మానవైశ్చ కుతః కాంత భుజ్యతే హరివాసరే । యది త్వం భోక్ష్యసే కాంత తతో గర్హాం ప్రయాస్యసి
'ప్రియమైనవాడా! మనుషులు హరిదినాన ఎలా తింటారు? నువ్వు తింటే అందరూ నిందిస్తారు.'
ఏవం విచార్య మనసా సుదృఢం మానసం కురు । శోభన ఉవాచ- సత్యమేతత్ప్రియే వాక్యం కరిష్యేఽహముపోషణమ్
'ఇలా మనసులో బలంగా నిర్ణయించుకో.' శోభనుడు అన్నాడు— 'ప్రియమైనది! నువ్వు చెప్పింది నిజమే. నేను ఉపవాసం చేస్తాను.'
దైవేన విహితం యద్ధి తత్తథైవ భవిష్యతి । ఇతి దృఢాం మతిం కృత్వా చకార నియమం వ్రతే
దైవం నిర్ణయించినది ఎలాగైతే ఉందో, అలా జరుగుతుందని ధృఢంగా నమ్మి, ఆ వ్రతాన్ని నిబంధనలతో ఆచరించాడు.
క్షుధయా పీడితతనుః స బభూవాతిదుఃఖితః । ఇతి చింతయతస్తస్య ఆదిత్యోఽస్తమగాద్గిరిమ్
ఆయన ఆకలితో శరీరం బాధపడుతూ, చాలా బాధలో మునిగిపోయాడు. అలా ఆలోచిస్తూ ఉండగా, ఆది సూర్యుడు కొండ వెనుకకి అస్తమించాడు.
వైష్ణవానాం నరాణాం సా నిశా హర్షవివర్ద్ధనీ । హరిపూజారతానాం చ జాగరాసక్తచేతసామ్
విష్ణువు భక్తులైన వారికి, హరిదేవుని పూజలో మునిగిపోయి జాగరణ చేసేవారికి ఆ రాత్రి ఆనందాన్ని పెంచింది.
బభూవ నృపశార్దూల శోభనస్యాతిదుఃఖదా । రవేరుదయవేలాయాం శోభనః పంచతాం గతః
ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, కానీ శోభనుడికి ఆ అందమైన రాత్రి తీవ్రమైన బాధను తెచ్చింది. సూర్యోదయ సమయానికి శోభనుడు ప్రాణాలు విడిచాడు.
దాహయామాస రాజా తం రాజయోగ్యైశ్చ దారుభిః । చంద్రభాగా నాత్మదేహం దదాహ పతినా సహ
రాజు, రాజులకు తగిన కలపతో అతని శరీరాన్ని దహనం చేశాడు. చంద్రముఖి భాగా తన భర్తతో పాటు అగ్నిలో ప్రవేశించి తాను కూడా కాలిపోయింది.
కృత్వౌర్ద్ధ్వదైహికం తస్య తస్థౌ జనకవేశ్మని । శోభనశ్చ నృపశ్రేష్ఠ రమావ్రతప్రభావతః
అతని అంత్యక్రియలు జరిపిన తరువాత, ఆమె తండ్రి ఇంట్లో ఉండిపోయింది. కానీ, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, రమావ్రత ఫలితంగా శోభనుడు
ప్రాప్తో దేవపురం రమ్యం మందరాచలసానుని । అనుత్తమమనాధృష్యమసంఖ్యేయగుణాన్వితమ్
మందారపర్వత శిఖరాలపై ఉన్న అందమైన దేవపురిని చేరాడు. అది అపూర్వమైనది, ఎవ్వరూ జయించలేనిది, అనేక గొప్ప లక్షణాలతో నిండినది.
హేమస్తంభమయైసౌధై రత్నవైడూర్యమండితైః । స్ఫాటికైర్వివిధాకారైర్విచిత్రైరుపశోభితైః
బంగారు స్తంభాలతో నిర్మించిన రాజప్రాసాదాలు, రత్నాలు మరియు వైడూర్యాలతో అలంకరించబడి, వివిధ ఆకారాలైన స్ఫటిక నిర్మాణాలతో అద్భుతంగా మెరిసిపోతున్నాయి.
సింహాసనసమారూఢః సుశ్వేతచ్ఛత్రచామరః । కిరీటకుండలయుతో హారకేయూరభూషితః । స్తూయమానశ్చ గంధర్వైరప్సరోగణసేవితః
సింహాసనంపై కూర్చొని, తెల్లని గొడుగు, చామరాలతో సేవ చేయబడుతూ, కిరీటము, కుండలాలు, హారాలు, కంకణాలతో అలంకరించబడి, గంధర్వులు స్తుతిస్తూ, అప్సరసలు పరిచర్య చేస్తూ ఉన్నాడు.
శోభనః శోభతే యత్ర రాజరాజోపరో యథా । సోమశర్మేతి విఖ్యాతో ముచుకుందపురేఽభవత్
అక్కడ శోభనుడు రాజరాజులను మించిపోయేలా వెలిగిపోతున్నాడు. ముచుకుందపురంలో సోమశర్మ అని ప్రసిద్ధి చెందాడు.
తీర్థయాత్రాప్రసంగేన భ్రమన్విప్రో దదర్శ తమ్ । నృపజామాతరం జ్ఞాత్వా తత్సమీపం జగామ సః
తీర్థయాత్ర సందర్భంలో ఒక బ్రాహ్మణుడు అక్కడికి వచ్చి అతన్ని చూశాడు. అతను రాజకుమారుడని గుర్తించి, అతని దగ్గరకు వెళ్లాడు.
శోభనోఽపి తదా జ్ఞాత్వా సోమశర్మాణమాగతమ్ । ఆసనాదుత్థితః శీఘ్రం నమశ్చక్రే ద్విజోత్తమమ్
శోభనుడు కూడా సోమశర్మ వచ్చాడని తెలుసుకొని, వెంటనే సీటు నుండి లేచి, ఆ బ్రాహ్మణుడికి నమస్కరించాడు.
చకార కుశలప్రశ్నం శ్వశురస్య నృపస్య చ । కాంతాయాశ్చంద్రభాగాయాస్తథైవ నగరస్య చ
తన మామ రాజు, భార్య చంద్రముఖి భాగా, అలాగే పట్టణం గురించి కూడా క్షేమంగా ఉన్నారా అని అడిగాడు.
సోమశర్మోవాచ- కుశలం వర్త్తతే రాజన్శ్వశురస్య గృహే తవ । చంద్రభాగా కుశలినీ సర్వతః కుశలం పురే
సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు — రాజా, నీ మామ ఇంట్లో అన్నీ క్షేమంగా ఉన్నాయి. చంద్రముఖి భాగా క్షేమంగా ఉంది. పట్టణంలో కూడా అన్నీ బాగున్నాయి.
స్వవృత్తం కథ్యతాం రాజన్నాశ్చర్యం విద్యతేఽద్భుతమ్ । పురం విచిత్రం రుచిరం న దృష్టం కేనచిత్క్వచిత్
రాజా, నీ కథను చెప్పు. ఇక్కడ ఏదో ఆశ్చర్యకరమైన, అద్భుతమైన విషయం ఉంది. ఈ నగరం ఎంత అందంగా, విచిత్రంగా ఉందో, ఎవరూ ఎప్పుడూ చూడలేదు.
ఏతదాచక్ష్వ నృపతే కుతః ప్రాప్తమిదం త్వయా । శోభన ఉవాచ- కార్తికస్యాసితే పక్షే యా నామైకాదశీ రమా
రాజా, ఇది నీవు ఎలా పొందావో చెప్పు. శోభనుడు ఇలా అన్నాడు — కార్తీక మాసంలో కృష్ణపక్షంలో రమా ఏకాదశి అనే రోజు ఉంది.
తాముపోష్య మయా ప్రాప్తం ద్విజేంద్ర పురమధ్రువమ్ । ధ్రువం భవతి యేనైవ తత్కురుష్వ ద్విజోత్తమః
ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించటం వల్లనే నేను ఈ నిలకడలేని పురాన్ని పొందాను, బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా. ఇది శాశ్వతంగా మారాలంటే, నువ్వు దాని కోసం చేయవలసినదాన్ని చేయు.
ద్విజ ఉవాచ- కథమధ్రువమేతద్ధి కథం హి భవతి ధ్రువమ్ । తత్త్వం కథయ రాజేంద్ర తత్కరిష్యామి నాన్యథా
బ్రాహ్మణుడు ఇలా అడిగాడు — ఇది ఎలా నిలకడలేనిదిగా ఉంది? ఎలా శాశ్వతంగా మారుతుంది? రాజేంద్రా, నిజం చెప్పు. నేను అది తప్ప మరొకటి చేయను.
శోభన ఉవాచ- మయైతద్విహితం విప్ర శ్రద్ధాహీనం వ్రతోత్తమమ్ । తేనాహమధ్రువం మన్యే ధ్రువం భవతి తచ్ఛృణు
శోభనుడు ఇలా అన్నాడు — బ్రాహ్మణా! నేను ఈ గొప్ప వ్రతాన్ని నమ్మకంతో కాకుండా చేసాను. అందుకే ఇది నిలకడగా ఉండదు అనిపిస్తుంది. ఇది స్థిరంగా మారే మార్గాన్ని విను.
ముచుకుందస్య దుహితా చంద్రభాగా సుశోభనా । తస్యై కథయ వృత్తాంతం ధ్రువమేతద్భవిష్యతి
ముచుకుందుని కుమార్తె చంద్రభాగా ఎంతో అందంగా ఉంది. ఆమెకు ఈ సంగతిని చెప్పు. అప్పుడు ఇది నిజంగా శాశ్వతంగా మారుతుంది.
కృష్ణ ఉవాచ- స శ్రుత్వా వచనం తస్య ముచుకుందపురం గతః । ఉవాచ సర్వం వృత్తాంత్తం చంద్రభాగాగ్రతో ద్విజః
కృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — అతని మాటలు విని, ఆ బ్రాహ్మణుడు ముచుకుందుని పట్టణానికి వెళ్లాడు. చంద్రభాగా ఎదుట ఆ సంగతులన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
సోమశర్మోవాచ - ప్రత్యక్షం దయితః కాంతస్తవ దృష్టో మయా శుభే । ఇంద్రతుల్యమనాధృష్యం దృష్టం తస్య పురం మయా । అధ్రువం తేన తత్ప్రోక్తం ధ్రువం భవతి తత్కురు
సోమశర్మ ఇలా అన్నాడు — శుభలక్షణమయినీ! నీ ప్రియమైన భర్తను నేను ప్రత్యక్షంగా చూశాను. ఆయన నగరం ఇంద్రునికీ సమానంగా, ఎవ్వరూ చేరలేని విధంగా ఉంది. ఆయన దానిని నిలకడగా లేదన్నాడు. నువ్వు దాన్ని శాశ్వతంగా మార్చు.
చంద్రభాగోవాచ- తత్ర మాం నయ విప్రర్షే పతిదర్శనలాలసామ్ । ఆత్మనో వ్రతపుణ్యేన కరిష్యామి పురం ధ్రువమ్
చంద్రభాగా ఇలా అన్నది — బ్రాహ్మణమునివరా! నా భర్తను చూడాలని నేను ఎంతగానో కోరుకుంటున్నాను. నన్ను అక్కడికి తీసుకెళ్ళు. నా వ్రతఫలంతో ఆ నగరాన్ని శాశ్వతంగా చేస్తాను.
ఆవయోర్ద్విజసంయోగో యథా భవతి తత్కురు । ప్రాప్యతే హి మహత్పుణ్యం కృత్వా యోగం వియుక్తయోః
మనిద్దరి కలయిక ఎలా జరగాలో అలా జరిపించు బ్రాహ్మణా! విడిపోయినవారిని కలిపితే గొప్ప పుణ్యం లభిస్తుంది.
ఇతి శ్రుత్వా సహ తయా సోమశర్మా జగామ హ । ఆశ్రమం వామదేవస్య మందరాచలసంనిధౌ
ఇలా ఆమె మాటలు విని, సోమశర్మ ఆమెతో కలిసి మందరాచల పర్వతం దగ్గర వామదేవుని ఆశ్రమానికి వెళ్లాడు.
వామదేవోఽశృణోత్సర్వం వృత్తాంతం కథితం తయోః । అభ్యషిఞ్చచ్చన్ద్రభాగాం వేదమంత్రైరథోజ్జ్వలామ్
వామదేవుడు వారిద్దరి నోట విన్న సంగతులన్నీ శ్రద్ధగా వినాడు. తరువాత వేదమంత్రాలతో చంద్రభాగాను అభిషేకించి, ఆమెను ప్రకాశవంతంగా చేశాడు.
ఋషిమంత్రప్రభావేన విష్ణువాసరసేవనాత్ । దివ్యదేహా బభూవాసౌ దివ్యాం గతిమవాప హ
మునివర్యుని మంత్రశక్తితో, విష్ణువును పవిత్ర దినాన సేవించటం వల్ల, ఆమెకు దివ్యమైన శరీరం లభించి, పరమగతిని పొందింది.
పత్యుః సమీపమగమత్ప్రహర్షోత్ఫుల్లలోచనా । జహర్ష శోభనోఽతీవ దృష్ట్వా కాంతాం సమాగతామ్
ఆమె ఆనందంతో కళ్లు వికసించి, భర్త దగ్గరకు వెళ్లింది. తన ప్రేయసి తనతో కలిసినందుకు శోభనుడు ఎంతో సంతోషించాడు.