సింహాసనసమారూఢః సుశ్వేతచ్ఛత్రచామరః । కిరీటకుండలయుతో హారకేయూరభూషితః । స్తూయమానశ్చ గంధర్వైరప్సరోగణసేవితః
సింహాసనంపై కూర్చొని, తెల్లని గొడుగు, చామరాలతో సేవ చేయబడుతూ, కిరీటము, కుండలాలు, హారాలు, కంకణాలతో అలంకరించబడి, గంధర్వులు స్తుతిస్తూ, అప్సరసలు పరిచర్య చేస్తూ ఉన్నాడు.
శోభనః శోభతే యత్ర రాజరాజోపరో యథా । సోమశర్మేతి విఖ్యాతో ముచుకుందపురేఽభవత్
అక్కడ శోభనుడు రాజరాజులను మించిపోయేలా వెలిగిపోతున్నాడు. ముచుకుందపురంలో సోమశర్మ అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తీర్థయాత్రాప్రసంగేన భ్రమన్విప్రో దదర్శ తమ్ । నృపజామాతరం జ్ఞాత్వా తత్సమీపం జగామ సః
తీర్థయాత్ర సందర్భంలో ఒక బ్రాహ్మణుడు అక్కడికి వచ్చి అతన్ని చూశాడు. అతను రాజకుమారుడని గుర్తించి, అతని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
శోభనోఽపి తదా జ్ఞాత్వా సోమశర్మాణమాగతమ్ । ఆసనాదుత్థితః శీఘ్రం నమశ్చక్రే ద్విజోత్తమమ్
శోభనుడు కూడా సోమశర్మ వచ్చాడని తెలుసుకొని, వెంటనే సీటు నుండి లేచి, ఆ బ్రాహ్మణుడికి నమస్కరించాడు.
చకార కుశలప్రశ్నం శ్వశురస్య నృపస్య చ । కాంతాయాశ్చంద్రభాగాయాస్తథైవ నగరస్య చ
తన మామ రాజు, భార్య చంద్రముఖి భాగా, అలాగే పట్టణం గురించి కూడా క్షేమంగా ఉన్నారా అని అడిగాడు.
సోమశర్మోవాచ- కుశలం వర్త్తతే రాజన్శ్వశురస్య గృహే తవ । చంద్రభాగా కుశలినీ సర్వతః కుశలం పురే
సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు — రాజా, నీ మామ ఇంట్లో అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయి. చంద్రముఖి భాగా క్షేమంగా ఉంది. పట్టణంలో కూడా అన్నీ బాగున్నాయి.
స్వవృత్తం కథ్యతాం రాజన్నాశ్చర్యం విద్యతేఽద్భుతమ్ । పురం విచిత్రం రుచిరం న దృష్టం కేనచిత్క్వచిత్
రాజా, నీ కథను చెప్పు. ఇక్కడ ఏదో ఆశ్చర్యకరమైన, అద్భుతమైన విషయం ఉంది. ఈ నగరం ఎంత అందంగా, విచిత్రంగా ఉందో, ఎవరూ ఎప్పుడూ చూడలేదు.
ఏతదాచక్ష్వ నృపతే కుతః ప్రాప్తమిదం త్వయా । శోభన ఉవాచ- కార్తికస్యాసితే పక్షే యా నామైకాదశీ రమా
రాజా, ఇది నీవు ఎలా పొందావో చెప్పు. శోభనుడు ఇలా అన్నాడు — కార్తీక మాసంలో కృష్ణపక్షంలో రమా ఏకాదశి అనే రోజు ఉంది.
తాముపోష్య మయా ప్రాప్తం ద్విజేంద్ర పురమధ్రువమ్ । ధ్రువం భవతి యేనైవ తత్కురుష్వ ద్విజోత్తమః
ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించటం వల్లనే నేను ఈ నిలకడలేని పురాన్ని పొందాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా. ఇది శాశ్వతంగా మారాలంటే, నువ్వు దాని కోసం చేయవలసినదాన్ని చేయు.
ద్విజ ఉవాచ- కథమధ్రువమేతద్ధి కథం హి భవతి ధ్రువమ్ । తత్త్వం కథయ రాజేంద్ర తత్కరిష్యామి నాన్యథా
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అడిగాడు — ఇది ఎలా నిలకడలేనిదిగా ఉంది? ఎలా శాశ్వతంగా మారుతుంది? రాజేంద్రా, నిజం చెప్పు. నేను అది తప్ప మరొకటి చేయను.
శోభన ఉవాచ- మయైతద్విహితం విప్ర శ్రద్ధాహీనం వ్రతోత్తమమ్ । తేనాహమధ్రువం మన్యే ధ్రువం భవతి తచ్ఛృణు
శోభనుడు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! నేను ఈ గొప్ప వ్రతాన్ని నమ్మకంతో కాకుండా చేసాను. అందుకే ఇది నిలకడగా ఉండదు అనిపిస్తుంది. ఇది స్థిరంగా మారే మార్గాన్ని విను.
ముచుకుందస్య దుహితా చంద్రభాగా సుశోభనా । తస్యై కథయ వృత్తాంతం ధ్రువమేతద్భవిష్యతి
ముచుకుందుని కుమార్తె చంద్రభాగా ఎంతో అందంగా ఉంది. ఆమెకు ఈ సంగతిని చెప్పు. అప్పుడు ఇది నిజంగా శాశ్వతంగా మారుతుంది.
కృష్ణ ఉవాచ- స శ్రుత్వా వచనం తస్య ముచుకుందపురం గతః । ఉవాచ సర్వం వృత్తాంత్తం చంద్రభాగాగ్రతో ద్విజః
కృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — అతని మాటలు విని, ఆ బ్రాహ్మణుడు ముచుకుందుని పట్టణానికి వెళ్లాడు. చంద్రభాగా ఎదుట ఆ సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
సోమశర్మోవాచ - ప్రత్యక్షం దయితః కాంతస్తవ దృష్టో మయా శుభే । ఇంద్రతుల్యమనాధృష్యం దృష్టం తస్య పురం మయా । అధ్రువం తేన తత్ప్రోక్తం ధ్రువం భవతి తత్కురు
సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు — శుభలక్షణమయినీ! నీ ప్రియమైన భర్తను నేను ప్రత్యక్షంగా చూశాను. ఆయన నగరం ఇంద్రునికీ సమానంగా, ఎవ్వరూ చేరలేని విధంగా ఉంది. ఆయన దానిని నిలకడగా లేదన్నాడు. నువ్వు దాన్ని శాశ్వతంగా మార్చు.
చంద్రభాగోవాచ- తత్ర మాం నయ విప్రర్షే పతిదర్శనలాలసామ్ । ఆత్మనో వ్రతపుణ్యేన కరిష్యామి పురం ధ్రువమ్
చంద్రభాగా ఇలా అన్నది — బ్రాహ్మణమునివరా! నా భర్తను చూడాలని నేను ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాను. నన్ను అక్కడికి తీసుకెళ్ళు. నా వ్రతఫలంతో ఆ నగరాన్ని శాశ్వతంగా చేస్తాను.
ఆవయోర్ద్విజసంయోగో యథా భవతి తత్కురు । ప్రాప్యతే హి మహత్పుణ్యం కృత్వా యోగం వియుక్తయోః
మనిద్దరి కలయిక ఎలా జరగాలో అలా జరిపించు బ్రాహ్మణా! విడిపోయినవారిని కలిపితే గొప్ప పుణ్యం లభిస్తుంది.
ఇతి శ్రుత్వా సహ తయా సోమశర్మా జగామ హ । ఆశ్రమం వామదేవస్య మందరాచలసంనిధౌ
ఇలా ఆమె మాటలు విని, సోమశర్మ ఆమెతో కలిసి మందరాచల పర్వతం దగ్గర వామదేవుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
వామదేవోఽశృణోత్సర్వం వృత్తాంతం కథితం తయోః । అభ్యషిఞ్చచ్చన్ద్రభాగాం వేదమంత్రైరథోజ్జ్వలామ్
వామదేవుడు వారిద్దరి నోట విన్న సంగతులన్నీ శ్రద్ధగా వినాడు. తరువాత వేదమంత్రాలతో చంద్రభాగాను అభిషేకించి, ఆమెను ప్రకాశవంతంగా చేశాడు.
ఋషిమంత్రప్రభావేన విష్ణువాసరసేవనాత్ । దివ్యదేహా బభూవాసౌ దివ్యాం గతిమవాప హ
మునివర్యుని మంత్రశక్తితో, విష్ణువును పవిత్ర దినాన సేవించటం వల్ల, ఆమెకు దివ్యమైన శరీరం లభించి, పరమగతిని పొందింది.
పత్యుః సమీపమగమత్ప్రహర్షోత్ఫుల్లలోచనా । జహర్ష శోభనోఽతీవ దృష్ట్వా కాంతాం సమాగతామ్
ఆమె ఆనందంతో కళ్లు వికసించి, భర్త దగ్గరకు వెళ్లింది. తన ప్రేయసి తనతో కలిసినందుకు శోభనుడు ఎంతో సంతోషించాడు.
సమాహూయ స్వకే వామే పార్శ్వేతాం సంన్యవేశయత్ । అథోవాచ ప్రియం హర్షాచ్చంద్రభాగా ప్రియం వచః
తనవైపు పిలిచి, ఎడమవైపు ఆమెను కూర్చోబెట్టాడు. ఆనందంతో చంద్రభాగాకు మధురమైన మాటలు చెప్పాడు.
శృణు కాంత హితం వాక్యం యత్పుణ్యం విద్యతే మయి । అష్టవర్షాధికా జాతా యదాహం పితృవేశ్మని
ప్రియమైనవాడా! నా దగ్గర ఉన్న పుణ్యాన్ని గురించి నీకు మేలు చేసే మాటలు విను. నేను ఎనిమిదేళ్ల వయస్సులో నాన్న ఇంట్లో ఉన్నప్పుడు—
తతః ప్రభృతి యచ్చీర్ణం మయా చైకాదశీవ్రతమ్ । యథోక్తవిధిసంయుక్తం శ్రద్ధాయుక్తేన చేతసా । తేన పుణ్యప్రభావేన భవిష్యతి పురం ధ్రువమ్
ఆ కాలం నుండి నేను చెప్పిన విధంగా, పూర్తిగా నమ్మకంతో ఏకాదశీ వ్రతాన్ని ఆచరించాను. ఆ పుణ్యఫలంతో ఈ నగరం శాశ్వతంగా మారుతుంది.
సర్వకామసమృద్ధం చ యావదాభూతసంప్లవమ్ । ఏవం సా నృపశార్దూల రమతే పతినా సహ
అన్ని కోరికలు నెరవేర్చే ఈ నగరం సృష్టి అంతం అయ్యే వరకు నిలిచి ఉంటుంది. రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! ఆమె భర్తతో కలిసి ఆనందంగా జీవిస్తోంది.
దివ్యభోగా దివ్యరూపా దివ్యాభరణభూషితా । శోభనోఽపి తయా సార్ద్ధం రమతే దివ్యవిగ్రహః
దివ్యమైన ఆనందాలు, దివ్యరూపం, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడిన చంద్రభాగా తోడుగా, శోభనుడూ దివ్యశరీరంతో ఆనందంగా ఉన్నాడు.
రమావ్రతప్రభావేన మందరాచలసానుని । చింతామణిసమా హ్యేషా కామధేనుసమాథ వా
రమా వ్రతఫలంతో మందరాచల శిఖరాలపై ఆమె చింతామణి రత్నానికి, కామధేనువుకూ సమానంగా ఉంది.
రమాభిధానా నృపతే తవాగ్రే కథితా మయా । తస్యా మాహాత్మ్యమనఘ శ్రుతం సర్వం త్వయా నృప 6.60.
రాజా! రమా అనే పేరుతో నేను నీకు ముందే వివరించాను. ఆమె మహిమను నీవు పూర్తిగా వినావు, పాపరహితుడవు.
మయా తవాగ్రే కథితం మాహాత్మ్యం పాపనాశనమ్ । ఏకాదశీవ్రతానాం చ పక్షయోరుభయోరపి
నేను నీ ముందే చెప్పిన ఈ మహిమ పాపాలను తొలగిస్తుంది. రెండు పక్షాలలో ఏకాదశీ వ్రతాల గొప్పతనాన్ని వివరించాను.
యథా కృష్ణా తథా శుక్లా విభేదం నైవ కారయేత్ । సేవితైకాదశీ నౄణాం భుక్తిముక్తిప్రదాయినీ
ఎలా నల్లదీ, తెల్లదీ ఒకేలా ఉంటాయో, అలాగే ఎక్కడా తేడా చూపకూడదు. మనుషులు ఆచరించే ఏకాదశి రెండు లోకాల్లోను సుఖాన్ని, మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
ధేనుః శ్వేతా యథా కృష్ణా ఉభయోః సదృశం పయః । తథైవ తుల్యఫలదం స్మృతమేకాదశీద్వయమ్
ఎలా నల్ల గాయిపాలు, తెల్ల గాయిపాలు ఒకేలా ఉంటాయో, అలాగే రెండు ఏకాదశులు కూడా సమానమైన ఫలితాన్ని ఇస్తాయని గుర్తుంచుకోవాలి.