న తస్య పునరావృత్తిర్మయా దృష్టా కలిప్రియ । గీతం నృత్యం చ వాద్యం చ భవ్యాం విష్ణుకథాం మునే
అతనికి మళ్లీ జననం లేదు, ఇది నేను చూశాను, కలియుగాన్ని ప్రేమించువాడా. గానం, నృత్యం, వాద్యం, విష్ణువు యొక్క పవిత్రమైన కథ, మునీ—
యః కరోతి స పుణ్యాత్మా త్రైలోక్యోపరి సంస్థితః । బహుపుష్పైర్బహుఫలైః కర్పూరాగురుకుంకుమైః 6.61.
ఇవి చేసే వాడు పుణ్యాత్ముడు, మూడు లోకాలకు పైగా స్థితుడవుతాడు. అనేక పువ్వులు, అనేక పండ్లు, కర్పూరం, అగరు, కుంకుమతో—
హరేః పూజా విధాతవ్యా కార్తికే బోధవాసరే । యస్మాత్పుణ్యమసంఖ్యాతం ప్రాప్యతే మునిసత్తమ
కార్తిక మాసంలో ప్రబోధినీ రోజున హరిదేవుని పూజ తప్పనిసరిగా చేయాలి. ఎందుకంటే, అప్పుడు చేసిన పూజ వల్ల లెక్కలేనంత పుణ్యం లభిస్తుంది, మహర్షీ!
ఫలైర్నానావిధైర్ద్రవ్యైః ప్రబోధిన్యాం తు జాగరే । శంఖే తోయం సమాదాయ అర్ఘో దేయో జనార్దనే
ప్రబోధినీ రాత్రి జాగరణ చేసి,色色 పండ్లు, ఇతర పదార్థాలతో పూజ చేసి, శంఖంలో నీళ్లు పోసి జనార్దనునికి అర్ఘ్యం సమర్పించాలి.
యత్ఫలం సర్వతీర్థేషు సర్వదానేషు యత్ఫలమ్ । తత్ఫలం కోటిగుణితం దత్త్వార్ఘం బోధవాసరే
ప్రబోధినీ రోజున అర్ఘ్యం సమర్పిస్తే, అన్ని తీర్థయాత్రలు, అన్నివిధాల దానాలు చేసిన ఫలితం కన్నా కోటి రెట్లు ఎక్కువ పుణ్యం లభిస్తుంది.
గురుపూజా తతః కార్యా భోజనాచ్ఛాదనాదిభిః । దక్షిణాభిశ్చ దేవర్షే తుష్ట్యర్థం చక్రపాణినః
తర్వాత గురువుని భోజనం, వస్త్రాలు, ఇతర బహుమతులతో పూజించి, దక్షిణా సమర్పించాలి. ఇలా చేయడం వల్ల చక్రాయుధుడైన విష్ణువు సంతోషిస్తాడు, దేవర్షీ!
భాగవతం శృణుతే యస్తు పురాణం చ పఠేన్నరః । ప్రత్యక్షరం భవేత్తస్య కపిలాదానజం ఫలమ్
ఎవరైనా భాగవతాన్ని వినినా, పురాణాన్ని పఠించినా, ప్రతి అక్షరానికి కపిలుడు చేసిన దానానికి సమానమైన పుణ్యం లభిస్తుంది.
కార్త్తికే మునిశార్దూల స్వశక్త్యా వైష్ణవం వ్రతమ్ । యః కరోతి యథోక్తం తు ముక్తిస్తస్య సునిశ్చలా
మహర్షీ! కార్తిక మాసంలో ఎవరు తమ శక్తికి తగినట్లుగా వైష్ణవ వ్రతాన్ని నిష్టతో ఆచరిస్తారో, వారికి మోక్షం ఖచ్చితంగా లభిస్తుంది.
కేతక్యా ఏకపత్రేణ పూజితో గరుడధ్వజః । సమాః సహస్రం సుప్రీతో భవతి మధుసూదనః
కేతకీ ఆకుతో గరుడధ్వజుడైన మధుసూదనుని పూజిస్తే, ఆయన వెయ్యేళ్లు ఎంతో సంతోషంగా ఉంటాడు.
అగస్తికుసుమైర్దేవం పూజయేద్యో జనార్దనమ్ । దర్శనాత్తస్య దేవర్షే నరకాగ్నిః ప్రణశ్యతి
అగస్త్య పువ్వులతో జనార్దనుని పూజించినవారికి, ఆయనను కేవలం దర్శించడమే చాలు, నరకాగ్ని పూర్తిగా నశిస్తుంది, దేవర్షీ!
మునిపుష్పార్చితో విష్ణుః కార్తికే పురుషోత్తమః । దదాత్యభిమతాన్కామాన్శశిసూర్యగ్రహే యథా
కార్తిక మాసంలో మునిపువ్వులతో పురుషోత్తముడైన విష్ణువుని పూజిస్తే, చంద్రుడు లేదా సూర్యుని గ్రహణ సమయంలో లభించే ఫలితంలా, కోరిన కోరికలు నెరవేరుతాయి.
విహాయ సర్వపుష్పాణి మునిపుష్పేణ కేశవమ్ । కార్తికే యోఽర్చయేద్భక్త్యా వాజిమేధఫలం లభేత్
ఇతర పువ్వులన్నీ వదిలేసి, కార్తిక మాసంలో మునిపువ్వులతో భక్తితో కేశవుని పూజిస్తే, అశ్వమేధ యాగ ఫలితం లభిస్తుంది.
తులసీదలాని పుష్పాణి యే యచ్ఛంతి జనార్దనే । కార్తికే సకలం వత్స పాపం జన్మాయుతం దహేత్
కార్తిక మాసంలో తులసీ దళాలు, పువ్వులు జనార్దనునికి సమర్పించినవారి పది వేల జన్మల పాపాలన్నీ పూర్తిగా కాలిపోతాయి, ప్రియమైనవాడా!
దృష్టా స్పృష్టాథ వా ధ్యాతా కీర్తితా నామతస్తు తా । రోపితా సించితా నిత్యం పూజితా తులసీ శుభా
తులసిని చూసినా, తాకినా, ధ్యానించినా, పేరు పలికినా, నాటినా, ప్రతిరోజూ నీళ్లు పోసినా, పూజ చేసినా — ఆ పవిత్ర తులసి పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది.
నవధా తులసీభక్తిం యే కుర్వంతి దినేదినే । యుగకోటిసహస్రాణి తన్వంతి సుకృతం మునే
ప్రతి రోజు తొమ్మిది విధాల తులసీ భక్తిని ఆచరించే వారు, యుగ కోటి సహస్రాల పాటు పుణ్యఫలితాన్ని సంపాదిస్తారు, మహర్షీ!
యావచ్ఛాఖాప్రశాఖాభిర్బీజపుష్పదలైర్మునే । రోపితా తులసీ పుంభిర్వర్ద్ధతే వసుధాతలే
పురుషులు నాటిన తులసి చెట్టు, దాని శాఖలు, ఉపశాఖలు, విత్తనాలు, పువ్వులు, ఆకులతో భూమిపై పెరుగుతున్నంత కాలం, మహర్షీ!
తేషాం వంశే తు యే జాతా యే భవిష్యంతి యే గతాః । ఆకల్పవర్షసాహస్రం తేషాం వాసో హరేర్గృహే
వారి వంశంలో పుట్టినవారు, పుట్టబోయేవారు, గతించినవారు — అందరూ కల్పాంతం వరకూ హరిదేవుని ఇంట్లో నివసించగలుగుతారు.
యత్ఫలం సర్వపుష్పేషు సర్వపత్రేషు నారద । తులసీదలేన చైకేన కార్తికే ప్రాప్యతే తు తత్
నారదా! అన్ని పువ్వులు, అన్ని ఆకులతో లభించే పుణ్యాన్ని, కార్తిక మాసంలో ఒక్క తులసీ దళం సమర్పించినా పొందవచ్చు.
సంప్రాప్తం కార్త్తికం దృష్ట్వా నియమేన జనార్దనః । పూజనీయో మహావిష్ణుః కోమలైస్తులసీదలైః
కార్తిక మాసం వచ్చినప్పుడు, నియమంగా జనార్దనుని మృదువైన తులసీ దళాలతో పూజించాలి.
ఇష్ట్వా క్రతుశతైర్దేవాన్దత్త్వా దానాన్యనేకశః । తులసీదలైస్తు తత్పుణ్యం కార్తికే కేశవార్చనే
వంద యాగాలు చేసి, ఎన్నో దానాలు ఇచ్చినంత పుణ్యం, కార్తిక మాసంలో తులసీ దళాలతో కేశవుని పూజించినా లభిస్తుంది.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ - భగవఞ్ఛ్రోతుమిచ్ఛామి వ్రతానాముత్తమం వ్రతమ్ । సర్వపాపహరం విష్ణోః ఫలదం వ్రతినాం చ యత్
యుదిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు — భగవంతుడా! అన్ని వ్రతాల్లో శ్రేష్ఠమైనది, పాపాలను తొలగించేది, విష్ణువుకు సంబంధించినది, వ్రతదారులకు ఫలితాన్ని ఇచ్చేది ఏది? దయచేసి నాకు చెప్పండి.
పురుషోత్తమమాసస్య కథాం బ్రూహి జనార్దన । కో విధిః కిం ఫలం తస్య కో దేవస్తత్ర పూజ్యతే
జనార్దనా! పురుషోత్తమ మాసం గురించి వివరంగా చెప్పండి. దాని ఆచరణ విధానం ఏమిటి? దాని ఫలితం ఏమిటి? ఆ మాసంలో ఎవరు పూజించబడతారు?
అధిమాసే చ సంప్రాప్తే వ్రతం బ్రూహి జనార్దన । కస్య దానస్య కిం పుణ్యం కిం కర్త్తవ్యం నృభిః ప్రభో
జనార్దనా! అదిమాసం వచ్చినప్పుడు ఏ వ్రతం చేయాలో చెప్పండి. ఏ దానానికి ఎంత పుణ్యం వస్తుంది? మనుషులు ఏం చేయాలి? ప్రభూ! వివరంగా చెప్పండి.
కథం స్నానం చ కిం జాప్యం కథం పూజావిధిః స్మృతః । కిం భోజ్యముత్తమం చాన్నం మాసేఽస్మిన్పురుషోత్తమే
ఈ పురుషోత్తమ మాసంలో ఎలా స్నానం చేయాలి? ఏ మంత్రాలు జపించాలి? పూజా విధానం ఎలా ఉండాలి? ఏ ఆహారం ఉత్తమమైందిగా భోజనం చేయాలి?
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- కథయిష్యామి రాజేంద్ర భవతః స్నేహకారణాత్ । పురుషోత్తమమాసస్య మాహాత్మ్యం పాపనాశనమ్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — రాజేంద్రా! నీపై ఉన్న ప్రేమతో నేను పురుషోత్తమ మాస మహిమను, పాపాలను నశింపజేసే గొప్పతనాన్ని నీకు వివరంగా చెబుతాను.
అధిమాసే తు సంప్రాప్తే భవేదేకాదశీ తు యా । కమలా నామ సా నామ్నా తిథీనాముత్తమా తిథిః
అదిమాసంలో వచ్చే ఏకాదశి 'కమలా' అని పిలవబడుతుంది. అన్ని తిథుల్లో అది అత్యుత్తమమైనది.
తస్యా వ్రతప్రభావేన కమలాభిముఖీ భవేత్ । బ్రాహ్మే ముహూర్త్తే చోత్థాయ సంస్మృత్య పురుషోత్తమమ్
ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించడంవల్ల కమలాదేవికి మనస్సు లగ్నమవుతుంది. బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి పురుషోత్తముని ధ్యానం చేయాలి.
స్నాత్వా చైవ విధానేన నియమం కారయేద్వ్రతీ । గృహే త్వేకగుణం జాప్యం నద్యాం తు ద్విగుణం స్మృతమ్
సరైన విధంగా స్నానం చేసి, వ్రతదారి నియమంగా ఉండాలి. ఇంట్లో ఒకసారి జపించాలి; నదీ తీరంలో అయితే రెండింతలు చేయాలి.
గవాం గోష్ఠే సహస్రోర్ధ్వమగ్న్యాగారే శతాన్వితమ్ । శివక్షేత్రేషు తీర్థేషు దేవతానాం చ సన్నిధౌ
ఆవుల గోశాలలో వెయ్యిసార్లు, అగ్నిగృహంలో నూరుసార్లు, శివక్షేత్రాల్లో, తీర్థాల్లో, దేవతల సమక్షంలో జపించాలి.
లక్షం తులస్యాః సాంనిధ్యే హ్యనంతం విష్ణుసన్నిధౌ । అవంత్యామభవత్కశ్చిచ్ఛివశర్మా ద్విజోత్తమః
తులసి మొక్క సమక్షంలో లక్షసార్లు, విష్ణువు సమక్షంలో అయితే అంతులేని సంఖ్యలో జపించాలి. అవంతి పట్టణంలో శివశర్మ అనే గొప్ప బ్రాహ్మణుడు ఉండేవాడు.