విమూర్చ్ఛికా గలగ్రాహ హృద్రోగైర్భూతతస్కరైః । ఇత్థం బహువిధై రౌద్రైర్నానారూపైర్భయంకరైః
అక్కడ మూర్చ, గొంతు పట్టే వ్యాధి, హృదయ రోగాలు, భూతాల దొంగలు, ఇలా ఎన్నో విధాలుగా భయంకరమైన, భిన్నమైన రూపాల్లో ఉన్నారు.
కపాలశిరోహస్తైశ్చ సంగ్రామే నరకే తథా । రాక్షసైర్దానవైర్ఘోరైరుపవిష్టైః పురః స్థితైః
అక్కడ కపాలాలు, తలలు, చేతులతో పాటు యుద్ధంలో, నరకంలో రాక్షసులు, భయంకరమైన దానవులు నా ముందర కూర్చొని ఉన్నారు.
ధర్మాధికారిభిశ్చాత్ర చిత్రగుప్తాది లేఖకైః । వ్యాఘ్ర సింహ వరాహైశ్చ శిఖాసర్పైః సుదుర్ద్ధరైః
అక్కడ ధర్మాధికారులు, చిత్రగుప్తుడు వంటి లేఖకులు, పులులు, సింహాలు, జింకలు, శిఖరంతో ఉన్న పాములు కూడా ఉన్నాయి.
వృశ్చికైర్దంష్ట్రిభిర్భూతైః కీటకైర్మత్కుణాదిభిః । వృక చిత్రాది శునకైః కంకైర్గృధ్రైశ్చ జంబుకైః
అక్కడ చీమలు, విషదంతాల భూతాలు, పురుగులు, గుండ్రంగాల పురుగులు, నక్కలు, రంగురంగుల కుక్కలు, కాకులు, గద్దలు, నక్కలు ఉన్నాయి.
తస్కరైర్భూతదారిద్రైర్మారిభిర్డాకినీగ్రహైః । ముక్తకేశైః శ్వాసకాసైర్భ్రుకుటీ కుటిలాననైః
అక్కడ దొంగలు, దారిద్ర్యం కలిగించే భూతాలు, దుర్మార్గులు, డాకినీలు, వదులుగా జుట్టు వదిలినవారు, ఊపిరితిత్తుల వ్యాధి, దగ్గు ఉన్నవారు, భ్రుకుటి వేసినవారు, వంకర ముఖాలు ఉన్నవారు ఉన్నారు.
బృహత్ప్రతాపైర్నోభీతైః శాసకైః పాపకర్మణామ్ । యమః సభాయాం శుశుభే సేవ్యమానః పరిగ్రహైః
అక్కడ మహా శక్తివంతులు, భయపడని పాపకార్యాలను శిక్షించే వారు, యముడు తన పరివారంతో సభలో ప్రకాశిస్తూ కనిపించాడు.
భీమాటవికజీవైశ్చ యథా వ్యాలాంజనో గిరిః । తతో విశ్వేశ్వరః ప్రాహ సమయః కింకరాన్ప్రతి
అక్కడ భయంకరమైన అడవి జీవులు కూడా పర్వతంపై ఉన్న క్రూర జంతువుల్లా ఉన్నాయి. తర్వాత విశ్వేశ్వరుడు తన సేవకులతో మాట్లాడాడు.
నామభ్రాంతైర్భవద్భిశ్చ సమానీతః కథం మునిః । భీమకస్యాత్మజో గ్రామే కౌండిన్యే ముద్గలాభిధః
మీరు పేరులో తప్పుదోవ పట్టి, భీముని కుమారుడైన ముద్గలుడు అనే ఈ మునిని, కౌండిన్య గ్రామం నుండి ఎలా తీసుకొచ్చారు?
క్షీణాయుః క్షత్రియః సోఽస్తి ఆనేయో ముచ్యతామసౌ । శ్రుత్వైతత్తే గతాస్తస్మాదాయాతాః పునరేవ తే
ఇతడు క్షత్రియుడు, ఆయుష్షు ముగిసింది. ఇతడిని విడిచిపెట్టి తిరిగి తీసుకురావాలి. ఇది విని వారు అక్కడి నుండి వెళ్లి మళ్లీ వచ్చారు.
ధర్మరాజం పునః ప్రాహుః సర్వే తే యమకింకరాః । తత్రాస్మాభిర్గతైర్దేహీ క్షీణాయుర్నోపలక్షితః
అందరు యముని సేవకులు తిరిగి ధర్మరాజును ఇలా అడిగారు: మేము అక్కడికి వెళ్లినప్పుడు, ఆయుష్షు ముగిసిన ఆ జీవుడు కనబడలేదు.
యమ ఉవాచ- కిం కారణమదృశ్యాస్తే ప్రాయేణ భవతాం నరాః । సుకృతా ద్వాదశీయైస్తు ఖ్యాతా వైతరణీ నదీ
యముడు ఇలా అన్నాడు — మీలో చాలామంది ఎందుకు కనబడటం లేదు? ద్వాదశి వ్రతం చేసినవారికి వైతరణి నది ప్రసిద్ధి చెందింది.
ఉజ్జయిన్యాం ప్రయాగే వా యమునాయాం చ యే మృతాః । తిలహస్తిహిరణ్యాది దత్తం యైస్తు గవాహ్నికమ్
ఉజ్జయినిలో, ప్రయాగలో లేదా యమునా తీరంలో మరణించినవారు, నిత్యం నెయ్యి, బంగారం లేదా ఇతర దానాలు, గోవు సహితంగా ఇచ్చినవారు.
దూతా ఊచుః - తద్వ్రతం కీదృశం బ్రహ్మన్బ్రూహి సర్వమశేషతః । కిం తత్ర దేవ కర్త్తవ్యం పురుషైస్తవతోషదమ్
దూతలు ఇలా అడిగారు — బ్రహ్మన్, ఆ వ్రతం ఎలా చేయాలో పూర్తిగా చెప్పండి. అక్కడ మనుషులు దేవతలను సంతృప్తిపర్చడానికి ఏమి చేయాలి?
యేన కృతా నరశ్రేష్ఠ ద్వాదశీ కృష్ణపక్షజా । ఉపవాసే చ తేనైవ కథం పాపాత్ప్రముచ్యతే
ఏ విధంగా, మనుష్యులలో శ్రేష్ఠుడా, కృష్ణపక్ష ద్వాదశి ఉపవాసంతో చేసినవాడు పాపాల నుండి విముక్తి చెందుతాడు?
తద్వ్రతం కేన విధినా కర్త్తవ్యం చ యథా వద । సుప్రసన్నేన వక్తవ్యం దయాం కృత్వా దయానిధే
ఆ వ్రతాన్ని ఎలా చేయాలో, ఏ విధంగా ఆచరించాలో దయచేసి చెప్పండి. దయాసముద్రుడైన ప్రభూ, దయతో మమ్మల్ని అనుగ్రహించండి.
శ్రీముద్గల ఉవాచ- దూతానాం వచనం శ్రుత్వా ఉవాచ మధురం తదా । సర్వం వదామి భో దూతా యథాదృష్టం యథాశ్రుతమ్
శ్రీముద్గలుడు ఇలా అన్నాడు— దూతల మాటలు విని, ఆయన మధురంగా ఇలా పలికాడు: "ఓ దూతలారా! నేను చూచినదాన్ని, విన్నదాన్ని మీకు అంతా చెప్పుతాను."
యమ ఉవాచ- మార్గశీర్షాది మాసే తు యా ఇమాః కృష్ణపక్షజాః । తాసు పూర్వాసు విధివద్దూతా వైతరణీవ్రతమ్
యముడు ఇలా అన్నాడు— మార్గశిరమాసం మొదలుకొని వచ్చే నెలల్లో, కృష్ణపక్షంలో, ఆ వ్రతాన్ని ముందుగా నిర్ణయించిన విధంగా దూతలు చేయాలి.
ప్రతిమాసం చ కర్త్తవ్యం యావద్వర్షం భవేద్ధ్రువమ్ । యాం తు కృత్వా తు భో దూతా ముచ్యతే నాత్ర సంశయః
ప్రతి నెలా, ఏడాది పొడవునా, తప్పకుండా ఆ వ్రతాన్ని చేయాలి. ఓ దూతలారా, దాన్ని చేసినవాడు తప్పకుండా విముక్తి పొందుతాడు— ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఉపవాసస్య నియమః కర్త్తవ్యో విష్ణు తుష్టిదః । అద్య మే దేవదేవేశ ఉపవాసో భవిష్యతి
ఉపవాసానికి నియమం పాటించాలి, అది విష్ణువును సంతోషపెడుతుంది. నేడు, దేవదేవుడా, నా ఉపవాసం జరుగుతుంది.
ద్వాదశ్యాం పూజ్య గోవిందం భక్తిభావసమన్వితమ్ । స్వప్నేంద్రియస్య వైకల్యాద్భోజనం యచ్చ మైథునమ్
ద్వాదశి రోజున భక్తితో గోవిందుని పూజించాలి. నిద్రలో ఇంద్రియ బలహీనత వల్ల భోజనం లేదా ఇతర దోషాలు జరిగితే, వాటిని క్షమించాలి.
తత్సర్వం క్షమ మే దేవ కృపాం కృత్వా మమోపరి । ఏవం వై నియమం కృత్వా మధ్యాహ్నే తీర్థమావ్రజేత్
ప్రభూ, ఆ తప్పులన్నింటినీ దయతో నాకు క్షమించు. ఇలా నియమం పాటించిన తర్వాత, మధ్యాహ్నం పవిత్ర క్షేత్రానికి వెళ్లాలి.
మృద్గోమయ తిలాన్నీత్వా గంతవ్యం విధిపూర్వకమ్ । స్నానం తత్ర ప్రకర్తవ్యం వ్రతసంపూర్ణహేతవే
మట్టి, గోమయం, నువ్వులు తీసుకొని, నిర్ణీత విధిగా అక్కడికి వెళ్లాలి. అక్కడ ఆ వ్రతాన్ని పూర్తిచేయడానికి స్నానం చేయాలి.
అశ్వక్రాంతేతి మంత్రేణ స్నానం కుర్యాద్విశేషతః । అశ్వక్రాంతే రథక్రాంతే విష్ణుక్రాంతే వసుంధరే
'అశ్వక్రాంత' మంత్రంతో ప్రత్యేకంగా స్నానం చేయాలి: "అశ్వక్రాంత, రథక్రాంత, విష్ణుక్రాంత భూమిదేవి!"
మృత్తికే హర మే పాపం యన్మయా పూర్వసంచితమ్ । తయా హతేన పాపేన సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ఓ మట్టీ! నేను గతంలో చేసిన పాపాలన్నీ తొలగించు. ఆ పాపం పోయినవాడికి అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి కలుగుతుంది.
కాశ్యాం చైవ తు సంభూతాస్తిలా వై విష్ణురూపిణః । తిలస్నానేన గోవిందః సర్వం పాపం వ్యపోహతి
కాశీలో పుట్టిన నువ్వులు నిజంగా విష్ణు స్వరూపమే. నువ్వులతో స్నానం చేస్తే, గోవిందుడు అన్ని పాపాలను తొలగిస్తాడు.
విష్ణుదేహోద్భవా దేవి మహాపాపాపహారిణీ । సర్వం పాపం హర త్వం వై సర్వేషాం హి నమోఽస్తు తే
ఓ దేవీ! విష్ణుదేహం నుండి ఉద్భవించినవాడవు, మహాపాపాలను తొలగించేవాడవు. అందరిలోని పాపాలన్నీ నీవే పోగొట్టు. నీకు మా నమస్కారం.
తులసీపత్రకం ధృత్వా నామోచ్చారణపూర్వకమ్ । స్నానం సుకృతిభిః ప్రోక్తం కర్తవ్యం విధిపూర్వకమ్
తులసి ఆకును పట్టుకొని, నామాలను ఉచ్చరిస్తూ, సత్పురుషులు చెప్పిన విధంగా స్నానం చేయాలి.
ఏవం స్నాత్వా సముత్తీర్య పరిధాయ సువాససీ । తర్పయిత్వా పితౄన్దేవాంస్తతో విష్ణోస్తు పూజనమ్
అలా స్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించి, పితృదేవతలకు తర్పణం చేసి, ఆ తరువాత విష్ణువును పూజించాలి.
సంస్థాప్య చావ్రణం కుంభం పంచపల్లవసంయుతమ్ । పంచరత్నసమోపేతం దివ్యస్రగ్గంధవాసితమ్
ఓంకారంతో కూడిన పాత్రను, ఐదు ఆకులతో, ఐదు రత్నాలతో అలంకరించి, దివ్యపుష్పాలు, సుగంధాలు వేసి ఏర్పాటు చేయాలి.
జలపూర్ణం సద్రవ్యంచ తామ్రపాత్రసమన్వితమ్ । తత్రస్థం శ్రీధరం దేవం దేవదేవం తపోనిధిమ్
నీరు, ఇతర ద్రవ్యాలతో నింపి, రాగిపాత్రతో కలిపి, అందులో శ్రీధరుడిని, దేవదేవుడిని, తపోనిధిని ప్రతిష్టించాలి.