మునిపుష్పార్చితో విష్ణుః కార్తికే పురుషోత్తమః । దదాత్యభిమతాన్కామాన్శశిసూర్యగ్రహే యథా
కార్తిక మాసంలో మునిపువ్వులతో పురుషోత్తముడైన విష్ణువుని పూజిస్తే, చంద్రుడు లేదా సూర్యుని గ్రహణ సమయంలో లభించే ఫలితంలా, కోరిన కోరికలు నెరవేరుతాయి.
విహాయ సర్వపుష్పాణి మునిపుష్పేణ కేశవమ్ । కార్తికే యోఽర్చయేద్భక్త్యా వాజిమేధఫలం లభేత్
ఇతర పువ్వులన్నీ వదిలేసి, కార్తిక మాసంలో మునిపువ్వులతో భక్తితో కేశవుని పూజిస్తే, అశ్వమేధ యాగ ఫలితం లభిస్తుంది.
తులసీదలాని పుష్పాణి యే యచ్ఛంతి జనార్దనే । కార్తికే సకలం వత్స పాపం జన్మాయుతం దహేత్
కార్తిక మాసంలో తులసీ దళాలు, పువ్వులు జనార్దనునికి సమర్పించినవారి పది వేల జన్మల పాపాలన్నీ పూర్తిగా కాలిపోతాయి, ప్రియమైనవాడా!
దృష్టా స్పృష్టాథ వా ధ్యాతా కీర్తితా నామతస్తు తా । రోపితా సించితా నిత్యం పూజితా తులసీ శుభా
తులసిని చూసినా, తాకినా, ధ్యానించినా, పేరు పలికినా, నాటినా, ప్రతిరోజూ నీళ్లు పోసినా, పూజ చేసినా — ఆ పవిత్ర తులసి పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది.
నవధా తులసీభక్తిం యే కుర్వంతి దినేదినే । యుగకోటిసహస్రాణి తన్వంతి సుకృతం మునే
ప్రతి రోజు తొమ్మిది విధాల తులసీ భక్తిని ఆచరించే వారు, యుగ కోటి సహస్రాల పాటు పుణ్యఫలితాన్ని సంపాదిస్తారు, మహర్షీ!
యావచ్ఛాఖాప్రశాఖాభిర్బీజపుష్పదలైర్మునే । రోపితా తులసీ పుంభిర్వర్ద్ధతే వసుధాతలే
పురుషులు నాటిన తులసి చెట్టు, దాని శాఖలు, ఉపశాఖలు, విత్తనాలు, పువ్వులు, ఆకులతో భూమిపై పెరుగుతున్నంత కాలం, మహర్షీ!
తేషాం వంశే తు యే జాతా యే భవిష్యంతి యే గతాః । ఆకల్పవర్షసాహస్రం తేషాం వాసో హరేర్గృహే
వారి వంశంలో పుట్టినవారు, పుట్టబోయేవారు, గతించినవారు — అందరూ కల్పాంతం వరకూ హరిదేవుని ఇంట్లో నివసించగలుగుతారు.
యత్ఫలం సర్వపుష్పేషు సర్వపత్రేషు నారద । తులసీదలేన చైకేన కార్తికే ప్రాప్యతే తు తత్
నారదా! అన్ని పువ్వులు, అన్ని ఆకులతో లభించే పుణ్యాన్ని, కార్తిక మాసంలో ఒక్క తులసీ దళం సమర్పించినా పొందవచ్చు.
సంప్రాప్తం కార్త్తికం దృష్ట్వా నియమేన జనార్దనః । పూజనీయో మహావిష్ణుః కోమలైస్తులసీదలైః
కార్తిక మాసం వచ్చినప్పుడు, నియమంగా జనార్దనుని మృదువైన తులసీ దళాలతో పూజించాలి.
ఇష్ట్వా క్రతుశతైర్దేవాన్దత్త్వా దానాన్యనేకశః । తులసీదలైస్తు తత్పుణ్యం కార్తికే కేశవార్చనే
వంద యాగాలు చేసి, ఎన్నో దానాలు ఇచ్చినంత పుణ్యం, కార్తిక మాసంలో తులసీ దళాలతో కేశవుని పూజించినా లభిస్తుంది.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ - భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి వ్రతానాముత్తమం వ్రతమ్ । సర్వపాపహరం విష్ణోః ఫలదం వ్రతినాం చ యత్
యుదిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు — భగవంతుడా! అన్ని వ్రతాల్లో శ్రేష్ఠమైనది, పాపాలను తొలగించేది, విష్ణువుకు సంబంధించినది, వ్రతదారులకు ఫలితాన్ని ఇచ్చేది ఏది? దయచేసి నాకు చెప్పండి.
పురుషోత్తమమాసస్య కథాం బ్రూహి జనార్దన । కో విధిః కిం ఫలం తస్య కో దేవస్తత్ర పూజ్యతే
జనార్దనా! పురుషోత్తమ మాసం గురించి వివరంగా చెప్పండి. దాని ఆచరణ విధానం ఏమిటి? దాని ఫలితం ఏమిటి? ఆ మాసంలో ఎవరు పూజించబడతారు?
అధిమాసే చ సంప్రాప్తే వ్రతం బ్రూహి జనార్దన । కస్య దానస్య కిం పుణ్యం కిం కర్త్తవ్యం నృభిః ప్రభో
జనార్దనా! అదిమాసం వచ్చినప్పుడు ఏ వ్రతం చేయాలో చెప్పండి. ఏ దానానికి ఎంత పుణ్యం వస్తుంది? మనుషులు ఏం చేయాలి? ప్రభూ! వివరంగా చెప్పండి.
కథం స్నానం చ కిం జాప్యం కథం పూజావిధిః స్మృతః । కిం భోజ్యముత్తమం చాన్నం మాసేఽస్మిన్పురుషోత్తమే
ఈ పురుషోత్తమ మాసంలో ఎలా స్నానం చేయాలి? ఏ మంత్రాలు జపించాలి? పూజా విధానం ఎలా ఉండాలి? ఏ ఆహారం ఉత్తమమైందిగా భోజనం చేయాలి?
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- కథయిష్యామి రాజేంద్ర భవతః స్నేహకారణాత్ । పురుషోత్తమమాసస్య మాహాత్మ్యం పాపనాశనమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — రాజేంద్రా! నీపై ఉన్న ప్రేమతో నేను పురుషోత్తమ మాస మహిమను, పాపాలను నశింపజేసే గొప్పతనాన్ని నీకు వివరంగా చెబుతాను.
అధిమాసే తు సంప్రాప్తే భవేదేకాదశీ తు యా । కమలా నామ సా నామ్నా తిథీనాముత్తమా తిథిః
అదిమాసంలో వచ్చే ఏకాదశి 'కమలా' అని పిలవబడుతుంది. అన్ని తిథుల్లో అది అత్యుత్తమమైనది.
తస్యా వ్రతప్రభావేన కమలాభిముఖీ భవేత్ । బ్రాహ్మే ముహూర్త్తే చోత్థాయ సంస్మృత్య పురుషోత్తమమ్
ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించడంవల్ల కమలాదేవికి మనస్సు లగ్నమవుతుంది. బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి పురుషోత్తముని ధ్యానం చేయాలి.
స్నాత్వా చైవ విధానేన నియమం కారయేద్వ్రతీ । గృహే త్వేకగుణం జాప్యం నద్యాం తు ద్విగుణం స్మృతమ్
సరైన విధంగా స్నానం చేసి, వ్రతదారి నియమంగా ఉండాలి. ఇంట్లో ఒకసారి జపించాలి; నదీ తీరంలో అయితే రెండింతలు చేయాలి.
గవాం గోష్ఠే సహస్రోర్ధ్వమగ్న్యాగారే శతాన్వితమ్ । శివక్షేత్రేషు తీర్థేషు దేవతానాం చ సన్నిధౌ
ఆవుల గోశాలలో వెయ్యిసార్లు, అగ్నిగృహంలో నూరుసార్లు, శివక్షేత్రాల్లో, తీర్థాల్లో, దేవతల సమక్షంలో జపించాలి.
లక్షం తులస్యాః సాంనిధ్యే హ్యనంతం విష్ణుసన్నిధౌ । అవంత్యామభవత్కశ్చిచ్ఛివశర్మా ద్విజోత్తమః
తులసి మొక్క సమక్షంలో లక్షసార్లు, విష్ణువు సమక్షంలో అయితే అంతులేని సంఖ్యలో జపించాలి. అవంతి పట్టణంలో శివశర్మ అనే గొప్ప బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.
తస్యాత్మజాస్తు పంచాసన్కనిష్ఠో దోషవానభూత్ । తదా పిత్రా పరిత్యక్తస్త్యక్తః స్వజనబాంధవైః
ఆయనకు యాభై మంది కుమారులు ఉండేవారు. అందులో చిన్నవాడు దోషాలతో ఉండేవాడు. తన తండ్రి, బంధువులు అతన్ని వదిలేశారు.
కుకర్మణః ప్రభావేన గతో దూరతరం వనమ్ । ఏకదా దైవయోగేన తీర్థరాజం సమాగతః
తన చెడు పనుల వల్ల అతను దూరమైన అడవికి వెళ్లాడు. ఒకసారి విధి వల్ల అతను తీర్థరాజు వద్దకు చేరుకున్నాడు.
క్షుత్క్షామో దీనవదనస్త్రివేణ్యాం స్నానమాచరత్ । మునీనామాశ్రమాంస్తత్ర విచిన్వన్క్షుధయార్దితః
ఆయన ఆకలితో క్షీణించి, విషాదంగా ముఖంతో, త్రివేణి సంగమంలో స్నానం చేశాడు. అక్కడ మునుల ఆశ్రమాలు వెతుకుతూ, ఆకలితో బాధపడుతూ తిరిగాడు.
హరిమిత్రమునేస్తత్ర దదర్శాశ్రమముత్తమమ్ । పురుషోత్తమమాసే వై జనానాం చ సమాగమే
అక్కడ హరిమిత్ర ముని ఆశ్రమాన్ని చూశాడు. పురుషోత్తమ మాసంలో జనసమూహం కూడిన సమయంలో అది జరిగింది.
తత్రాశ్రమే కథయతాం కథాం కల్మషనాశినీమ్ । బ్రాహ్మణానాం ముఖాత్తేన శ్రద్ధయా కమలా శ్రుతా
ఆ ఆశ్రమంలో పాపాలను తొలగించే కథలు చెప్పబడుతున్నప్పుడు, బ్రాహ్మణుల నోటితో కమలా ఏకాదశి గురించి శ్రద్ధతో విన్నాడు.
ఏకాదశీ పుణ్యతమా భుక్తిముక్తిప్రదాయినీ । జయశర్మా విధానేన శ్రుత్వేమాం కమలా తిథిమ్
కమలా ఏకాదశి అత్యంత పవిత్రమైనది, భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది. జయశర్ముడు విధానం ప్రకారం ఆ తిథిని విని, ఆచరించాడు.
ఏకాదశీపుణ్యతమా భుక్తిముక్తిప్రదాయినీ । వ్రతం కృతం చ తైః సార్ద్ధం స్థిత్వా శూన్యాలయే తదా
కమలా ఏకాదశి అత్యంత పవిత్రమైనది, భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది. అతను ఇతరులతో కలిసి ఆ వ్రతాన్ని పాటించి, ఖాళీ గృహంలో ఉన్నాడు.
నిశీథే సమనుప్రాప్తే లక్ష్మీస్తత్ర సమాగతా । వరం దదామి భో విప్ర కమలాయాః ప్రభావతః
అర్ధరాత్రి వచ్చినప్పుడు లక్ష్మీదేవి అక్కడ ప్రత్యక్షమై, 'బ్రాహ్మణా! కమలా ఏకాదశి ప్రభావంతో నేను నీకు వరం ఇస్తాను' అని అనుగ్రహించింది.
జయశర్మోవాచ - కా త్వం కస్యాసి రంభోరు ప్రసన్నా చ కథం మమ । ఇంద్రాణీ సురనాథస్య భవానీ శంకరస్య వా
జయశర్ముడు ఇలా అడిగాడు — నీ తొడలు వృక్షశాఖలా అందంగా ఉన్నాయి, నువ్వెవరు? ఎవరి కుమార్తె? నాపై ఇలా దయ చూపడమేం కారణం? నువ్వు దేవేంద్రుని భార్య ఇంద్రాణివా, లేక శంకరుని భార్య భవానివా?
గంధర్వీ కిన్నరీ వాథ వధూర్వా చంద్రసూర్యయోః । త్వత్సదృక్షా న దృష్టా చ న శ్రుతా చ శుభాననే
నువ్వు గంధర్విణివా, కిన్నరివా, లేక చంద్రుడు లేదా సూర్యుని భార్యవా? నీలాంటి అందాన్ని నేను ఎప్పుడూ చూడలేదు, వినలేదు కూడా, ఓ మంగళముఖి!