యమ ఉవాచ- కిం కారణమదృశ్యాస్తే ప్రాయేణ భవతాం నరాః । సుకృతా ద్వాదశీయైస్తు ఖ్యాతా వైతరణీ నదీ
యముడు ఇలా అన్నాడు — మీలో చాలామంది ఎందుకు కనబడటం లేదు? ద్వాదశి వ్రతం చేసినవారికి వైతరణి నది ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఉజ్జయిన్యాం ప్రయాగే వా యమునాయాం చ యే మృతాః । తిలహస్తిహిరణ్యాది దత్తం యైస్తు గవాహ్నికమ్
ఉజ్జయినిలో, ప్రయాగలో లేదా యమునా తీరంలో మరణించినవారు, నిత్యం నెయ్యి, బంగారం లేదా ఇతర దానాలు, గోవు సహితంగా ఇచ్చినవారు.
దూతా ఊచుః - తద్వ్రతం కీదృశం బ్రహ్మన్బ్రూహి సర్వమశేషతః । కిం తత్ర దేవ కర్త్తవ్యం పురుషైస్తవతోషదమ్
దూతలు ఇలా అడిగారు — బ్రహ్మన్, ఆ వ్రతం ఎలా చేయాలో పూర్తిగా చెప్పండి. అక్కడ మనుషులు దేవతలను సంతృప్తిపర్చడానికి ఏమి చేయాలి?
యేన కృతా నరశ్రేష్ఠ ద్వాదశీ కృష్ణపక్షజా । ఉపవాసే చ తేనైవ కథం పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఏ విధంగా, మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడా, కృష్ణపక్ష ద్వాదశి ఉపవాసంతో చేసినవాడు పాపాల నుండి విముక్తి చెందుతాడు?
తద్వ్రతం కేన విధినా కర్త్తవ్యం చ యథా వద । సుప్రసన్నేన వక్తవ్యం దయాం కృత్వా దయానిధే
ఆ వ్రతాన్ని ఎలా చేయాలో, ఏ విధంగా ఆచరించాలో దయచేసి చెప్పండి. దయాసముద్రుడైన ప్రభూ, దయతో మమ్మల్ని అనుగ్రహించండి.
శ్రీముద్గల ఉవాచ- దూతానాం వచనం శ్రుత్వా ఉవాచ మధురం తదా । సర్వం వదామి భో దూతా యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్
శ్రీముద్గలుడు ఇలా అన్నాడు— దూతల మాటలు విని, ఆయన మధురంగా ఇలా పలికాడు: "ఓ దూతలారా! నేను చూచినదాన్ని, విన్నదాన్ని మీకు అంతా చెప్పుతాను."
యమ ఉవాచ- మార్గశీర్షాది మాసే తు యా ఇమాః కృష్ణపక్షజాః । తాసు పూర్వాసు విధివద్దూతా వైతరణీవ్రతమ్
యముడు ఇలా అన్నాడు— మార్గశిరమాసం మొదలుకొని వచ్చే నెలల్లో, కృష్ణపక్షంలో, ఆ వ్రతాన్ని ముందుగా నిర్ణయించిన విధంగా దూతలు చేయాలి.
ప్రతిమాసం చ కర్త్తవ్యం యావద్వర్షం భవేద్ధ్రువమ్ । యాం తు కృత్వా తు భో దూతా ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
ప్రతి నెలా, ఏడాది పొడవునా, తప్పకుండా ఆ వ్రతాన్ని చేయాలి. ఓ దూతలారా, దాన్ని చేసినవాడు తప్పకుండా విముక్తి పొందుతాడు— ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఉపవాసస్య నియమః కర్త్తవ్యో విష్ణు తుష్టిదః । అద్య మే దేవదేవేశ ఉపవాసో భవిష్యతి
ఉపవాసానికి నియమం పాటించాలి, అది విష్ణువును సంతోషపెడుతుంది. నేడు, దేవదేవుడా, నా ఉపవాసం జరుగుతుంది.
ద్వాదశ్యాం పూజ్య గోవిందం భక్తిభావసమన్వితమ్ । స్వప్నేంద్రియస్య వైకల్యాద్భోజనం యచ్చ మైథునమ్
ద్వాదశి రోజున భక్తితో గోవిందుని పూజించాలి. నిద్రలో ఇంద్రియ బలహీనత వల్ల భోజనం లేదా ఇతర దోషాలు జరిగితే, వాటిని క్షమించాలి.
తత్సర్వం క్షమ మే దేవ కృపాం కృత్వా మమోపరి । ఏవం వై నియమం కృత్వా మధ్యాహ్నే తీర్థమావ్రజేత్
ప్రభూ, ఆ తప్పులన్నింటినీ దయతో నాకు క్షమించు. ఇలా నియమం పాటించిన తర్వాత, మధ్యాహ్నం పవిత్ర క్షేత్రానికి వెళ్లాలి.
మృద్గోమయ తిలాన్నీత్వా గంతవ్యం విధిపూర్వకమ్ । స్నానం తత్ర ప్రకర్తవ్యం వ్రతసంపూర్ణహేతవే
మట్టి, గోమయం, నువ్వులు తీసుకొని, నిర్ణీత విధిగా అక్కడికి వెళ్లాలి. అక్కడ ఆ వ్రతాన్ని పూర్తిచేయడానికి స్నానం చేయాలి.
అశ్వక్రాంతేతి మంత్రేణ స్నానం కుర్యాద్విశేషతః । అశ్వక్రాంతే రథక్రాంతే విష్ణుక్రాంతే వసుంధరే
'అశ్వక్రాంత' మంత్రంతో ప్రత్యేకంగా స్నానం చేయాలి: "అశ్వక్రాంత, రథక్రాంత, విష్ణుక్రాంత భూమిదేవి!"
మృత్తికే హర మే పాపం యన్మయా పూర్వసంచితమ్ । తయా హతేన పాపేన సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఓ మట్టీ! నేను గతంలో చేసిన పాపాలన్నీ తొలగించు. ఆ పాపం పోయినవాడికి అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
కాశ్యాం చైవ తు సంభూతాస్తిలా వై విష్ణురూపిణః । తిలస్నానేన గోవిందః సర్వం పాపం వ్యపోహతి
కాశీలో పుట్టిన నువ్వులు నిజంగా విష్ణు స్వరూపమే. నువ్వులతో స్నానం చేస్తే, గోవిందుడు అన్ని పాపాలను తొలగిస్తాడు.
విష్ణుదేహోద్భవా దేవి మహాపాపాపహారిణీ । సర్వం పాపం హర త్వం వై సర్వేషాం హి నమోఽస్తు తే
ఓ దేవీ! విష్ణుదేహం నుండి ఉద్భవించినవాడవు, మహాపాపాలను తొలగించేవాడవు. అందరిలోని పాపాలన్నీ నీవే పోగొట్టు. నీకు మా నమస్కారం.
తులసీపత్రకం ధృత్వా నామోచ్చారణపూర్వకమ్ । స్నానం సుకృతిభిః ప్రోక్తం కర్తవ్యం విధిపూర్వకమ్
తులసి ఆకును పట్టుకొని, నామాలను ఉచ్చరిస్తూ, సత్పురుషులు చెప్పిన విధంగా స్నానం చేయాలి.
ఏవం స్నాత్వా సముత్తీర్య పరిధాయ సువాససీ । తర్పయిత్వా పితౄన్దేవాంస్తతో విష్ణోస్తు పూజనమ్
అలా స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి, ఆ తరువాత విష్ణువును పూజించాలి.
సంస్థాప్య చావ్రణం కుంభం పంచపల్లవసంయుతమ్ । పంచరత్నసమోపేతం దివ్యస్రగ్గంధవాసితమ్
ఓంకారంతో కూడిన పాత్రను, ఐదు ఆకులతో, ఐదు రత్నాలతో అలంకరించి, దివ్యపుష్పాలు, సుగంధాలు వేసి ఏర్పాటు చేయాలి.
జలపూర్ణం సద్రవ్యంచ తామ్రపాత్రసమన్వితమ్ । తత్రస్థం శ్రీధరం దేవం దేవదేవం తపోనిధిమ్
నీరు, ఇతర ద్రవ్యాలతో నింపి, రాగిపాత్రతో కలిపి, అందులో శ్రీధరుడిని, దేవదేవుడిని, తపోనిధిని ప్రతిష్టించాలి.
పూర్ణేన విధినా రాజన్కుర్యాత్పూజాం గరీయసీమ్ । మృద్గోమయాదిరచితం మండలం కారయేచ్ఛుభమ్
పూర్తి విధిగా, రాజా, గొప్ప పూజ చేయాలి. మట్టి, గోమయం మొదలైన వాటితో పవిత్ర మండలం తయారు చేయాలి.
తండులైః శుక్లధౌతైశ్చ అశ్మపిష్టైశ్చ కారయేత్ । ధర్మరాజః ప్రకర్త్తవ్యో హస్తాద్యవ యవాన్వితః
వెండిపొడి రాయితో మెత్తగా చేసిన తెల్లబియ్యంతో మండలాన్ని తయారు చేయాలి. ధర్మరాజును చేతిలో యవలు, ఇతరత్రా యవాలతో తయారు చేయాలి.
నదీం వైతరణీం తామ్రాం స్థాపయిత్వా తదగ్రతః । పూజయేచ్చ పృథక్సమ్యక్సమావాహనపూర్వకమ్
తామ్రవర్ణమైన వైతరణి నదిని ముందుగా ఉంచి, దాన్ని వేరుగా, సరిగ్గా, సమర్పణతో పూజించాలి.
ఆవాహయామి దేవేశం యమం వై విశ్వరూపిణమ్ । ఇహాభ్యేహి మహాభాగ సాన్నిధ్యం కురు కేశవ
దేవతల అధిపతి అయిన యమధర్మరాజును నేను ఆహ్వానిస్తున్నాను. ఓ మహాత్మా, ఓ కేశవా, ఇక్కడికి రమ్ము, నీ సన్నిధిని కలిగించు.
ఇదం పాద్యం శ్రియః కాంత సోపవిష్టం హరే ప్రభో । విశ్వోద్యానరతో నిత్యం కృపాం కురు మమోపరి
ఓ లక్ష్మీప్రియుడా, ఓ హరిదేవా, నీకు పాదమార్జన జలాన్ని సమర్పిస్తున్నాను. నీవు విశ్వవనంలో ఎప్పుడూ ఆనందంగా విహరిస్తూ ఉంటావు. నా మీద దయ చూపించు.
భూతిదాయ నమః పాదావశోకాయ చ జానునీ । ఉరూ నమః శివాయేతి విశ్వమూర్తే నమః కటిమ్
సంపదను ప్రసాదించేవాడివైన నీ పాదాలకు నమస్కారం. దుఃఖాన్ని తొలగించేవాడివైన నీ మోకాలికి నమస్కారం. శివుడివైన నీ తొడలకు నమస్కారం. విశ్వరూపుడివైన నీ నడుముకు నమస్కారం.
కందర్పాయ నమో మేఢ్రమాదిత్యాయ ఫలం తథా । దామోదరాయ జఠరం వాసుదేవాయ వై స్తనౌ
కందర్పుడికి నీ మడిపైన నమస్కారం. ఆదిత్యుడికి నీ జననాంగానికి నమస్కారం. దామోదరుడికి నీ పొట్టకు నమస్కారం. వాసుదేవుడికి నీ వక్షోజాలకు నమస్కారం.
శ్రీధరాయ ముఖం కేశాన్కేశవాయేతి వై నమః । పృష్ఠం శార్ఙ్గధరాయేతి చరణౌ వరదాయ చ
శ్రీధరుడికి నీ ముఖానికి నమస్కారం. కేశవుడికి నీ జుట్టుకు నమస్కారం. శారంగధరుడికి నీ వెన్నెముకకు నమస్కారం. వరదుడికి నీ పాదాలకు నమస్కారం.
స్వనామ్నా శంఖచక్రాసిగదాపరశుపాణయే । సర్వాత్మనే నమస్తుభ్యం శిర ఇత్యభిధీయతే 6.66.
శంఖం, చక్రం, ఖడ్గం, గద, పరశు అనే ఆయుధాలను చేతుల్లో ధరించినవాడవు. సమస్త జీవుల ఆత్మ అయిన నీ తలకు నమస్కారం.
మత్స్యం కూర్మం చ వారాహం నారసింహం చ వామనమ్ । రామం రామం చ కృష్ణం చ బుధం కల్కిం నమోఽస్తు తే
మత్స్య, కూర్మ, వరాహ, నరసింహ, వామన, రామ, రామ, కృష్ణ, బుద్ధ, కల్కి రూపాలుగా ఉన్న నీకు నమస్కారం.