స్వదేహభూషణాన్యేవ క్షయం నీతాని తేన వై । గణికాభిః పరిత్యక్తో నిందితశ్చ ధనక్షయాత్
తన ఆభరణాలు కూడా ఖర్చు చేసి, వేశ్యలు కూడా వదిలిపెట్టి, ధనం పోయినందుకు అందరూ నిందించేవారు.
తతశ్చింతాపరో జాతో వస్త్రహీనః క్షుధార్దితః । కిం కరోమి క్వగచ్ఛామి కేనోపాయేన జీవ్యతే
ఆ తరువాత అతడు ఆలోచనల్లో మునిగి, దుస్తులు లేక, ఆకలితో బాధపడుతూ, 'ఏం చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? ఏ మార్గంలో జీవించాలి?' అని తలచుకున్నాడు.
తస్కరత్వం సమారబ్ధం తత్రైవ నగరే పితుః । గృహీతో రాజపురుషైర్ముక్తశ్చ పితృగౌరవాత్
తండ్రి ఊరిలోనే దొంగతనాన్ని మొదలుపెట్టాడు. రాజు మనుషులు పట్టుకున్నారు, కానీ తండ్రి గౌరవం వల్ల వదిలిపెట్టారు.
పునర్బద్ధః పునస్త్యక్తః పునర్బద్ధః ససంభ్రమైః । ధృష్టబుద్ధిర్దురాచారో నిబధ్య నిగడై ర్దృఢైః
మళ్లీ పట్టుకుని, మళ్లీ వదిలిపెట్టి, మళ్లీ గొడవతో పట్టుకున్నారు. ధైర్యంగా, చెడ్డ ప్రవర్తనతో గట్టి గొలుసులతో కట్టేశారు.
కశాఘాతైస్తాడితశ్చ పీడితశ్చ పునః పునః । న స్థాతవ్యం హి మందాత్మంస్త్వయా మద్దేశగోచరే
కొరడాలతో కొట్టి, మళ్లీ మళ్లీ బాధించారు. 'నీవు, మూర్ఖుడా, నా రాజ్యంలో ఇక ఉండకూడదు' అని చెప్పారు.
ఏవముక్త్వా తతో రాజ్ఞా మోచితో దృఢబంధనాత్ । నిర్జగామ భయాత్తస్య గతోఽసౌ గహనం వనమ్
అలా రాజు చెప్పి, గట్టి బంధనాల నుంచి విడిపించి, భయంతో అతడు అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయి, దట్టమైన అడవిలోకి చేరాడు.
క్షుత్తృషాపీడితశ్చాయమితశ్చేతశ్చ ధావతి । సింహవన్నిజఘానాసౌ మృగ శూకర చిత్రలాన్
ఆయన ఆకలి, దాహంతో బాధపడుతూ, మనస్సు కలవరపడి, అటూ ఇటూ పరుగెడుతుంటాడు. సింహంలా, అతడు జింకలు, పందులు, ఇతర జంతువులను వేటాడి చంపుతాడు.
ఆమిషాహార నిరతో వనే తిష్ఠతి సర్వదా । కరే శరాసనం కృత్వా నిషంగం పృష్ఠ సంగతమ్
అతడు ఎప్పుడూ అడవిలోనే ఉండి, మాంసాహారం తినడంలో మునిగిపోయి, చేతిలో విల్లు, వెనుక బాణపు సంచి ధరించి తిరుగుతుంటాడు.
అరణ్యచారిణో హంతి పక్షిణశ్చ పదాచరన్ । చకోరాంశ్చ మయూరాంశ్చ కంక తిత్తిర మూషికాన్
అడవిలో తిరుగుతూ, నడుచుకుంటూ పక్షులను వేటాడి చంపుతాడు. చకోరాలు, నెమళ్లు, కంకలు, టిట్టిర పక్షులు, ఎలుకలు అన్నీ అతడి వేటలో పడతాయి.
ఏతానన్యాన్హినస్త్యంధో ధృష్టబుద్ధిస్తు నిర్ఘృణః । పూర్వజన్మకృతైః పాపైర్నిమగ్నః పాపకర్దమే
ఈ దయలేని, మూర్ఖుడైన ధృష్టబుద్ధి, పూర్వజన్మలో చేసిన పాపాల వల్ల పాపపు మట్టిలో మునిగిపోయి, వీటితో పాటు మరిన్ని జంతువులను కూడా చంపుతుంటాడు.
దుఃఖశోకసమావిష్టః పీడ్యమానో దివానిశమ్ । కౌండిన్యస్యాశ్రమపదం ప్రాప్తః పుణ్యాగమాత్క్వచిత్
బాధలు, దుఃఖంతో పూర్తిగా నిండిపోయి, రాత్రింబవళ్ళు పీడించబడుతూ, కొంత పుణ్యఫలంతో ఒకసారి కౌండిన్య మహర్షి ఆశ్రమానికి చేరుకున్నాడు.
మాధవే మాసి జాహ్నవ్యాః కృతస్నానం తపోధనమ్ । ఆససాద ధృష్టబుద్ధిః శోకభారేణ పీడితః
మాధవ మాసంలో, గంగా నదిలో స్నానం చేసిన తపస్సు గల కౌండిన్యుని దగ్గరికి, దుఃఖభారం వల్ల బాధపడుతూ, ధృష్టబుద్ధి వచ్చాడు.
తద్వస్త్రబిందుస్పర్శేన గతపాపో హతాశుభః । కౌండిన్యస్యాగ్రతః స్థిత్వా ప్రత్యువాచ కృతాంజలి
ఆ మహర్షి వస్త్రపు బిందువు తాకిన వెంటనే అతని పాపాలు, దురదృష్టాలు తొలగిపోయాయి. కౌండిన్యుని ముందర చేతులు జోడించి నిలబడి మాట్లాడాడు.
ధృష్టబుద్ధిరువాచ- భో భో బ్రహ్మన్ద్విజశ్రేష్ఠ దయాం కృత్వా మమోపరి । యేన పుణ్యప్రభావేన ముక్తిర్భవతి తద్వద
ధృష్టబుద్ధి ఇలా అన్నాడు— "ఓ బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా! నాకు దయ చూపించండి. ఏ పుణ్యఫలంతో ముక్తి కలుగుతుందో దయచేసి చెప్పండి."
కౌండిన్య ఉవాచ- శృణుష్వైకమనాభూత్వా యేన పాపక్షయస్తవ । వైశాఖస్య సితే పక్షే మోహినీ నామ విశ్రుతా
కౌండిన్యుడు ఇలా అన్నాడు— "నీ మనస్సు ఏకాగ్రతతో విను. దాంతో నీ పాపాలు నశిస్తాయి. వైశాఖ మాసంలో శుక్లపక్షంలో మోహిని అనే ప్రసిద్ధి గల రోజు ఉంది."
ఏకాదశీవ్రతం తస్యాః కురు మద్వాక్యనోదితః । మేరుతుల్యాని పాపాని క్షయం గచ్ఛంతి దేహినామ్
ఆ రోజున, నేను చెప్పిన విధంగా మోహినీ ఏకాదశి వ్రతం ఆచరించు. అప్పుడు మెరుపర్వతం లాంటి పెద్ద పాపాలైనా నశిస్తాయి.
బహుజన్మార్జితాన్యేషా మోహినీ సముపోషితా । ఇతి వాక్యం మునేః శ్రుత్వా ధృష్టబుద్ధిః ప్రసన్నధీః
ఈ మోహినీ ఏకాదశి వ్రతాన్ని శాస్త్రోక్తంగా ఆచరిస్తే, అనేక జన్మల్లో చేసిన పాపాలు కూడా నశిస్తాయి. ఈ మాటలు విని ధృష్టబుద్ధికి మనస్సు ప్రశాంతమైంది.
వ్రతం చకార విధివత్కౌండిన్యస్యోపదేశతః । కృతే వ్రతే నృపశ్రేష్ఠ గతపాపో బభూవ సః
కౌండిన్యుని ఉపదేశం ప్రకారం వ్రతాన్ని శుద్ధిగా ఆచరించాడు. వ్రతం పూర్తయిన తరువాత, రాజులలో శ్రేష్ఠుడా! అతడు పాపరహితుడయ్యాడు.
దివ్యదేహస్తతో భూత్వా గరుడోపరిసంస్థితః । జగామ వైష్ణవం లోకం సర్వోపద్రవ వర్జితమ్
తర్వాత అతడు దివ్యమైన శరీరం పొంది, గరుడుని మీద కూర్చొని, అన్ని కష్టాలూ లేని వైష్ణవ లోకానికి వెళ్లాడు.
ఇతీదృశం రామచంద్ర ఉత్తమం మోహినీ వ్రతమ్ । నాతః పరతరం కించిత్త్రైలోక్యే సచరాచరే
ఇలా, రామా! మోహినీ వ్రతం అత్యుత్తమమైనది. ఈ మూడు లోకాల్లో, చలించేవారిలో, అచలజీవుల్లో దీని కన్నా గొప్పది మరొకటి లేదు.
యజ్ఞాదితీర్థదానాని కలాం నార్హంతి షోడశీమ్ । పఠనాచ్ఛ్రవణాద్రాజన్గోసహస్ర ఫలం లభేత్
యజ్ఞాలు, తీర్థయాత్రలు, దానాలు కూడా దీని పదహారు వంతు ఫలానికీ సమం కావు. ఈ వ్రత మహత్యాన్ని చదవడం లేదా వినడం వలన వెయ్యి ఆవులు దానం చేసిన ఫలం లభిస్తుంది.
ఇతి శ్రీపాద్మేమహాపురాణే పంచపంచాశత్సాహస్ర్యాం సహితాయాముత్తరఖండే ఉమాపతినారదసంవాదే వైశాఖశుక్లే మోహన్యేకాదశీనామ ఏకోనపంచాశత్తమోఽధ్యాయః
ఇలా, శ్రీపద్మ మహాపురాణంలో, ఉత్తరకాండలో, ఉమాపతి-నారద సంభాషణలో, వైశాఖ శుక్ల మోహినీ ఏకాదశి అనే నలభై తొమ్మిదవ అధ్యాయం ముగిసింది.
యుధిష్ఠిర ఉవాచ- జ్యేష్ఠస్య కృష్ణపక్షే తు కిం నామైకాదశీ భవేత్ । శ్రోతుమిచ్ఛామి మాహాత్మ్యం తద్వదస్వ జనార్దన
యుధిష్ఠిరుడు అడిగాడు— "జ్యేష్ఠ మాసంలో కృష్ణపక్షంలో ఏకాదశికి ఏ పేరు ఉంది? దాని మహత్యం వినాలని నాకు ఆసక్తి ఉంది. దయచేసి చెప్పండి జనార్దనా!"
శ్రీకృష్ణ ఉవాచ- సాధు పృష్టం త్వయా రాజన్లోకానాం హితకామ్యయా । బహుపుణ్యప్రదా హ్యేషా మహాపాతకనాశినీ
శ్రీకృష్ణుడు ఇలా అన్నాడు— "రాజా! లోకహితార్థంగా నీవు మంచి ప్రశ్న అడిగావు. ఈ ఏకాదశి ఎంతో పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, మహాపాతకాలను కూడా నశింపజేస్తుంది."
అపరా నామ రాజేంద్ర అపరా పుత్రదాయినీ । లోకే ప్రసిద్ధితాం యాతి అపరాం యస్తు సేవతే
ఓ రాజా, మరో ఉపవాసం ఉంది, దాన్ని 'అపరా' అంటారు. ఇది సంతానాన్ని ప్రసాదించేదిగా పేరు పొందింది. ఎవరైనా అపరా వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే, అతడికి లోకంలో మంచి పేరు వస్తుంది.
బ్రహ్మహత్యాభిభూతోఽపి గోత్రహా భ్రూణహా తథా । పరాపవాదవాదీ చ పరస్త్రీ రసికోఽపి చ
బ్రాహ్మణ హత్య చేసినవాడు అయినా, తన వంశాన్ని నాశనం చేసినవాడు అయినా, గర్భస్థ శిశువును హత్య చేసినవాడు అయినా, ఇతరులను దూషించినవాడు అయినా, పరస్త్రీతో వ్యామోహం కలిగినవాడు అయినా—
అపరా సేవనాద్రాజన్విపాప్మా భవతి ధ్రువమ్ । కూటసాక్ష్యం కూటమానం తులాకూటం కరోతి యః
ఓ రాజా, అలాంటి పాపులు కూడా అపరా వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే తప్పక పవిత్రులవుతారు. అబద్ధ సాక్ష్యం చెప్పేవాడు, తూకంలో మోసం చేసేవాడు, కొలతల్లో మోసం చేసేవాడు అయినా—
కూటవేదం పఠేద్యస్తు కూటశాస్త్రం తథైవ చ । జ్యోతిషీ గణకః కూటః కూటాయుర్వైదికో భిషక్
అబద్ధ వేదాలు చదివేవాడు, అబద్ధ శాస్త్రాలు బోధించేవాడు, మోసపూరిత జ్యోతిష్కుడు, లెక్కలు వేసేవాడు, వైద్యుడు, పురోహితుడు అయినా—
కూటసాక్ష్య సమాయుక్తో విజ్ఞేయా నరకౌకసః । అపరా సేవనాద్రాజన్పాపైర్ముక్తా భవంతి తే
అబద్ధ సాక్ష్యంతో సంబంధం ఉన్నవారు నరకంలో నివసించేవారిగా గుర్తించాలి. కానీ, ఓ రాజా, అపరా వ్రతాన్ని ఆచరిస్తే వారు పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
క్షత్త్రియః క్షాత్రధర్మం యస్త్యక్త్వా యుద్ధాత్పలాయతే । స యాతి నరకం ఘోరం స్వీయధర్మబహిష్కృతః
క్షత్రియుడు తన క్షత్రియ ధర్మాన్ని వదిలి యుద్ధభూమిలోనుండి పారిపోయినా, తన కర్తవ్యాన్ని విస్మరించినవాడు భయంకరమైన నరకానికి పోతాడు.