యుధిష్ఠిర ఉవాచ- సంశయోఽస్తి మహాన్మేఽత్ర శ్రూయతాం పురుషోత్తమ । కథం సుప్తోఽసి దేవేశ కథం చ బలిమాశ్రితః
యుధిష్ఠిరుడు ఇలా అడిగాడు — పరమపురుషుడా, నాకు ఇక్కడ ఒక పెద్ద సందేహం కలిగింది. దయచేసి విను. దేవతల అధిపతివైన నీవు ఎలా నిద్రపోయావు? బలిని ఎలా అంగీకరించావు?
కథం చ భూమౌ సంవేశః కిం కుర్వంతి జనాః పరే । ఏతద్వద మహాప్రాజ్ఞ సంశయోఽస్తి మహాన్మమ
భూమిపై నీవు ఎలా పడుకున్నావు? ఇతరులు ఏమి చేస్తారు? మహాజ్ఞానివైన వాడా, దీనిని నాకు చెప్పు. నాకు దీనిపై గొప్ప సందేహం ఉంది.
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ - శ్రూయతాం రాజశార్దూల కథాం పాపహరాం పరామ్ । యస్యాః శ్రవణమాత్రేణ సర్వపాపక్షయో భవేత్
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు — రాజులలో సింహమా, పాపాలను తొలగించే ఈ గొప్ప కథను విను. దీన్ని వినగానే అన్ని పాపాలు నశిస్తాయి.
బలినామా పూర్వమాసీద్దైత్యస్త్రేతాయుగే నృప । పూజయంశ్చైవ మాం నిత్యం మద్భక్తో మత్పరాయణః
రాజా, త్రేతాయుగంలో బలి అనే ఒక దైత్యుడు ఉండేవాడు. అతడు నన్ను నిత్యం భక్తితో పూజించేవాడు. అతని మనసంతా నాపైనే ఉండేది.
యజ్ఞైస్తు విధివద్దైత్యో యజతే మాం సనాతనమ్ । భక్త్యా చ పరయా రాజన్యజ్ఞకృద్వ్రతకృత్తథా
ఆ దైత్యుడు యజ్ఞాలు చేసి, నన్ను శాశ్వతుడినిగా భావించి, విధిగా పూజించేవాడు. అతడు గొప్ప భక్తితో వ్రతాలు పాటించేవాడు, యజ్ఞాలు నిర్వహించేవాడు.
పరం విచార్య బహుధా మఘోనా చైవ సూక్తిభిః । గురుణా దైవతైః సార్ద్ధం బహుధా పూజితోఽప్యహమ్
మఘవంతుడు అనేక స్తోత్రాలతో, గురువు దేవతలతో కలిసి నన్ను ఎన్నో విధాలుగా పూజించాడు. నేను ఎన్నో విధాలుగా పూజింపబడినవాడిని.
తతో వామనరూపేణ అవతారే చ పంచమే । అత్యుగ్రరూపేణ తదా సర్వబ్రహ్మాండరూపిణా
అప్పుడే ఐదవ అవతారంగా వామనరూపంలో నేను అవతరించాను. ఆ రూపం భయంకరంగా ఉండి, మొత్తం బ్రహ్మాండాన్ని ఆవరించేది.
వాక్ఛలేన జితా దైత్యాః సత్యమాశ్రిత్య సంస్థితః । శుక్రస్తం వారయామాస యన్నారాయణ ఇత్యయమ్
మాటలతో మోసం చేసి దైత్యులను జయించాను. నేను సత్యంలో నిలిచాను. శుక్రుడు, 'ఇతడు నారాయణుడు' అని చెప్పి ఆపడానికి ప్రయత్నించాడు.
యాచితా వసుధా రాజన్సార్ద్ధత్రయపదీ మయా । సంకల్పోదకమాత్రే తు కరే తేనైవ చార్పితే
రాజా, నేను బలిని అడిగి, మూడు అడుగుల భూమిని కోరాను. మనస్సులో సంకల్పజలాన్ని నా చేతిలో పోసి, భూమిని నాకు ఇచ్చాడు.
రూపమీదృగ్విధం రాజంస్తదా శృణు మయా కృతమ్ । భూర్లోకే చరణౌ న్యస్య భువర్లోకే తు జానునీ
రాజా, అప్పట్లో నేను ఏ రూపం ధరించానో విను. నా పాదాలను భూమిపై, మోకాళ్లను మధ్యలో ఉంచాను.
స్వర్లోకే చ కటిం న్యస్య మహర్లోకే తథోదరమ్ । జనలోకే చ హృదయం తపోలోకే తు కంఠకమ్
నా నడుమును స్వర్గంలో, పొట్టను మహర్లోకంలో, హృదయాన్ని జనలోకంలో, గొంతును తపోలొకంలో ఉంచాను.
సత్యలోకే ముఖం స్థాప్య మస్తకం చ తదూర్ద్ధ్వకమ్ । చంద్రసూర్యగ్రహాశ్చైవ నక్షత్రాణి తథైవ చ
ముఖాన్ని సత్యలోకంలో, తలని దాని పైన ఉంచాను. చంద్రుడు, సూర్యుడు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలు అన్నీ అక్కడే ఉన్నాయి.
దేవాః సేంద్రాశ్చ నాగాశ్చ యక్షగంధర్వకిన్నరాః । స్తువంతో వేదసంభూతైః సూక్తైశ్చ వివిధైస్తథా
ఇంద్రునితో కూడిన దేవతలు, నాగులు, యక్షులు, గంధర్వులు, కిన్నరులు వేదాల నుండి పుట్టిన అనేక స్తోత్రాలతో నన్ను స్తుతించారు.
కరే గృహీత్వా చ బలిం త్రిపదైః పూరితా మహీ । అర్ద్ధం చ తస్య పృష్ఠే చ పదం న్యస్తం మయా తదా
బలిని చేతిలో పట్టుకుని, మూడు అడుగులతో భూమిని నిండజేశాను. అతని అరవైభాగాన్ని నా వెనుక ఉంచి, ఒక అడుగు అక్కడే పెట్టాను.
గతో రసాతలం రాజన్దానవో మమ పూజకః । క్షిప్తోఽధో దానవశ్చైవ కిమకుర్వం తతః పరమ్
రాజా, నా భక్తుడైన ఆ దానవుడు పాతాళానికి వెళ్లిపోయాడు. ఆ దానవుడు క్రిందికి పడిపోయాడు. ఆ తర్వాత నేను ఏమి చేశానో విను.
వినయేనానతోసౌ వై సుప్రసన్నో జనార్దనః । ఆషాఢశుక్లపక్షే తు కామికా హరివాసరః
అతడు వినయంతో నమస్కరించాడు. జనార్దనుడు ఎంతో సంతోషించాడు. ఆషాఢ మాసంలో శుక్లపక్షంలో కామికా హరివాసర దినాన—
తస్యామేకా చ మూర్తిర్మే బలిమాశ్రిత్య తిష్ఠతి । ద్వితీయా శేషపృష్ఠే వై క్షీరసాగరమధ్యతః
నా ఒక రూపం బలితో ఉండిపోతుంది. రెండవది శేషుని వెనుక పాలసముద్ర మధ్యలో ఉంది.
స్వపిత్యేవ మహారాజ యావదాగామి కార్తికీ । తావద్భవేత్సుధర్మాత్మా సర్వధర్మోత్తమోత్తమః
అక్కడ నేను కార్తీక మాసం వచ్చే వరకు నిద్రపోతాను, మహారాజా. అప్పటివరకు, ఎవరు పూజించినా వారు సర్వధర్మాలలో ఉత్తములు అవుతారు.
వ్రతం చ కురుతే మర్త్యః స యాతి పరమాం గతిమ్ । ఏతస్మాత్కారణాద్రాజన్కర్త్తవ్యా చ ప్రయత్నతః
ఈ వ్రతాన్ని మనిషి ఆచరిస్తే, అతడు పరమ గమ్యాన్ని పొందుతాడు. అందుకే, రాజా, దీన్ని ఎంతో శ్రద్ధగా చేయాలి.
నాతః పరతరా కాచిత్పవిత్రా పాపనాశినీ । యస్యాం స్వపితి దేవేశః శంఖచక్రగదాధరః
దీనికంటే పవిత్రమైనది, పాపాలను నశింపజేసేది ఇంకొకటి లేదు. ఎందుకంటే, దేవతల అధిపతి అయిన శంఖచక్రగదాధారి ఈ వ్రతంలో విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు.
తస్యాం చ పూజయేద్దేవం శంఖచక్రగదాధరమ్ । రాత్రౌ జాగరణం కృత్వా భక్త్యా చైవ విశేషతః
ఆ రోజున శంఖచక్రగదాధారిని భక్తితో పూజించాలి. రాత్రంతా జాగరణ చేసి, ప్రత్యేకంగా భక్తితో ఆరాధించాలి.
నాస్యాః పుణ్యస్య సంఖ్యానం కర్తుం శక్తశ్చతుర్ముఖః । ఏవం యః కురుతే రాజన్నేకాదశ్యా వ్రతోత్తమమ్
ఈ వ్రతఫలాన్ని బ్రహ్మ కూడా లెక్కించలేడు. రాజా, ఎవరు ఈ ఏకాదశి వ్రతాన్ని ఆచరిస్తారో వారు—
సర్వపాపహరం చైవ భుక్తిముక్తిప్రదాయకమ్ । స చ లోకే మమ సదా శ్వపచోఽపి ప్రియంకరః
అది అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది, భోగమూ, మోక్షమూ ఇస్తుంది. చనువైనవాడు అయినా, ఈ వ్రతాన్ని చేసే వారు నాకు ఎప్పుడూ ప్రియమే.
దీపదానేన పాలాశపత్రే భుక్త్యా వ్రతేన చ । చాతుర్మాస్యం నయంతీహ తే నరా మమ వల్లభాః
దీపాలను వెలిగించడం, పాలాశపత్రాలు ఉపయోగించడం, భోజనం, వ్రతాచరణ— ఇవన్నీ చేసి, చాతుర్మాస్యాన్ని పాటించే వారు నాకు ఎంతో ఇష్టమైనవారు.
చాతుర్మాస్యే హరౌ సుప్తే భూమిశాయీ భవేన్నరః । శ్రావణే వర్జయేచ్ఛాకం దధి భాద్రపదే తథా
చాతుర్మాస్యంలో హరి నిద్రించేప్పుడు, మనిషి నేలపై పడుకోవాలి. శ్రావణంలో ఆకుకూరలు తినకూడదు, భాద్రపదంలో పెరుగు వదలాలి.
దుగ్ధమాశ్వయుజి త్యాజ్యం కార్తికే ద్విదలం త్యజేత్ । అథవా బ్రహ్మచర్యస్థః స యాతి పరమాం గతిమ్
ఆశ్వయుజంలో పాలు వదలాలి, కార్తీకంలో రెండు గింజల కలయిక తినకూడదు. లేకపోతే బ్రహ్మచర్యంలో ఉండి, పరమ స్థితిని పొందవచ్చు.
ఏకాదశ్యా వ్రతేనైవ పుమాన్పాపైర్విముచ్యతే । కర్తవ్యా సర్వదా రాజన్విస్మర్తవ్యా న కర్హిచిత్
ఏకాదశి వ్రతం వల్ల మనిషి పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు. రాజా, ఎప్పుడూ దీన్ని చేయాలి, ఎప్పుడూ మర్చిపోవద్దు.
శయనీ బోధినీ మధ్యే యా కృష్ణైకాదశీభవేత్ । సైవోపోష్యా గృహస్థస్య నాన్యా కృష్ణా కదాచన
శయనీ, బోధినీ ఏకాదశుల మధ్య వచ్చే కృష్ణ ఏకాదశినే గృహస్థుడు ఆచరించాలి; ఇతర కృష్ణ ఏకాదశిని ఎప్పుడూ చేయకూడదు.
శృణుయాచ్చైవ యో రాజన్కథాం పాపహరాం పరామ్ । అశ్వమేధస్య యజ్ఞస్య ఫలం ప్రాప్నోతి మానవః
రాజా, ఈ పాపాలను తొలగించే గొప్ప కథను ఎవరు వినినా, వారు అశ్వమేధ యజ్ఞఫలాన్ని పొందుతారు.
ఇతి శ్రీపాద్మే మహాపురాణే పంచపంచాశత్సాహస్ర్యాం సంహితాయాముత్తరఖండే ఉమామహేశ్వరసంవాదే దేవశయన్యేకాదశీనామ త్రిపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, ఉత్తరకాండలో, ఉమామహేశ్వర సంభాషణలో, దేవశయనీ ఏకాదశి అనే యాభైమూవవ అధ్యాయం ముగిసింది.