ఇదానీం బ్రూహి కిం శ్రోతుం మహాభాగ త్వమిచ్ఛసి
ఇప్పుడు, ఓ మహాభాగా! నీవు ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావో చెప్పు.
శ్రీవిష్ణవే నమః స్వచ్ఛం చంద్రావదాతం కరికరమకరక్షోభసంజాతఫేనం। బ్రహ్మోద్భూతిప్రసక్తైర్వ్రతనియమపరైః సేవితం విప్రముఖ్యైః। కారాలంకృతేన త్రిభువనగురుణా బ్రహ్మణా దృష్టిపూతం। సంభోగాభోగరమ్యం జలమశుభహరం పౌష్కరం వః పునాతు
శ్రీవిష్ణువుకు నమస్కారం. చంద్రుడిలా తెల్లగా, ఏనుగులు, మకరాలు కలిపిన అలలతో ఏర్పడిన నురుగు కలిగిన పవిత్రమైన పుష్కర జలము, వ్రత నియమాలలో నిబద్ధత కలిగిన ఉత్తమ బ్రాహ్మణులు సేవించినది, మూడు లోకాల గురువు అయిన బ్రహ్మదేవుడు తన దృష్టితో పవిత్రం చేసినది, అందంగా, ఆనందంగా, అశుభాలను తొలగించేది — ఆ పుష్కర జలము మిమ్మల్ని పవిత్రం చేయాలని కోరుకుంటున్నాను.
సూతమేకాంతమాసీనం వ్యాసశిష్యం మహామతిః। లోమహర్షణనామా వా ఉగ్రశ్రవసమాహ తత్
విశాలమైన బుద్ధి కలిగిన వ్యాసుని శిష్యుడు, లోమహర్షణుడు లేదా ఉగ్రశ్రవసు అనే సూతుడు, ఒంటరిగా కూర్చున్నాడు.
ఋషీణామాశ్రమాంస్తాత గత్వా ధర్మాన్సమాసతః। పృచ్ఛతాం విస్తరాద్బ్రూహి యన్మత్తః శ్రుతవానసి
ఓ ప్రియమైనవాడా! నీవు ఋషుల ఆశ్రమాలకు వెళ్లి, ధర్మం గురించి వివరంగా అడిగి తెలుసుకున్నావు. నాతో నీవు విన్నదానిని పూర్తిగా చెప్పు.
వేదవ్యాసాన్మయా పుత్ర పురాణాన్యఖిలాని చ। తవాఖ్యాతాని ప్రాప్తాని మునిభ్యో వద విస్తరాత్
నాయనా! వేదవ్యాసుడు చెప్పిన పురాణాలు అన్నీ, నీకు నేనే వివరంగా చెప్పాను. అవన్నీ మునులకు పూర్తిగా వివరించు.
ప్రయాగే మునివర్యైశ్చ యథాపృష్టః స్వయం ప్రభుః। పృష్టేన చానుశిష్టాస్తే మునయో ధర్మకాంక్షిణః
ప్రయాగక్షేత్రంలో, ఉత్తమ మునులు ప్రభువును అడిగారు. వారు అడిగినప్పుడు, ప్రభువు వారికి ధర్మాన్ని వివరంగా బోధించాడు.
దేశం పుణ్యమభీప్సంతో విభునా చ హితైషిణా। సునాభం దివ్యరూపం చ సత్యగం శుభవిక్రమం
పవిత్రమైన దేశాన్ని కోరుతూ, ప్రభువు — శుభచిత్తుడు — వారికి సునాభ అనే దివ్యరూపం, సత్యవంతుడు, శుభకార్యాలయుడు అయిన ప్రదేశాన్ని చూపించాడు.
అనౌపమ్యమిదం చక్రం వర్తమానమతంద్రితాః। పృష్టతో యాతనియమాత్పదం ప్రాప్స్యథ యద్ధితమ్
ఆయన ఇలా అన్నాడు: ఈ అపూర్వమైన చక్రం నిరంతరం తిరుగుతూ ఉంది. మీరు దాన్ని శ్రద్ధగా అనుసరించండి. అలా చేస్తే, మీరు కోరుకున్న మేలును పొందుతారు.
గచ్ఛతో ధర్మచక్రస్య యత్ర నేమిర్విశీర్యతే। పుణ్యః స దేశో మంతవ్య ఇత్యువాచ స్వయం ప్రభుః
ధర్మచక్రం తిరుగుతూ ఉండగా, దాని నేమి ఎక్కడ విరగదో, ఆ ప్రదేశాన్ని పవిత్రమైనదిగా భావించాలి — అని ప్రభువు స్వయంగా చెప్పారు.
ఉక్త్వా చైవమృషీన్సర్వానదృశ్యత్వమగాత్పునః। గంగావర్తసమాహారో నేమిర్యత్ర వ్యశీర్యత
అలా అన్ని ఋషులకు చెప్పి, ప్రభువు మళ్లీ కనబడకుండా పోయాడు. గంగా ప్రవాహాలు కలిసిన చోట ఆ చక్రం నేమి విరిగిపోయింది.
ఈజిరే దీర్ఘసత్రేణ ఋషయో నైమిషే తదా। తత్ర గత్వా తు తాన్బ్రూహి పృచ్ఛతో ధర్మసంశయాన్
ఆ సమయంలో, నైమిశారణ్యంలో ఋషులు దీర్ఘయజ్ఞం నిర్వహించారు. నీవు అక్కడికి వెళ్లి, వారు అడిగే ధర్మసందేహాలకు సమాధానం చెప్పు.
ఉగ్రశ్రవాస్తతో గత్వా జ్ఞానవిన్మునిపుంగవాన్। అభిగమ్యోపసంగృహ్య నమస్కృత్వా కృతాంజలిః
తర్వాత ఉగ్రశ్రవసు అక్కడికి వెళ్లి, జ్ఞానవంతులైన గొప్ప మునులను కలిసాడు. దగ్గరకు వెళ్లి, చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.
తోషయామాస మేధావీ ప్రణిపాతేన తానృషీన్। తే చాపి సత్రిణః ప్రీతాః ససదస్యా మహాత్మనే
ఆ మేధావి మునులకు వినయంగా నమస్కరించి, వారిని సంతృప్తిపరిచాడు. ఆ యజ్ఞంలో పాల్గొన్న ఋషులు, వారి సభలోని మహాత్ములు కూడా అతనితో సంతోషించారు.
తస్మై సమేత్య పూజాం చ యథావత్ప్రతిపేదిరే। ఋషయ ఊచుః। కుతస్త్వమాగతః సూత కస్మాద్దేశాదిహాగతః
వారు అతన్ని సమీపించి, యథావిధిగా పూజించారు. ఋషులు ఇలా అడిగారు: సూతా! నువ్వు ఎక్కడి నుండి వచ్చావు? ఏ ప్రాంతం నుండి ఇక్కడికి చేరుకున్నావు?
కారణం చాగమే బ్రూహి వృందారకసమద్యుతే। సూత ఉవాచ। పిత్రాహం తు సమాదిష్టో వ్యాసశిష్యేణ ధీమతా
వృందారకులలో ప్రకాశవంతుడా, ఆచారప్రకారం కారణాన్ని చెప్పుము. సూతుడు ఇలా అన్నాడు: నేను వ్యాసమహర్షి శిష్యుడైన నా తండ్రి దగ్గర నుండి ఆదేశం పొందాను.
శుశ్రూషస్వ మునీన్గత్వా యత్తే పృచ్ఛంతి తద్వద। వదంతు భగవంతో మాం కథయామి కథాం తు యాం
మునుల దగ్గరకు వెళ్లి, వారిని సేవించు. వారు ఏం అడిగితే అది చెప్పు. మహనీయులు నన్ను అడిగితే, వారు కోరిన కథను నేను వివరంగా చెబుతాను.
పురాణం చేతిహాసం వా ధర్మానథ పృథగ్విధాన్। తాం గిరం మధురాం తస్య శుశ్రువుర్ఋషిసత్తమాః
పురాణమో, చరిత్రమో, లేక వివిధ ధర్మాల విషయమో అయినా, అతని మధురమైన మాటలను మునులలో ఉత్తములు శ్రద్ధగా వినారు.
అథ తేషాం పురాణస్య శుశ్రూషా సమపద్యత। దృష్ట్వా తమతివిశ్వస్తం విద్వాంసం లౌమహర్షణిం
అప్పుడు వారిలో, లౌమహర్షణుడు ఎంత నమ్మకమైనవాడో చూసి, పురాణాన్ని వినాలనే ఆసక్తి కలిగింది.
తస్మిన్సత్రే కులపతిస్సర్వశాస్త్రావిశారదః। శౌనకో నామ మేధావీ విజ్ఞానారణ్యకే గురుః
ఆ సభలో, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన, విజ్ఞానారణ్యంలో గురువుగా ఉన్న, శౌనకుడు అనే మేధావి కుటుంబాధిపతి హాజరయ్యాడు.
ఇత్థం తద్భావమాలంబ్య ధర్మాఞ్ఛుశ్రూషురాహ తమ్। త్వయా సూత మహాబుద్ధే భగవాన్బ్రహ్మవిత్తమః
అలా ఆ ధర్మాన్ని కోరువాడు, ఆ భావాన్ని ఆధారంగా చేసుకొని, 'సూతా, నీవు మహాబుద్ధిమంతుడవు, బ్రహ్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు' అని అడిగాడు.
ఇతిహాసపురాణార్థం వ్యాసః సమ్యగుపాసితః। దుదోహిథమతిం తస్య త్వం పురాణాశ్రయాం శుభాం
ఇతిహాస పురాణాల అర్థాన్ని తెలుసుకోవడానికి, వ్యాసుడు నీకు సద్వినయంతో ఉపదేశం చేసి, నీ మనసులోని పవిత్రమైన పురాణభక్తిని వెలికి తీశాడు.
అమీషాం విప్రముఖ్యానాం పురాణం ప్రతి సమ్ప్రతి। శుశ్రూషాఽస్తే మహాబుద్ధే తఛ్రావయితుమర్హసి
ఈ బ్రాహ్మణులలో ముఖ్యులైనవారికి ఇప్పుడు పురాణాన్ని వినాలనే ఆసక్తి ఉంది. మహాబుద్ధిమంతుడా, నువ్వు వారికి పురాణాన్ని చదివి వినిపించాలి.
సర్వే హీమే మహాత్మానో నానాగోత్రాః సమాగతాః। స్వాన్స్వానంశాన్పురాణోక్తాఞ్ఛృణ్వన్తు బ్రహ్మవాదినః
వివిధ వంశాల నుండి వచ్చిన ఈ మహాత్ములు అందరూ బ్రహ్మవేత్తలు. వారికందరికీ వారి వంశానికి సంబంధించిన పురాణ భాగాలను వినిపించు.
సంపూర్ణే దీర్ఘసత్రేస్మింస్తాంస్త్వం శ్రావయ వై మునీన్। పాద్మం పురాణం సర్వేషాం కథయస్వ మహామతే
ఈ దీర్ఘమైన, సంపూర్ణమైన యజ్ఞంలో, మహామతివంతుడా, మునులకు పద్మపురాణాన్ని పూర్తిగా వివరించు.
కథం పద్మం సముద్భూతం బ్రహ్మ తత్ర కథం న్వభూత్। ప్రోద్భూతేన కథం సృష్టిః కృతా తాం తు తథా వద
పద్మం ఎలా పుట్టింది? అక్కడ బ్రహ్మ ఎలా ఉద్భవించాడు? ఆ ఉద్భవించినవాడు సృష్టిని ఎలా చేశాడు? అది నిజంగా ఎలా జరిగిందో చెప్పు.
ఏవం పృష్టస్తతస్తాంస్తు ప్రత్యువాచ శుభాం గిరమ్। సూక్ష్మం చ న్యాయసంయుక్తం ప్రాబ్రవీద్రౌమహర్షణిః
అలా అడిగినప్పుడు, లౌమహర్షణుడు వారికి మంగళకరమైన, సంక్షిప్తంగా, న్యాయబద్ధంగా మాటలు చెప్పాడు.
ప్రీతోస్మ్యనుగృహీతోస్మి భవద్భిరిహ చోదనాత్। పురాణార్థం పురాణజ్ఞైః సర్వధర్మపరాయణైః
పురాణార్ధాన్ని గురించి ఇక్కడ నన్ను ప్రేరేపించిన మీ అందరితో నేను సంతోషించాను, గౌరవించాను. మీరు ధర్మపరాయణులు, పురాణజ్ఞులు.
యథాశ్రుతం సువిఖ్యాతం తత్సర్వం కథయామి వః। ధర్మ ఏష తు సూతస్య సద్భిర్దృష్టః సనాతనః
నేను విన్నదంతా, ప్రసిద్ధమైనదంతా మీకు చెబుతాను. ఇది సూతుని శాశ్వతమైన ధర్మం అని సద్బుద్ధిగలవారు భావిస్తారు.
దేవతానామృషీణాం చ రాజ్ఞాం చామితతేజసామ్। వంశానాం ధారణం కార్యం స్తుతీనాం చ మహాత్మనామ్
దేవతలు, ఋషులు, అపారమైన తేజస్సు గల రాజుల వంశాలను, మహాత్ముల స్తుతులను సంరక్షించడం చేయవలసిన పని.
ఇతిహాసపురాణేషు దృష్టా యే బ్రహ్మవాదినః। న హి వేదేష్వధీకారః కశ్చిత్సూతస్య దృశ్యతే
ఇతిహాస పురాణాలలో బ్రహ్మవేత్తలు కనిపిస్తారు. కానీ వేదాలలో సూతులకు హక్కు లేదు.