శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- కథయామి మహీపాల కథామాశ్చర్యకారిణీమ్ । కథయామాస యాం బ్రహ్మా నారదాయ మహాత్మనే
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పాడు — రాజా, నేను నీకు ఒక అద్భుతమైన కథను చెబుతాను. ఆ కథను బ్రహ్మదేవుడు మహర్షి నారదునికి వివరించాడు.
నారద ఉవాచ- కథయస్వ ప్రసాదేన చతుర్ముఖ నమోఽస్తు తే । నభస్య శుక్లపక్షే తు కిం నామైకాదశీ భవేత్ । ఏతదిచ్ఛామ్యహం శ్రోతుం విష్ణోరారాధనాయ వై
నారదుడు ఇలా అన్నాడు — నాలుగు ముఖాలవాడా! నీ కృపతో నాకు చెప్పు. నభస్య మాసంలో శుక్లపక్షంలో వచ్చే ఏకాదశి పేరు ఏమిటి? నేను విష్ణువు ఆరాధన కోసం ఇది వినాలనుకుంటున్నాను.
బ్రహ్మోవాచ- వైష్ణవోఽసి మునిశ్రేష్ఠ సాధుపృష్టం కిల త్వయా । నాతః పరతరా లోకే పవిత్రా హరివాసరాత్
బ్రహ్మదేవుడు ఇలా అన్నాడు — నీవు విష్ణుభక్తుడవు మహర్షీ! నీవు మంచి ప్రశ్న అడిగావు. హరివాసరమైన ఈ రోజు కన్నా పవిత్రమైనది లోకంలో మరొకటి లేదు.
పద్మా నామేతి విఖ్యాతా నభస్యైకాదశీ సితా । హృషీకేశః పూజ్యతేఽస్యాం కర్త్తవ్యం వ్రతముత్తమమ్
నభస్య మాసంలో వచ్చే శుక్ల ఏకాదశి పద్మా అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ రోజున హృషీకేశుడు పూజించబడతాడు, ఈ వ్రతాన్ని అత్యుత్తమంగా ఆచరించాలి.
కథయామి తవాగ్రేఽహం కథాం పౌరాణికీం శుభామ్ । యస్యాః శ్రవణమాత్రేణ మహాపాపం ప్రణశ్యతి
నేను నీ ముందే ఒక పురాతనమైన, మంగళకరమైన కథను చెబుతాను. దాన్ని ఒక్కసారి వినితే కూడా మహాపాపాలు నశిస్తాయి.
మాంధాతా నామ రాజర్షిర్వివస్వద్వంశసంభవః । బభూవ చక్రవర్తీ స సత్యసంధః ప్రతాపవాన్
వివస్వత్ వంశంలో జన్మించిన మాంధాత అనే రాజర్షి ఉండేవాడు. అతను సత్యనిష్ఠుడూ, పరాక్రమవంతుడూ, చక్రవర్తి అయ్యాడు.
ధర్మతః పాలయామాస ప్రజాః పుత్రానివౌరసాన్ । న తస్య రాజ్యే దుర్భిక్షం నాధయో వ్యాధయస్తథా
అతడు తన ప్రజలను తన సొంత పిల్లల్లా ధర్మబద్ధంగా పాలించాడు. అతని రాజ్యంలో కరువు లేదు, వ్యాధులు కూడా లేవు.
నిరాతంకాః ప్రజాస్తస్య ధనధాన్యసమేధితాః । న్యాయేనోపార్జితం విత్తం తస్య కోశే మహీపతే
అతని ప్రజలు భయమేమీ లేకుండా, ధనం ధాన్యాల్లో సమృద్ధిగా ఉండేవారు. రాజు ధర్మబద్ధంగా సంపాదించిన ధనంతో కోశం నింపుకున్నాడు.
స్వస్వధర్మే ప్రవర్త్తంతే సర్వే వర్ణాశ్రమాస్తథా । కామధేనుసమాభూమిస్తస్య రాజ్యే మహీపతేః
అందరు వర్ణాశ్రమాలు తమ తమ కర్తవ్యాల్లో నిమగ్నమై ఉండేవారు. ఆ రాజ్యంలో భూమి కామధేనువులా సమృద్ధిగా ఉండేది.
తస్యైవం కుర్వతో రాజ్యం బహువర్షగణా గతాః । అథైకస్మింశ్చ సంప్రాప్తే విపాకః కర్మణః ఖలు
అతడు ఇలా రాజ్యం పాలిస్తూ ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి. ఒక సమయంలో పూర్వకర్మ ఫలితంగా ఒక పరిణామం సంభవించింది.
వర్షత్రయం తద్విషయే న వవర్ష బలాహకః । తేన భగ్నాః ప్రజాస్తస్య బభూవుః క్షుధయార్దితాః
ఆ ప్రాంతంలో మూడు సంవత్సరాలు మేఘాలు వర్షించలేదు. అందువల్ల ప్రజలు ఆకలితో బాధపడి, బలహీనమయ్యారు.
స్వాహా స్వధా వషట్కార వేదాధ్యయనవర్జితాః । బభూవ విషయస్తస్యా భాగ్యేన దైవపీడితః । అథ ప్రజాః సమాగమ్య రాజానమిదమబ్రువన్
దేవతలకు, పితృదేవతలకు హోమాలు, వశట్కారాలు, వేదపఠనం అన్నీ ఆగిపోయాయి. దురదృష్టవశాత్తూ ఆ రాజ్యం దైవబాధతో బాధపడింది. అప్పుడు ప్రజలు రాజును కలిసి ఇలా అన్నారు.
ప్రజా ఊచుః - శ్రోతవ్యం నృపశార్దూల ప్రజానాం వచనం త్వయా । ఆపో నారా ఇతి ప్రోక్తాః పురాణేషు మనీషిభిః
ప్రజలు ఇలా అన్నారు — రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! మేము చెప్పేది వినాలి. పురాణాలలో జ్ఞానులు నీటిని 'నారా' అని పిలిచారని చెప్పారు.
అయనం భగవతస్తస్మాన్నారాయణ ఇతి స్మృతః । పర్జన్యరూపో భగవాన్విష్ణుః సర్వగతః స్థితః
అందుకే భగవంతుని నారాయణుడు అని అంటారు. పరమాత్మ అయిన విష్ణువు మేఘరూపంలో ఉన్నాడు, ఆయన సర్వవ్యాపిగా స్థితిచేస్తాడు.
స ఏవం కురుతే వృష్టిం వృష్టేరన్నం తతః ప్రజాః । తదభావే నృపశ్రేష్ఠ క్షయం గచ్ఛంతి వై ప్రజాః । తథా కురు నృపశ్రేష్ఠ యోగః క్షేమో యథా భవేత్
అతడు వర్షాన్ని కురిపిస్తాడు, వర్షంతో ఆహారం పుడుతుంది, ఆ ఆహారంతో ప్రజలు జీవిస్తారు. వర్షం లేకపోతే, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా, ప్రజలు నశించి పోతారు. అందువల్ల, ఓ రాజా, ప్రజలకు శ్రేయస్సు కలిగేలా నీవు కృషి చేయాలి.
రాజోవాచ-। సత్యముక్తం భవద్భిశ్చ న మిథ్యాభిహితం క్వచిత్ । అన్నం బ్రహ్మ యతః ప్రోక్తమన్నే సర్వం ప్రతిష్ఠితమ్
రాజు ఇలా అన్నాడు: మీరు చెప్పింది నిజమే, ఎప్పుడూ అబద్ధం కాదు. ఆహారమే పరమాత్మ అని చెబుతారు, ఎందుకంటే అన్నంలోనే అన్నిటి ఆధారం ఉంది.
అన్నాద్భవంతి భూతాని జగదన్నేన వర్తతే । ఇత్యేవం శ్రూయతే లోకే పురాణే బహువిస్తరే
ఆహారం వల్లే జీవులు పుడతాయి, ఈ లోకమంతా అన్నంతోనే నిలబడుతుంది. ఈ విషయాన్ని ప్రజలు కూడా, పురాణాలలో విస్తృతంగా విన్నారు.
నృపాణామపచారేణ ప్రజానాం పీడనం భవేత్ । నాహం పశ్యామ్యాత్మకృతమేవం బుద్ధ్యా విచారయన్
రాజులు తప్పు చేస్తే ప్రజలు బాధపడతారు. నేను నా మనసులో ఆలోచించినప్పుడు, అలాంటి తప్పు నేను చేయలేదని నాకు అనిపిస్తోంది.
తథాపి ప్రయతిష్యామి ప్రజానాం హితకామ్యయా । ఇతి కృత్వా మతిం రాజా పరిమేయపరిచ్ఛదః
అయినా సరే, ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం నేను ప్రయత్నిస్తాను. ఇలా నిర్ణయించుకుని, రాజు తన పరివారంతో బయలుదేరాడు.
నమస్కృత్య విధాతారం జగామ గహనం వనమ్ । చచార మునిముఖ్యాంశ్చ ఆశ్రమాన్తాపసైః శ్రితాన్
సృష్టికర్తకు నమస్కరించి, రాజు దట్టమైన అడవిలోకి వెళ్లాడు. అక్కడ ఆశ్రమాల్లో తపస్సు చేస్తున్న మహర్షులను సందర్శించాడు.
దదర్శాథ బ్రహ్మసుతమృషిమాంగిరసం నృపః । తేజసా ద్యోతితదిశం ద్వితీయమివ పద్మజమ్
అక్కడ రాజు బ్రహ్మ కుమారుడైన ఆంగిరస మహర్షిని చూశాడు. ఆయన తేజస్సుతో దిక్కులు ప్రకాశించాయి, పద్మజుడిని పోలి ఉన్నాడు.
తం దృష్ట్వా హర్షితో రాజా అవతీర్య స్వవాహనాత్ । నమశ్చక్రేఽస్య చరణౌ కృతాంజలిపుటో వశీ
ఆ మహర్షిని చూసి రాజు ఆనందంతో తన వాహనంనుంచి దిగాడు. చేతులు జోడించి, ఆ మహర్షి పాదాలకు నమస్కరించాడు.
మునిస్తమభినంద్యాథ స్వస్తివాచనపూర్వకమ్ । పప్రచ్ఛ కుశలం రాజ్యే సప్తస్వంగేషు భూపతేః
మహర్షి రాజును ఆశీర్వదించి, మంగళకరమైన మాటలు చెప్పాడు. రాజ్యంలోని ఏడు అంగాలలో రాజుకు క్షేమంగా ఉందో లేదో అడిగాడు.
నివేదయిత్వా కుశలం పప్రచ్ఛానామయం నృపః । దత్తాసనో గృహీతార్ఘ్య ఉపవిష్టోఽస్య సంనిధౌ
తన క్షేమాన్ని వివరించి, రాజు మహర్షికి ఆరోగ్యం గురించి అడిగాడు. రాజు ఆసనం ఇచ్చి, ఆతిథ్యానికి నీరు అందుకొని, మహర్షి సమక్షంలో కూర్చున్నాడు.
ప్రత్యువాచ మునిం రాజా పృష్టో హ్యాగమకారణమ్
తన రాకకు కారణం ఏమిటో మహర్షి అడిగినప్పుడు, రాజు సమాధానం చెప్పాడు.
రాజోవాచ- భగవన్ధర్మవిధినా మమ పాలయతో మహీమ్ । అనావృష్టిశ్చ సంవృత్తా నాహం వేద్మ్యత్ర కారణమ్
రాజు ఇలా అన్నాడు: భగవంతుడా, నేను ధర్మబద్ధంగా భూమిని పాలిస్తున్నప్పటికీ, ఇక్కడ వర్షాభావం ఏర్పడింది. దీనికి కారణం నాకు తెలియదు.
సంశయచ్ఛేదనాయాత్ర ఆగతోఽహం తవాంతికే । యోగక్షేమవిధానేన ప్రజానాం కురు నిర్వృతిమ్
ఈ సందేహాన్ని నివృత్తి చేయాలని నేను మీ వద్దకు వచ్చాను. ప్రజలకు శాంతి కలిగేలా మీరు దయచేసి మార్గం చూపండి.
ఋషిరువాచ- ఏతత్కృతయుగం రాజన్యుగానాముత్తమం మతమ్ । అత్ర బ్రహ్మపరా లోకా ధర్మశ్చాత్ర చతుష్పదః
మహర్షి ఇలా అన్నాడు: ఇది కృతయుగం, యుగాలలో శ్రేష్ఠమైనది. ఇందులో ప్రజలు పరబ్రహ్మలో నిమగ్నమై ఉంటారు, ధర్మం నాలుగు పాదాలతో నిలుస్తుంది.
అస్మిన్యుగే తపోయుక్తా బ్రాహ్మణా నేతరా జనాః । విషయే తవ రాజేంద్ర వృషలోఽయం తపస్యతి
ఈ యుగంలో బ్రాహ్మణులే తపస్సు చేస్తారు, ఇతరులు కాదు. కానీ నీ రాజ్యంలో ఓ శూద్రుడు తపస్సు చేస్తున్నాడు, ఓ రాజేంద్రా.
ఏతస్మాత్కారణాచ్చైవ న వర్షతి బలాహకః । కురు తస్య వధే యత్నం యేన దోషః ప్రశామ్యతి
ఈ కారణంగా మేఘాలు వర్షం కురిపించడం లేదు. అతడిని సంహరించేందుకు నీవు ప్రయత్నించు, అప్పుడు ఈ దోషం తొలగిపోతుంది.