవాడిగా, ధర్మానికి అధిపతిగా, గొప్ప సంపదగా, అందరికీ శ్రేష్ఠమైన ఆశ్రయంగా, అన్ని శాస్త్రార్థాలలో పరాక్రమవంతుడిగా ఉన్నాడు.
జగద్వశో దాశరథిః సర్వరత్నాశ్రయో నృపః । సమస్తధర్మసూః సర్వధర్మద్రష్టాఽఖిలాఘహా
లోకాన్ని తన ఆధీనంలో ఉంచిన దశరథుని కుమారుడిగా, అన్ని రత్నాలకు ఆశ్రయంగా, సమస్త ధర్మాలకు మూలంగా, అన్ని ధర్మాలను గ్రహించేవాడిగా, సమస్త పాపాలను నాశనం చేసేవాడిగా ఉన్నాడు.
అతీంద్రో జ్ఞానవిజ్ఞానపారదశ్చ క్షమాంబుధిః । సర్వప్రకృష్టశిష్టేష్టో హర్షశోకాద్యనాకులః । పిత్రాజ్ఞాత్యక్తసామ్రాజ్యః సపన్నోదయనిర్భయః
ఇంద్రునికంటే గొప్పవాడై, జ్ఞానం, విజ్ఞానంలో నిపుణుడై, సహన సముద్రంగా, అందరికీ ప్రీతిపాత్రుడై, సంతోషం, దుఃఖం లాంటి వాటితో కలవరపడని వాడై, తండ్రి ఆజ్ఞకు రాజ్యాన్ని వదిలిపెట్టి, సంపదతో, భయములేని వాడిగా ఉన్నాడు.
గుహదేశార్పితైశ్వర్యః శివస్పర్ద్ధాజటాధరః । చిత్రకూటాప్తరత్నాద్రిర్జగదీశో వనేచరః
అటవిలో తన ఐశ్వర్యాన్ని గుహకు అప్పగించి, జటాధారుడైన శివుడితో సమానంగా, చిత్రకూటంలో రత్నపర్వతాన్ని పొందినవాడిగా, జగదీశ్వరుడిగా అడవుల్లో సంచరించాడు.
యథేష్టామోఘసర్వాస్త్రో దేవేంద్రతనయాక్షిహా । బ్రహ్మేంద్రదినతైషీకో మారీచఘ్నో విరాధహా
తనకు కావలసిన విధంగా అపరాజిత ఆయుధాలతో, దేవేంద్రుని కుమారుడి కళ్లను నాశనం చేసి, బ్రహ్మ, ఇంద్రుల అనుగ్రహాన్ని కోరాడు. మరీచిని, విరాధుడిని సంహరించాడు.
బ్రహ్మశాపహతాశేష దండకారణ్యపావనః । చతుర్దశసహస్రోగ్ర రక్షోఘ్నైకశరైకధృక్
బ్రహ్మ శాపాన్ని పూర్తిగా తొలగించి, దండకారణ్యాన్ని పవిత్రం చేసి, ఒక్క బాణంతో పద్నాలుగు వేల ఉగ్ర రాక్షసులను సంహరించాడు.
ఖరారిస్త్రిశిరోహంతా దూషణఘ్నో జనార్దనః । జటాయుషోఽగ్నిగతిదోఽగస్త్యసర్వస్వ మంత్రరాట్
ఖరుడు, త్రిశిరుడు, దూషణుడిని సంహరించిన జనార్దనుడు, జటాయువుకు అగ్నిలోకి వెళ్లే మార్గాన్ని ఇచ్చి, అగస్త్యునికి సమస్త సంపదను ఇచ్చిన మంత్రాధిపతిగా నిలిచాడు.
లీలాధనుః కోట్యపాస్తదుందుభ్యస్థిమహాచయః । సప్తతాలవ్యధాకృష్ట ధ్వస్తపాతాలదానవః
ఆయన లీలగా ధనుస్సును విరిచాడు, దుండుభి ఎముకల గుట్టను చెదరగొట్టాడు, ఏడుసాల వృక్షాలను బాణంతో దులిపాడు, పాతాళ రాక్షసులను సంహరించాడు.
సుగ్రీవరాజ్యదో హీనమనసైవాభయప్రదః । హనుమద్రుద్రముఖ్యేశ సమస్తకపిదేహభృత్
సుగ్రీవునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చి, మనస్సు దిగులుగా ఉన్నవారికీ భయాన్ని తొలగించాడు. హనుమంతుడు, రుద్రుడు, ఇతర కపులలో అధిపతిగా, సమస్త వానరులకు ఆధారంగా ఉన్నాడు.
సనాగదైత్యబాణైకవ్యాకులీకృతసాగరః । సమ్లేచ్ఛకోటిబాణైకశుష్కనిర్దగ్ధసాగరః
అంగదుడు, దైత్యుడు వేసిన బాణాలతో సముద్రాన్ని కలకలపరిచాడు. లక్షలాది మ్లేచ్ఛులతో నిండిన సముద్రాన్ని ఒక్క బాణంతో ఎండబెట్టి కాల్చేశాడు.
సముద్రాద్భుతపూర్వైక బంధసేతుర్యశోనిధిః । అసాధ్యసాధకో లంకాసమూలోత్కర్షదక్షిణః
సముద్రాన్ని అద్భుతంగా దాటి, వంతెనను నిర్మించి, అపూర్వ కీర్తిని సంపాదించాడు. సాధ్యం కానిదాన్ని సాధించి, లంకను మూలముతో పెకిలించి, దక్షిణ దిశలో నైపుణ్యాన్ని చూపించాడు.
వరదృప్తజగచ్ఛల్య పౌలస్త్యకులకృంతనః । రావణిఘ్నః ప్రహస్తచ్ఛిత్కుంభకర్ణభిదుగ్రహా
వరాల వల్ల గర్వించిన లోకానికి శూలంగా, పౌలస్త్య వంశాన్ని నాశనం చేసినవాడిగా, రావణుడిని సంహరించినవాడిగా, ప్రహస్తుడిని కోసినవాడిగా, కుంభకర్ణుడిని చంపినవాడిగా నిలిచాడు.
రావణైకశిరశ్చ్ఛేత్తా నిఃశంకేంద్రైకరాజ్యదః । స్వర్గాస్వర్గత్వవిచ్ఛేదీ దేవేంద్రానింద్రతాహరః
ఒక్కడే రావణుడి తలని కోసి, భయములేకుండా ఇంద్రునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు. స్వర్గం, అస్వర్గానికి మధ్య తేడాను తొలగించి, దేవతల తప్పుడు స్థితిని పోగొట్టాడు.
రక్షో దేవత్వహృద్ధర్మా ధర్మత్వఘ్నః పురుష్టుతః । నతిమాత్రదశాస్యారిర్దత్తరాజ్యవిభీషణః
రాక్షసులకు దేవత్వాన్ని పోగొట్టి, దేవతల హృదయాల్లో ధర్మాన్ని స్థాపించాడు. అధర్మాన్ని నాశనం చేసి, మహానుభావులచే స్తుతించబడినవాడిగా, ఒక్క నమస్కారంతోనే దశముఖుడికి శత్రువై, విభీషణునికి రాజ్యాన్ని ఇచ్చాడు.
సుధావృష్టిమృతాశేష స్వసైన్యోజ్జీవనైకకృత్ । దేవబ్రాహ్మణనామైక ధాతా సర్వామరార్చితః
అమృత వర్షంతో తన సైన్యాన్ని మళ్లీ ప్రాణంతో నింపినవాడు, దేవతలు, బ్రాహ్మణులకు ఆదారంగా, సమస్తాన్ని పోషించే వాడు, అమరులు అందరూ పూజించే వాడు.
బ్రహ్మసూర్యేంద్రరుద్రాది వృందార్పితసతీప్రియః । అయోధ్యాఖిలరాజన్యః సర్వభూతమనోహరః
బ్రహ్మ, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, రుద్రుడు మొదలైనవారు whom సమర్పించిన సతీదేవి ప్రియుడు, అయోధ్యలోని రాజులందరికీ రాజు, సమస్త ప్రాణులకు మనోహరుడు.
స్వామితుల్యకృపాదండో హీనోత్కృష్టైకసత్ప్రియః । స్వపక్షాదిన్యాయదర్శీ హీనార్థాధికసాధకః
తన యజమానితో సమానమైన కరుణతో శిక్షించేవాడు, అత్యుత్తమమైనదే ప్రేమించేవాడు, తనవారికి న్యాయంగా తీర్పు చెప్పేవాడు, అవసరమైనవారికి ఎక్కువగా సహాయపడేవాడు.
వ్యాధవ్యాజానుచితకృత్తారకోఖిలతుల్యకృత్ । పార్వత్యాధిక్యముక్తాత్మా ప్రియాత్యక్తః స్మరారిజిత్
వ్యాధి లేదా మాయతో పనిలేకుండా, నక్షత్రాలవంటి సమంగా నడిచేవాడు, పార్వతిని మించిపోయిన స్వతంత్రాత్మ, కామదేవుడిని జయించినవారికి ప్రియుడు.
సాక్షాత్కుశలవచ్ఛద్మేంద్రాదితాతోఽపరాజితః । కోశలేంద్రో వీరబాహుః సత్యార్థ త్యక్తసోదరః
కుశలుడు, లవుడు వేషంలో నేరుగా నైపుణ్యంతో ఉండేవాడు, ఇంద్రుడు మొదలైనవారు జయించలేని వాడు, కోసల రాజు, బలమైన భుజాలు కలవాడు, సత్యాన్ని కాపాడటానికి అన్నలను విడిచినవాడు.