మోక్షదం రూపదం రాజ్యం నిత్యమేకాదశీవ్రతమ్ । యే కుర్వంతి మహీపాల శ్రద్ధయా పరయా యుతాః
రాజా! ఏకాదశి వ్రతాన్ని పరమ విశ్వాసంతో ఆచరించే వారికి అది మోక్షాన్ని, అందాన్ని, రాజ్యాన్ని ఎప్పుడూ ప్రసాదిస్తుంది.
యథోక్తవిధినా లోకే తే నరా విష్ణురూపిణః । జీవన్ముక్తాస్తు భూపాల దృశ్యంతే నాత్ర సంశయః
ఈ లోకంలో చెప్పిన విధంగా ఆచరించే వారు, రాజా! విష్ణువు వలె రూపాన్ని పొందుతారు. వారు బ్రతికుండగానే ముక్తులుగా కనిపిస్తారు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- జీవన్ముక్తాః కథం కృష్ణ విష్ణురూపాః కథం పునః । పాపరూపాశ్చ దృశ్యంతే పరం కౌతూహలం హి మే
యుధిష్ఠిరుడు అడిగాడు — కృష్ణా! వారు బ్రతికుండగానే ఎలా ముక్తులవుతారు? వారు ఎలా విష్ణువు వలె అవుతారు? మరికొందరు ఎందుకు పాపాత్ములుగా కనిపిస్తారు? నాకు దీనిపై ఎంతో ఆసక్తి ఉంది.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- యే చ రాజన్కలౌ భక్త్యా నిర్జలం వ్రతముత్తమమ్ । ఏకాదశ్యాః ప్రకుర్వంతి విధిదృష్టేన కర్మణా
శ్రీకృష్ణుడు అన్నాడు — రాజా! కలియుగంలో భక్తితో, నీరు కూడా తాగకుండా, నియమానుసారం ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరించే వారు —
న కథం విష్ణురూపాస్తే జీవన్ముక్తాః కథం నహి । సర్వపాపహరం పుణ్యం వ్రతమేకాదశీసమమ్
జీవితంలోనే ముక్తి పొందినవారు విష్ణువు రూపంలోనే ఉంటారు, ఎలా ఉండరు? పాపాలను తొలగించి, పుణ్యాన్ని కలిగించే వ్రతాలలో ఏకాదశికి సమానం మరొకటి లేదు.
న కించిద్విద్యతే రాజన్సర్వకామప్రదం నృణామ్ । ఏకాశనం దశమ్యాం చ నందాయాం నిర్జలం వ్రతమ్
ఓ రాజా, ఈ లోకంలో మనుషులకు అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే మరో మార్గం లేదు. దశమి రోజున ఒకే భోజనం చేసి, నందా రోజున నీరు కూడా తీసుకోకుండా ఉపవాసం చేయడం వంటిది మరొకటి లేదు.
పారణం చైవ భద్రాయాం కృత్వా విష్ణుసమా నరాః । శ్రద్ధావాన్యస్తు కురుతే కామదాయా వ్రతం శుభమ్
భద్రా రోజున ఉపవాసాన్ని విరమించినవారు విష్ణువుతో సమానంగా అవుతారు. శ్రద్ధతో ఎవరు కామదా వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారో వారు కూడా ఇదే ఫలితాన్ని పొందుతారు.
వాంఛితం లభతే సోఽపి ఇహలోకే పరత్ర చ । పవిత్రా పావనీ హ్యేషా మహాపాతకనాశినీ
వారు ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ తాము కోరినది పొందుతారు. ఈ వ్రతం పవిత్రమైనది, పవిత్రతను కలిగించేది, మహా పాపాలను నాశనం చేసే శక్తి కలది.
భుక్తిముక్తిప్రదా చైవ కర్తౄణాం నృపసత్తమ । కామదాయాం విధానేన పూజయేత్పురుషోత్తమమ్
ఓ ఉత్తమ రాజా, ఈ వ్రతాన్ని ఆచరించినవారికి భోగమూ, మోక్షమూ లభిస్తాయి. కామదా రోజున నియమానుసారం పురుషోత్తముడిని పూజించాలి.
పుష్పధూపాదిభిశ్చైవ నైవేద్యైర్వివిధైస్తథా । కాంస్య మాంసమసూరాంశ్చ చణకాన్కోద్రవాంస్తథా
ఆ రోజున పుష్పాలు, ధూపం మొదలైనవి, వివిధ నైవేద్యాలు సమర్పించాలి. కాని కాంస్య పాత్రలు, మాంసం, మసూరుపప్పు, శనగలు, కోద్రవ ధాన్యాలు వాడకూడదు.
శాకం మధు పరాన్నం చ పునర్భోజన మైథునమ్ । వైష్ణవో వ్రతకర్త్తా చ దశమ్యాం దశ వర్జయేత్
కూరగాయలు, తేనె, ఇతరులు చేసిన భోజనం, మళ్లీ భోజనం చేయడం, సంయోగం—ఈ పది విషయాలను వైష్ణవ వ్రతధారి దశమి రోజున తప్పక తప్పుకోవాలి.
ద్యూతం క్రీడాం తథా నిద్రా తాంబూలం దంతధావనమ్ । పరాపవాదం పైశున్యం స్తేయం హింసాం తథా రతిమ్
జూదం, ఆటలు, నిద్ర, పానసుపాకులు, పళ్ళు తోమడం, ఇతరుల నింద, అపవాదాలు, దొంగతనం, హింస, కామసుఖం—ఇవి అన్నీ వర్జించాలి.
క్రోధం చ వితథం వాక్యమేకాదశ్యాం వివర్జయేత్ । కాంస్యం మాంసంమసూరాంశ్చ తైలం వితథభాషణమ్
ఏకాదశి రోజున కోపం, అబద్ధం మాట్లాడడం వదలాలి. అలాగే కాంస్య పాత్రలు, మాంసం, మసూరుపప్పు, నూనె, అబద్ధపు మాటలు కూడా వాడకూడదు.
వ్యాయామం చ ప్రవాసం చ పునర్భోజనమైథునమ్ । వృషపృష్ఠం పరాన్నం చ శాకం చ ద్వాదశీదినే
వ్యాయామం, ప్రయాణం, మళ్లీ భోజనం చేయడం, సంయోగం, ఎద్దు మీద కూర్చోవడం, ఇతరులు చేసిన భోజనం, కూరగాయలు—ఇవన్నీ ద్వాదశి రోజున వదలాలి.
అనేన విధినా రాజన్విహితా యైశ్చ కామదా । రాత్రౌ జాగరణం కృత్వా పూజితః పురుషోత్తమః
ఓ రాజా, ఈ విధంగా కామదా వ్రతాన్ని ఆచరించి, రాత్రి జాగరణ చేసి, పురుషోత్తముని పూజించినవారు—
సర్వపాపవినిర్ముక్తాస్తే యాంతి పరమాం గతిమ్ । పఠనాచ్ఛ్రవణాద్రాజన్గోసహస్రఫలం లభేత్
వారు అన్ని పాపాలనుండి విముక్తి పొంది, పరమగతిని పొందుతారు. ఈ కథను చదువడం లేదా వినడం వలన కూడా, ఓ రాజా, వెయ్యి గోవులను దానం చేసిన ఫలితం లభిస్తుంది.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సాహస్ర్యాం సంహితాయాముత్తరఖణ్డే ఉమాపతినారదసంవాదే పురుషోత్తమమాసస్య శుక్లా కామదానామైకాదశీనామ త్రిషష్టితమోఽధ్యాయః
ఇలా శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, పంచపదిహేను వేల శ్లోకాల సమాహితమైన ఉత్తరకండంలో, ఉమాపతి-నారద సంభాషణలో, పురుషోత్తమ మాస శుక్లపక్ష కామదా ఏకాదశుల పేరుతో అరవై మూడవ అధ్యాయం ముగిసింది.
నారద ఉవాచ- చాతుర్మాస్యాం తు నియమా యే కేచిద్భువి విశ్రుతాః । తానహం శ్రోతుమిచ్ఛామి కథయస్వ మహేశ్వర
నారదుడు ఇలా అడిగాడు— భూమండలంలో ప్రసిద్ధమైన చాతుర్మాస్య నియమాలు ఎన్నో ఉన్నాయి. వాటి గురించి నేను వినాలని కోరుతున్నాను, మహేశ్వరా, దయచేసి వివరంగా చెప్పండి.
చాతుర్మాస్యే హరౌ సుప్తే కర్త్తవ్యం కిం జనార్దనే । షడ్రసానాం పరిత్యాగే నఖకేశవిధారణే । అన్యైశ్చ నియమైః స్వామిన్యత్ఫలం తద్ బ్రవీహి మే
చాతుర్మాస్యంలో హరి నిద్రించేటప్పుడు జనార్దనుని కొరకు ఏమి చేయాలి? ఆరు రుచులను వదిలిపెట్టడం, జుట్టు, గోర్లు కోయకపోవడం, ఇతర నియమాలు పాటించడంలో కలిగే ఫలితం ఏమిటో చెప్పండి ప్రభూ.
సూత ఉవాచ- ఏతచ్ఛ్రుత్వా త్వసౌ దేవః ప్రహస్యోత్ఫుల్లలోచనః । ప్రోవాచ తం ద్విజవరం నారదం తపసాన్నిధిమ్
సూతుడు ఇలా చెప్పాడు— ఈ మాటలు విని ఆ దేవుడు ఆనందంతో కన్నులు విప్పి చిరునవ్వుతో, తపస్సులో నిపుణుడైన నారదునికి ఇలా సమాధానం చెప్పాడు.
మహాదేవ ఉవాచ- శృణు త్వమిహ దేవర్షే కథయామి సవిస్తరమ్ । ఆషాఢస్య సితే పక్షే ఏకాదశ్యాముపోషితః
మహాదేవుడు ఇలా అన్నాడు— దేవర్షీ, ఇక్కడ నీవు విను, నేను పూర్తిగా వివరంగా చెబుతాను. ఆశాఢ మాస శుక్లపక్ష ఏకాదశి రోజున ఉపవాసం చేసి—
చాతుర్మాస్యవ్రతానీహ గృహ్ణీయాద్భక్తిపూర్వకమ్ । భూమిశయ్యాసమారూఢో యోగనిద్రాం గతే హరౌ
హరి యోగనిద్రలోకి వెళ్లినప్పుడు, భక్తితో నేలపై పడుకుని, ఇక్కడ చాతుర్మాస్య వ్రతాలను ఆచరించాలి.
నయేత చతురో మాసాన్యావద్భవతి కార్తికీ । ప్రతిష్ఠా న ప్రవర్త్తంతే తథా యజ్ఞాదికాః క్రియాః
కార్తికి మాసం వచ్చే వరకు నాలుగు నెలలు, ప్రతిష్ఠలు లేదా యజ్ఞాదిక క్రతువులు జరగవు.
వివాహవ్రతసంబంధ అన్యన్మాఙ్గల్యకర్మ చ । భూపయానం తథా యాత్రా అన్యాశ్చ వివిధాః క్రియాః
పెళ్లి, వ్రతాలు, ఇతర శుభకార్యాలు, రాజుల ప్రయాణాలు, యాత్రలు మరియు ఇతర వివిధ కార్యాలు—
ప్రసుప్తే చ జగన్నాథే అచ్యుతే గరుడధ్వజే । వ్రతక్రియాం చరేద్యస్తు తస్య వ్రతఫలం శృణు
జగన్నాధుడైన అచ్యుతుడు, గరుడధ్వజుడు నిద్రలో ఉన్నప్పుడు ఎవరు వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారో, ఆ వ్రత ఫలితాన్ని విను.
అశ్వమేధసహస్రైస్తు యత్ఫలం ప్రాప్నుయాన్నరః । చాతుర్మాస్యవ్రతైశ్చీర్ణైస్తత్ఫలం సమవాప్నుయాత్
వెయ్యి అశ్వమేధ యాగాలు చేసినవాడికి లభించే ఫలితం, ఆ నాలుగు నెలల వ్రతాన్ని ఆచరించినవాడికి కూడా అదే ఫలితం లభిస్తుంది.
మిథునస్థే సహస్రాంశౌ స్వాపయేన్మధుసూదనమ్ । తులారాశౌ గతే సూర్యే పునరుత్థాపయేద్ధరిమ్
సూర్యుడు తులారాశిలోకి ప్రవేశించినప్పుడు మధుసూదనుని నిద్రకు ఉంచాలి; సూర్యుడు వృశ్చికరాశిలోకి వెళ్ళినప్పుడు హరిని మళ్లీ మేల్కొలపాలి.
అధిమాసే తు పతితే తదా చైష విధిక్రమః । స్థాపయేత్ప్రతిమాం విష్ణోః శంఖచక్రగదాధరీమ్
అధికమాసం వచ్చినపుడు, ఈ విధానాన్ని పాటించాలి: శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన విష్ణువు విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించాలి.
పీతాంబరధరాం సౌమ్యాం పర్యంకే స్థాపయేత్శుచౌ । శ్వేతవస్త్రసమాచ్ఛన్నే సోపధానే తు నారద
పసుపు వస్త్రాలు ధరించిన, శాంతమైన రూపంలో ఉన్న ఆ విగ్రహాన్ని శుభ్రమైన మంచంపై, తెల్లని వస్త్రంతో కప్పి, దిండు ఉంచి స్థాపించాలి, నారదా.
ఇతిహాసపురాణజ్ఞో విష్ణుభక్తోఽథవా పునః । స్నాపయిత్వా దధిక్షీరమధులాజఘృతస్తథా
ఇతిహాస పురాణాలను తెలిసినవాడు లేదా విష్ణుభక్తుడు, ఆ విగ్రహాన్ని పెరుగు, పాలు, తేనె, తాన్యం, నెయ్యితో అభిషేకం చేసి—