ఉత్థితస్త్వం యదా తత్ర మాం గృహీతుం కృతక్షణః । దృష్ట్వా త్వం చ ప్రణష్టాహం ప్రవిష్టా బిలమధ్యతః
అప్పుడు నీవు నన్ను పట్టుకోడానికి సిద్ధంగా లేచిన వేళ, నిన్ను చూసిన వెంటనే నేను కనబడకుండా పోయి, ఆ బిలంలోకి లోపలికి ప్రవేశించాను.
విశంత్యా మమ పాదేన దీపవర్త్తిర్విజృంభితా । తైలపాత్రం చ నమితం తేనాహం సుఖభాగినీ
నేను లోపలికి పోతున్నప్పుడు నా కాలుతో దీపపు వత్తిని తాకాను, అది మంటపట్టి, నూనెపాత్ర ఒరిగిపోయింది. అలా నేను అదృష్టవంతురాలినయ్యాను.
తన్మయా రాజరాజేంద్ర దీపం చైవ ప్రకాశితమ్ । ఇదానీం చ మయా ప్రాప్తం రూపలావణ్యముత్తమమ్
రాజరాజేశ్వరా! నేను ఆ దీపాన్ని వెలిగించాను. ఇప్పుడు నాకు అద్భుతమైన రూపం, సౌందర్యం లభించింది.
త్వం చ భర్త్తా తథా రాజ్యం పుత్రాశ్చైవంవిధం సుఖమ్ । దీపప్రబోధనాజ్జాతం జ్ఞానమత్యంత దుర్ల్లభమ్
నీవు నా భర్తవు, రాజ్యం, పిల్లలు, ఇలాంటి సుఖాలు అన్నీ, అలాగే అత్యంత అరుదైన జ్ఞానం కూడా, దీపవ్రతాన్ని ఆచరించటం వల్లనే కలిగాయి.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన దీపవ్రతమనుత్తమమ్ । ఆవాం హి పరయా భక్త్యా కుర్వశ్చైవ విశేషతః
అందువల్ల మనం ఎంతో భక్తితో, అన్ని ప్రయత్నాలతో, ఈ అపూర్వమైన దీపవ్రతాన్ని తప్పక చేయాలి.
తదేతత్కర్మణః ప్రాప్తం ఫలం రాజ్యాదిసంపదః । పూర్వజన్మస్మృతం చాపి సర్వపాపక్షయస్తథా
ఈ కార్యం వల్ల రాజ్యాధికారం, ఇతర సంపదలు, పూర్వజన్మ స్మృతి, అన్ని పాపాల నాశనం లభించాయి.
తస్మాత్సర్వప్రయత్నేన విధిమంత్రాదిపూర్వకమ్ । దీపవ్రతం కృతం పుంభిః పుణ్యం చంద్రార్కతారకమ్
అందుకే, సకల శ్రద్ధతో, విధి, మంత్రాదుల ప్రకారం, పురుషులు దీపవ్రతాన్ని చేయాలి. దాని ఫలం చంద్రుడు, సూర్యుడు, నక్షత్రాలంత వరకు నిలిచిపోతుంది.
ఇతి శ్రుత్వా వచో రాజా చక్రే దీపవ్రతం తదా । ప్రియయా సహ దేవర్షే సమ్యక్శ్రద్ధాసమన్వితః
ఈ మాటలు విని, రాజు తన ప్రియ భార్యతో కలిసి, మహర్షీ! సంపూర్ణ విశ్వాసంతో ఆ దీపవ్రతాన్ని ఆచరించాడు.
తస్మింస్తు పుష్కరే తీర్థే కృత్వా దీపవ్రతం తు తౌ । అవాపతుః పరాం ముక్తిం దేవదానవదుర్ల్లభామ్
ఆ పుష్కర తీర్థంలో వారు ఇద్దరూ దీపవ్రతాన్ని చేసి, దేవతలు, దానవులకు కూడా దుర్లభమైన పరమ మోక్షాన్ని పొందారు.
ఏతద్దీపస్య మాహాత్మ్యం యే శృణ్వంతి నరా భువి । సర్వపాపవినిర్ముక్తాః ప్రయాంతి హరిమందిరమ్
ఈ దీప మహిమను భూమిపై ఎవరు వినినా, వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తులై, హరిదేవుని లోకానికి చేరుతారు.
యే చ కుర్వంతి పురుషాః స్త్రియో వా భక్తితత్పరాః । తే సర్వే పాపనిర్ముక్తా యాంతి బ్రహ్మసనాతనమ్
ఈ వ్రతాన్ని భక్తితో చేసే పురుషులు, స్త్రీలు ఎవరు అయినా, వారు పాపములన్నీ విడిచి, శాశ్వత బ్రహ్మను చేరుతారు.
నేత్రరోగా వినశ్యంతి యథా పాపప్రభావజాః । ఆధయో వ్యాధయః సర్వే నశ్యంతే హి కృతేక్షణాత్
పాపఫలితంగా వచ్చే కంటి వ్యాధులు నశిస్తాయి. అన్ని బాధలు, వ్యాధులు కూడా క్షణంలో పోతాయి.
న దారిద్ర్యం న శోకం చ న మోహో న చ విభ్రమః । గృహే లక్ష్మీః సమాయాతి జన్మజన్మని వాడవ
ఇక్కడ దారిద్ర్యం ఉండదు, దుఃఖం ఉండదు, మాయ ఉండదు, అయోమయం ఉండదు. లక్ష్మీదేవి ఇంట్లో జన్మజన్మాంతరాలూ నిలిచి ఉంటుంది, వడవా!
మహాదేవ ఉవాచ- దృష్ట్వా శతక్రతుం సిద్ధం సమాప్తవరదక్షిణమ్ । మఘవా జాతసంకల్పః పర్యపృచ్ఛద్బృహస్పతిమ్
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు — శతక్రతువు యజ్ఞఫలితంగా దానం, దక్షిణా పూర్తి చేసి సిద్ధుడై ఉన్నాడని చూసి, మఘవంతుడు సంకల్పం చేసి, బృహస్పతిని అడిగాడు.
భగవన్కేన దానేన సర్వతః సుఖమేధతే । యదక్షయం మహార్ఘం చ తన్మే బ్రూహి మహాతపః
భగవంతుడా! ఎలాంటి దానంతో అన్ని చోట్ల నిలిచిపోయే, అక్షయమైన, అత్యంత విలువైన సుఖం లభిస్తుంది? దయచేసి అది నాకు చెప్పు, మహాతపస్వీ!
ఏవమింద్రేణ చోక్తోఽసౌ దేవదేవః పురోహితః । ప్రహస్య తం మహాప్రాజ్ఞో బృహస్పతిరువాచహ
ఇంద్రుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, దేవతల గురువు అయిన బృహస్పతి, ముద్దుగా నవ్వుతూ అతనితో ఇలా అన్నాడు.
హిరణ్యదానం గోదానం భూమిదానం చ వాసవ । ఏతత్ప్రయచ్ఛమానస్తు సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
సువర్ణదానం, గోదానం, భూదానం — ఇవి ఇచ్చే వాడు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు, వాసవా!
సువర్ణం రజతం వస్త్రం మణిరత్నం చ వాసవ । సర్వమేవ భవేద్దత్తం వసుధాం యః ప్రయచ్ఛతి
బంగారం, వెండి, వస్త్రాలు, రత్నాలు, మణులు — ఇవన్నీ కూడా భూమిని దానం చేసే వాడికి దానంగా లెక్కించబడతాయి, వాసవా!
ఫాలకృష్టాం మహీం దత్వా సబీజాం సస్యమాలినీమ్ । యావత్సూర్యకృతాలోకస్తావత్స్వర్గేమహీయతే
పొలం దున్నించి, విత్తనాలు వేసి, పంటలతో నిండిన భూమిని దానం చేసినవాడు, సూర్యుడు వెలుతురు ఇస్తున్నంతకాలం స్వర్గంలో ఘనంగా గౌరవించబడతాడు.
యత్కించిత్కురుతే పాపం పురుషో వృత్తికర్షితః । అపి గోచర్మమాత్రేణ భూమిదానేన శుధ్యతి
జీవిక కోసం శ్రమించి మనిషి ఎంత పాపం చేసినా, ఆ పాపం, కనీసం ఆవు చర్మం పరిమాణంలో భూమిని దానం చేస్తే కూడా, పూర్తిగా శుద్ధి అవుతుంది.
దశహస్తేన దండోఽత్ర త్రింశద్దండాని వర్తనమ్ । దశతాన్యేవ గోచర్మ్మ బ్రహ్మగోచర్మలక్షణమ్
ఇక్కడ ఒక దండం పది చేతుల పొడవు ఉంటుంది. ముప్పై దండాలు కలిస్తే ఒక వడలు అవుతుంది. అలాంటి పది వడలు కలిస్తే ఆవు చర్మం పరిమాణం అవుతుంది. ఇదే బ్రహ్మ ఆవు చర్మ లక్షణంగా చెప్పబడింది.
సవృషం గోసహస్రం తు యత్ర తిష్ఠత్యయంత్రితమ్ । బాలవత్సప్రసూతానాం తద్గోచర్మ ఇతి స్మృతమ్
వెయ్యి ఆవులు, ఎద్దులతో కలిసి, ఎలాంటి ఆపడం లేకుండా, అక్కడ పిల్లలు పుట్టేలా నిలబడే స్థలాన్ని, ఆవు చర్మ పరిమాణంగా పురాణంలో పేర్కొన్నారు.
విప్రాయ దద్యాచ్చ గుణాన్వితాయ తపోయుతాయ ప్రజితేంద్రియాయ । యావన్మహీ తిష్ఠతి సాగరాంతా తావత్ఫలం తస్య భవేదనంతమ్
ధర్మగుణాలు కలిగి, తపస్సుతో, ఇంద్రియాలను జయించిన బ్రాహ్మణునికి భూమిని దానం చేయాలి. సముద్రాలు చుట్టిన ఈ భూమి ఉన్నంతకాలం, దాతకు ఫలం అంతులేని దీవెనగా లభిస్తుంది.
యథాప్సు పతితః శక్ర తైలబిందుః ప్రసర్పతి । ఏవంభూమికృతం దానం సస్యే సస్యే ప్రసర్పతి
నీటిలో పడిన నూనె బొట్టు ఎలా వ్యాపించునో, అలాగే భూమి దానం చేసిన ఫలం, పంట పంటకు వ్యాపిస్తుంది.
యథాబీజాని రోహంతి ప్రచీర్ణాని మహీతలే । ఏవం కామాన్ప్రరోహంతి భూమిదానసమన్వితాః
భూమిలో విత్తిన విత్తనాలు ఎలా మొలకెత్తుతాయో, అలాగే భూమి దానం చేసినవారి కోరికలు కూడా పెరుగుతాయి.
అన్నదాః సుఖినో నిత్యం వస్త్రదో రూపవాన్భవేత్ । స నరః సర్వదో భూయో యో దదాతి వసుంధరామ్
అన్నం దానం చేసే వారు ఎప్పుడూ సుఖంగా ఉంటారు; వస్త్రాలు దానం చేసే వారు అందంగా మారుతారు; భూమిని దానం చేసే వాడు సర్వదాతగా ప్రసిద్ధి చెందుతాడు.
యథా గౌర్భరతే వత్సం క్షీరముత్సృజ్య క్షీరిణీ । ఏవం దత్తా సహస్రాక్ష భూమిర్భరతి భూమిదమ్
ఎలా ఆవు తన పిల్లకు పాలు ఇచ్చి పోషించునో, అలాగే, ఓ సహస్రాక్షా, భూమి దానం చేసినవారిని పోషిస్తుంది.
శంఖో భద్రాసనం ఛత్రం వరాశ్వవరవారణాః । భూమిదానస్య పుణ్యస్య ఫలం స్వర్గః పురందర
శంఖం, మంగళాసనం, గొడుగు, ఉత్తమమైన కుదుర్లు, గొప్ప గజాలు—ఇవి అన్నీ భూమి దానం చేసిన పుణ్యఫలంగా స్వర్గంలో లభిస్తాయి, ఓ పురందరా.
ఆదిత్యో వరుణో వహ్నిర్బ్రహ్మా సోమో హుతాశనః । శూలపాణిశ్చ భగవానభినందంతి భూమిదమ్
సూర్యుడు, వరుణుడు, అగ్ని, బ్రహ్మ, సోముడు, హోత్రాగ్ని, త్రిశూలధారి భగవంతుడు—ఇవన్నీ భూమి దాతను ఆనందంగా ఆశీర్వదిస్తారు.
ఆస్ఫోటయంతి పితరో వర్ణయంతి పితామహాః । భూమిదాతా కులే జాతః స నస్త్రాతా భవిష్యతి
పితృదేవతలు చప్పట్లు కొడుతూ స్తుతిస్తారు, పితామహులు ప్రశంసిస్తారు; భూమి దాత కుటుంబంలో జన్మించినవాడు మనకు రక్షకుడవుతాడు.