అనేన విధినా చైవ నద్యాస్తీరే నరోత్తమః । సర్వం నిర్వర్త్తయేత్సమ్యగేకచిత్తరతోఽపి సన్
ఈ విధంగా, నదీ తీరంలో, ఏకాగ్రతతో ఉన్నవాడు కూడా, ప్రతీ కార్యాన్ని సరిగ్గా నిర్వహించాలి.
అత్రాప్యుదాహరంతీమమితిహాసం పురాతనమ్ । మహత్యరణ్యే యద్వృతం భూమిదేవ శృణుష్వ తత్
ఇక్కడ ఒక పురాతన ఇతిహాసాన్ని ఉదాహరిస్తాను. ఓ భూమిపతీ, ఒక గొప్ప అరణ్యంలో జరిగినదాన్ని విను.
యం శ్రుత్వా మానవో లోకే మహాదుఃఖాత్ప్రముచ్యతే । దేశో దాసరకో నామ తస్య భాగే చ పశ్చిమే
ఈ మాట వినిన మనిషి లోకంలో ఉన్న గొప్ప బాధల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. దాసరక అనే ఒక ప్రాంతం ఉంది, దాని పశ్చిమ భాగంలో—
తత్ర విద్వన్మరుర్దేశః సర్వసత్వభయంకరః । సుతప్తసికతా భూమిర్యత్ర దుష్టా మహోరగాః
అక్కడ, పండితుడా, మరు దేశం ఉంది. అది అన్ని జీవులకు భయంకరమైనది. అక్కడ నేల అంతా మండే ఇసుకతో నిండిపోయి, దుష్టమైన పెద్ద పాములు నివసిస్తాయి.
అల్పచ్ఛాయాద్రుమాకీర్ణా మృతప్రాణిసమాకులా । శమీఖదిరపాలాశకరీరైః పీలుభిః సహ
అక్కడ తక్కువ నీడ ఇచ్చే చెట్లు, చనిపోయిన జంతువులతో నిండిన చోటు. అక్కడ శమీ, ఖదిర, పలాశ, కరీర, పీలూ చెట్లు ఉన్నాయి.
తత్ర భీమా ద్రుమగణాః కంటకైరచితా దృఢైః । జగ్ధప్రాణజనాకీర్ణా యత్ర భూర్దృశ్యతే క్వచిత్
అక్కడ భయంకరమైన చెట్ల సమూహాలు, బలమైన ముల్లులతో నిండినవి కనిపిస్తాయి. అక్కడ అక్కడ జీవితం పోయినవారి అవశేషాలతో భూమి కనిపిస్తుంది.
తథాపి జీవా జీవంతి సర్వే కర్మనిబంధనాత్ । నోదకం నోదకాధారా విద్వంస్తత్ర బలాహకాః
అయినా అక్కడ ఉన్న అన్ని జీవులు తమ గత కర్మ వల్ల జీవించేవే. అక్కడ నీరు లేదు, నీటి మూలాలు లేవు, మేఘాలు కూడా లేవు, పండితుడా.
పక్షాంతరగతైః కైశ్చిచ్ఛిశుభిస్తృషితైః సమమ్ । ఉత్క్రాంతజీవినో విప్ర దృశ్యంతే ను ఖగోత్తమాః
చెట్ల కొమ్మల్లో కొంతమంది పక్షులు, తమ పిల్లలతో పాటు దాహంతో అలసిపోయి, ప్రాణం విడిచేలా కనిపిస్తారు, బ్రాహ్మణుడా.
తస్మింస్తథావిధే దేశే కశ్చిద్దైవవశాద్వణిక్ । నిజసార్థపరిభ్రష్టః ప్రవిష్టో మరుజాంగలే
అలాంటి భయంకరమైన ప్రదేశంలో, విధి వల్ల ఒక వాణికుడు తన వాణిజ్య బృందం నుంచి విడిపోయి, ఆ ఎడారి అడవిలోకి ప్రవేశించాడు.
బభ్రామోద్భ్రాంతహృదయః క్షుత్తృట్భ్యాం శ్రమపీడితః । క్వ గ్రామః క్వ జలం క్వాహం యాస్యామి న బుబోధ హ
అతడు ఆకలి, దాహం, అలసటతో బాధపడుతూ, మనసు అయోమయంగా తిరుగుతూ, ఎక్కడ గ్రామం, ఎక్కడ నీరు, తాను ఎక్కడికి పోతున్నానో కూడా తెలియకుండా అల్లాడుతూ తిరిగాడు.
అథ ప్రేతాన్దదర్శాసౌ క్షుత్తృషావ్యాకులేంద్రియాన్ । ఉత్కటాన్ఖలినో భీమాన్నిర్మాంసాన్రౌద్రదర్శనాన్
ఆ తరువాత అతడు అక్కడ ఆకలి, దాహంతో ఇంద్రియాలు మయమై, భయంకరంగా, క్రూరంగా, మాంసం లేని, భయానకంగా కనిపించే ప్రేతాలను చూశాడు.
ప్రేతస్కంధసమారూఢమేకం వికృతదర్శనమ్ । దదర్శ బహుభిః ప్రేతైః సమంతాత్పరివారితమ్
అతడు ఒక వికృత రూపంలో ఉన్నవాడిని, ప్రేత భుజాలపై కూర్చుని, చుట్టూ అనేక ప్రేతలతో ముట్టడి చేయబడినవాడిని చూశాడు.
అగచ్ఛమానమత్యుగ్రం ప్రేతశబ్దపురఃసరమ్ । ప్రేతోఽపి దృష్ట్వా తాం ఘోరామటవీమాగతం నరమ్
ఆ ప్రేతుడు, ప్రేతల అరుపులతో ముందుకు సాగుతూ, అత్యంత భయంకరంగా అక్కడికి వచ్చాడు. ఆ భయానక అడవిలోకి వచ్చిన మనిషిని చూసి—
ప్రేతస్కంధాన్మహీం గత్వా తస్యాంతికముపాగమత్ । ప్రణిపత్య వణిక్శ్రేష్ఠమిదం వచనమబ్రవీత్
ఆ ప్రేతుడు, మరో ప్రేత భుజాలపై నుంచి దిగిపోతూ, ఆ వాణికుని దగ్గరకు వచ్చి, వాణిజ్య నాయకుడికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు:
అస్మిన్ఘోరతరే దేశే ప్రవేశో భవతః కథమ్ । తమువాచ వణిక్ధీమాన్సార్థభ్రష్టస్య మే వనే
ఈ భయంకరమైన ప్రదేశంలో నీవు ఎలా వచ్చావు? అని అడిగాడు. దానికి ఆ తెలివైన వాణికుడు ఇలా సమాధానమిచ్చాడు: నా వాణిజ్య బృందం నుంచి తప్పిపోయి ఈ అడవిలోకి వచ్చాను.
ప్రవేశో దైవయోగేన పూర్వకర్మకృతేన చ । తృషా మే బాధతేఽత్యర్థం క్షుధా చైవ భృశం తథా
విధి కలిసివచ్చి, పూర్వకర్మ ఫలితంగా ఇక్కడికి వచ్చాను. నాకు దాహం చాలా ఎక్కువగా బాధిస్తోంది, అలాగే ఆకలితో కూడా చాలా బాధపడుతున్నాను.
ప్రాణాంతికమనుప్రాప్తం వచనం భ్రమతీవ మే । అత్రోపాయం న పశ్యామి జీవేయం యేన కేనచిత్
ప్రాణాంతిక స్థితికి చేరుకున్నాను. మాట్లాడుతున్నప్పుడు మనసు తిప్పబడుతోంది. ఇక్కడ నేను ఏదైనా విధంగా బ్రతికే మార్గం కనిపించడంలేదు.
ఇత్యేవముక్తే ప్రేతస్తం వణిజం వాక్యమబ్రవీత్ । ఫుల్లాం శమీం సమాశ్రిత్య ప్రతీక్ష త్వం ముహూర్త్తకమ్
అతడు ఇలా అన్న తర్వాత, ఆ ప్రేతుడు వాణికుని చూచి, 'పూలతో నిండిన శమీ చెట్టు క్రింద కూర్చొని కొంతసేపు వేచి ఉండు' అని చెప్పాడు.
కృతాతిథ్యో మయా పశ్చాద్గమిష్యసి యథాసుఖమ్ । ఏవముక్తస్తథా చక్రే స వణిక్తృష్ణయార్దితః
'నేను అతిథిగా ఆదరించి తర్వాత, నీవు నీ ఇష్టానుసారం వెళ్లవచ్చు.' అని చెప్పగా, దాహంతో బాధపడుతున్న వాణికుడు అలాగే చేశాడు.
మధ్యాహ్నసమయే ప్రాప్తే ప్రేతస్తం దేశమాగతః । ఫుల్లాం సవృక్షాం శీతోదాం వారిధానీం మనోరమామ్
మధ్యాహ్న సమయం వచ్చినప్పుడు, ఆ ప్రేతుడు అక్కడికి వచ్చాడు. అక్కడ పూలతో నిండిన చెట్లు, చల్లని నీరు, నీటి కొలను ఉన్న అందమైన ప్రదేశం కనిపించింది.
దధ్యోదనసమాయుక్తాం వర్ద్ధమానేన సంయుతామ్ । అవతీర్య తతః స్వన్నం ప్రాదాదతిథయే తదా
తన ఆహారం తయారు చేసి, పెరుగు అన్నంతో కలిపి, సమృద్ధిగా చేసి, ఆతిథ్యంగా వచ్చిన అతిథికి ఆహారం అందించాడు.
స తత్రాశనమాత్రేణ పరం తృప్తిత్వమాగతః । వితృష్ణో విజ్వరశ్చైవ క్షణేన సమపద్యత
ఆ భోజనంతో అతడు అక్కడే పరమ సంతృప్తిని పొందాడు; క్షణంలోనే అతని లోభం, జ్వరం అంతా పోయింది.
తతశ్చ ప్రేతాః సంప్రాప్తాః సోఽస్మాద్భాగం క్రమాద్దదౌ । దధ్యోదనాత్సపానీయాత్ప్రేతాస్తృప్తిం పరాం గతాః
తర్వాత ప్రేతులు అక్కడికి వచ్చారు. అతడు వారికీ క్రమంగా వాటి భాగాన్ని ఇచ్చాడు. పెరుగు అన్నం, నీటితో ఆ ప్రేతులు గొప్ప సంతృప్తిని పొందారు.
అతిథిం తర్పయిత్వా తు ప్రేతలోకం చ సర్వతః । తతః స్వయం స బుభుజే భుక్తశేషం యథాసుఖమ్
అతిథిని, అన్ని ప్రేతులను తృప్తిపరిచిన తర్వాత, అతడు మిగిలిన అన్నాన్ని తన ఇష్టానుసారం తిన్నాడు.
తస్య భుక్తవతః స్వన్నం పానీయం చ క్షయం యయౌ । ప్రేతాధిపం తతస్తం వై వణిగ్వచనమబ్రవీత్
అతడు తన ఆహారం తిని, నీరు తాగిన తర్వాత, అవన్నీ అయిపోయాయి. అప్పుడు ప్రేతాధిపతి ఆ వాణికుని ఇలా అన్నాడు.
ఆశ్చర్యమేతత్పరమం వనేఽస్మిన్ప్రతిభాతి మే । అన్నం పానం చ పరమం సంప్రాప్తం చ కుతస్తవ
ఈ అడవిలో ఇంత అద్భుతం నాకు కనిపిస్తోంది. ఇక్కడ నీవు ఇంత మంచి ఆహారం, నీరు ఎలా పొందావు?
స్వల్పేనైవ తథాన్నేన త్వమేతాంస్తు బహూనపి । అతర్పయః కథం త్వేతే నిర్మాంసా భిన్నకుక్షయః
ఇంత తక్కువ అన్నంతో, మాంసం లేని, పేగులు పగిలిన ఇంత మందిని నీవు ఎలా తృప్తిపరిచావు?
కథమస్యాం సుఘోరాయామటవ్యాం చ కృతాలయాః । తదేతత్సంశయం ఛింధి పరం కౌతూహలం మమ
ఈ భయంకరమైన అడవిలో వీరు ఎలా నివసిస్తున్నారు? నా ఈ సందేహాన్ని నివృత్తి చేయు; నాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
ఏవముక్తః స వణిజా ప్రేతో వచనమబ్రవీత్ । వాణిజ్యసక్తస్య పురా జన్మాతీతే మమానఘ
వాణికుడు ఇలా అడిగినప్పుడు, ఆ ప్రేతుడు ఇలా చెప్పాడు: 'నిష్కల్మషుడా! గతజన్మలో నేను వ్యాపారంలో మునిగిపోయి ఉండేవాడిని.'
సకలే నగరే నాస్తి మమాన్యో హి దురాత్మకః । ధనలోభాన్న కస్యాపి దత్తా భిక్షా మయా తదా
ఆ నగరంలో నన్ను మించిన దుర్మార్గుడు మరొకరు లేరు. ధనలోభంతో నేను అప్పట్లో ఎవరికీ దానం చేయలేదు.