ఏకాదశీ పుణ్యతమా పాపేంధనదవానలః । శృణు రాజన్కథామేతాం పాపఘ్నీం పుణ్యదాయినీమ్
ఈ ఏకాదశి అత్యంత పుణ్యదాయకం. పాపాలను అగ్నిలా కాల్చేస్తుంది. రాజా! పాపాలను తొలగించి పుణ్యాన్ని ఇచ్చే ఈ కథను విను.
పురా నాగపురే రమ్యే హేమరత్నవిభూషితే । పుండరీకముఖా నాగా నివసంతి మహోత్కటాః
పూర్వం బంగారం, రత్నాలతో అలంకరించబడిన అందమైన నాగపురంలో, పద్మపుష్పాలాంటి ముఖాలు కలిగిన గొప్ప నాగులు నివసించేవారు.
తస్మిన్పురే పుండరీకో రాజా రాజ్యం చకార సః । గన్ధర్వైః కిన్నరైశ్చైవ అప్సరోభిశ్చ సేవ్యతే
ఆ పట్టణంలో పుండరీకుడు రాజుగా పాలించేవాడు. గంధర్వులు, కిన్నరులు, అప్సరసలు అతనికి సేవ చేసేవారు.
వరాప్సరాస్తు లలితా గంధర్వో లలితస్తథా । ఉభౌ రాగేణ సంరక్తౌ దంపతీ కామపీడితౌ
అప్సరసల్లో లలితా అత్యుత్తమురాలు, గంధర్వుల్లో లలితుడు గొప్పవాడు. ఇద్దరూ పరస్పర ప్రేమలో మునిగి, కామంతో బాధపడే దంపతులు.
రేమాతే స్వగృహే రమ్యే ధనధాన్యయుతే తదా । లలితాయాశ్చ హృదయే పతిర్వసతి సర్వదా
వారు ధనం, ధాన్యంతో నిండిన తమ అందమైన ఇంట్లో ఆనందంగా జీవించేవారు. లలితా మనసులో ఆమె భర్త ఎప్పుడూ ఉండేవాడు.
హృదయే తస్య లలితా నిత్యం వసతి భామినీ । ఏకదా పుండరీకోఽథ క్రీడతే సదసి స్థితః
అలాగే, లలితా కూడా తన భర్త మనసులో ఎల్లప్పుడూ ఉండేది. ఒకసారి పుండరీకుడు సభలో ఆటలాడుతున్నప్పుడు—
గీతం గానం ప్రకురుతే లలితో దయితాం వినా । పదబంధస్ఖలజ్జిహ్వో బభూవ లలితాం స్మరన్
లలితుడు తన ప్రియురాలు లేకుండా పాట పాడాడు. లలితను ఆలోచిస్తూ, పదబంధంలో నాలుక తడబడింది.
మనోభావం విదిత్వాస్య కర్కటో నాగసత్తమః । పదబంధచ్యుతిం తస్య పుండరీకే న్యవేదయత్
అతని మనసులోని భావాన్ని గ్రహించిన నాగులలో శ్రేష్ఠుడు అయిన కర్కటుడు, లలితుడు పాటలో తప్పు చేసిన విషయాన్ని పుండరీకుడికి చెప్పాడు.
శ్రుత్వా కర్కోటకవచః పుండరీకో భుజంగరాట్ । క్రోధసంరక్తనయనో బభూవాతిభయంకరః
కర్కోటకుడు చెప్పిన మాటలు విని, నాగరాజు అయిన పుండరీకుడు కోపంతో కళ్లెర్రబెట్టుకుని భయంకరంగా మారాడు.
శశాప లలితం తత్ర గాయంతం మదనాతురమ్ । రాక్షసో భవ దుర్బుద్ధే క్రవ్యాదః పురుషాదకః
అక్కడ ప్రేమతో మత్తెక్కి పాట పాడుతున్న లలితుడిని పుండరీకుడు శపించాడు — 'బుద్ధిలేని వాడా! నీవు రాక్షసుడవై, మాంసాన్ని తిని, మనుషులను భక్షించే వాడవు.'
యతః పత్నీవశోపేతో గాయమానో మమాగ్రతః । వచనాత్తస్య రాజేంద్ర రక్షోరూపో బభూవ సః
నీ భార్య మాటలు విని నా ముందు పాట పాడినందుకే, నా శాపంతో, రాజా! అతడు రాక్షసుడిగా మారిపోయాడు.
రౌద్రాననో విరూపాక్షో దృష్టమాత్రో భయంకరః । బాహూయోజనవిస్తీర్ణౌ ముఖం కందరసన్నిభమ్
అతని ముఖం భయంకరంగా, కళ్లూ వికారంగా, చూసినవారికి భయపడేలా మారాయి. చేతులు యోజన పొడవుగా, నోరు కొండగుహలా పెద్దగా మారింది.
చంద్రసూర్యనిభే నేత్రే గ్రీవాపర్వతసంనిభా । నాసారంధ్రే తు వివరే అధరౌ యోజనాయతౌ
అతని కళ్లూ చంద్రుడు, సూర్యుడి వలె మెరిసాయి. మెడ కొండలా ఉంది. ముక్కులో రంధ్రాలు పెద్దగా, పెదాలు యోజన పొడవుగా ఉన్నాయి.
శరీరం తస్య రాజేంద్ర ఉత్థితం యోజనాష్టకమ్ । ఈదృశో రాక్షసో భూత్వా భుంజానః కర్మణః ఫలమ్
రాజా! అతని శరీరం ఎనిమిది యోజనాల ఎత్తుకు పెరిగింది. ఇలా రాక్షసుడై, తన పాపఫలితాన్ని అనుభవించాడు.
లలితా తు తథాలోక్య స్వపతిం వికృతాకృతిమ్ । చింతయామాస మనసా దుఃఖేన మహతార్దితా
లలితా తన భర్తను అలా వికృతంగా మారిపోయినవాడిగా చూసి, ఎంతో బాధతో మనసులో ఆలోచించసాగింది.
కిం కరోమి క్వ గచ్ఛామి పతిః శాపేన పీడితః । ఇతి సంస్మృత్య సంస్మృత్య మనసా శర్మ నాలభత్
"నేను ఏమి చేయాలి? ఎక్కడికి వెళ్లాలి? నా భర్త శాపంతో బాధపడుతున్నాడు," అని మళ్లీ మళ్లీ ఆలోచిస్తూ, ఆమెకు మనశ్శాంతి కలగలేదు.
చచార పతినా సార్ద్ధం లలితా గహనే వనే । బభ్రామ విపినే దుర్గే కామరూపీ స రాక్షసః
లలితా తన భర్తతో కలిసి దట్టమైన అడవిలో తిరిగింది. ఆ రాక్షసుడు కావలసిన రూపం తీసుకుని, ఆ కఠినమైన అడవిలో సంచరించాడు.
నిర్ఘృణః పాపనిరతో విరూపః పురుషాదకః । న సుఖం లభతే రాత్రౌ న దివా పాపపీడితః
అతడు క్రూరుడు, పాపకార్యాల్లో మునిగిపోయినవాడు, భయంకరమైన రూపం కలవాడు, మానవులను తినేవాడు. పాపబాధతో రాత్రింబవళ్ళు అతనికి ఆనందం లేకుండా పోయింది.
లలితా దుఃఖితాతీవ పతిం దృష్ట్వా తథావిధమ్ । బభ్రామ తేన సార్ద్ధం సా రుదతీ గహనే వనే
తన భర్తను అలా దుఃఖంలో చూసిన లలితా, అతనితో కలిసి ఏడుస్తూ ఆ దట్టమైన అడవిలో తిరిగింది.
దృష్ట్వాశ్రమపదం రమ్యం మునిం సంశాంతవిగ్రహమ్ । శీఘ్రం జగామ లలితా నమస్కృత్యాగ్రతః స్థితా
ఒక అందమైన ఆశ్రమాన్ని, శాంతంగా కనిపించే మునిని చూసి, లలితా త్వరగా వెళ్లి నమస్కరించి అతని ముందు నిలబడింది.
తాం దృష్ట్వా స మునిః ప్రాహ దుఃఖితాం హి దయాపరః । కా త్వం కస్మాదిహాయాతా సత్యం వద మమాగ్రతః
ఆమెను చూసిన ఆ దయగల ముని, దుఃఖంతో ఉన్న ఆమెను అడిగాడు: "నువ్వెవరు? ఇక్కడికి ఎందుకు వచ్చావు? నిజం చెప్పు నా ముందుగా."
లలితోవాచ- వీరధన్వేతి గంధర్వః సుతా తస్య మహాత్మనః । లలితాం నామ మాం విద్ధి పత్యర్థమిహ చాగతామ్
లలితా ఇలా చెప్పింది: "వీరధన్వ అనే గంధర్వునికి కుమార్తె నేను. నా పేరు లలితా. నా భర్త కోసం ఇక్కడికి వచ్చాను."
భర్తా మే పాపదోషేణ రాక్షసోఽభూన్మహామునే । రౌద్రరూపో దురాచారస్తం దృష్ట్వా నాస్తి మే సుఖమ్
"మహర్షీ! నా భర్త పాపం వల్ల రాక్షసుడయ్యాడు. అతని రూపం భయంకరంగా, ప్రవర్తన చెడుగా ఉంది. అతన్ని చూస్తే నాకు ఆనందం లేదు."
సాంప్రతం శాధి మాం బ్రహ్మన్యత్కృత్యం తద్వద ప్రభో । కురుష్వ తద్ వ్రతం భద్రే విధిపూర్వం మయోదితమ్
"ప్రభూ! ఇప్పుడు నాకు ఏం చేయాలో చెప్పండి. ఏ వ్రతం ఆచరించాలో, నియమంగా చెప్పండి. నేను దాన్ని పాటిస్తాను."
ఋషిరువాచ- చైత్రమాసస్య రంభోరు శుక్లపక్షోఽస్తి సాంప్రతమ్ । కామదైకాదశీనామ పాపఘ్నీ లలితే పరా
ముని ఇలా అన్నాడు: "ఓ సుందరీ! ఇప్పుడు చైత్రమాసంలో శుక్లపక్షం నడుస్తోంది. వ్రతాల్లో కామదా ఏకాదశి పాపాలను తొలగించేదిగా ప్రసిద్ధి. లలితా! ఇది అత్యుత్తమమైనది."
కురుష్వ తద్వ్రతం భద్రే విధిపూర్వం మయోదితమ్ । అస్య వ్రతస్య యత్పుణ్యం తత్స్వభర్త్రే ప్రదీయతామ్
"భద్రే! నేను చెప్పిన విధంగా ఆ వ్రతాన్ని ఆచరించు. ఆ వ్రతఫలాన్ని నీ భర్తకు అర్పించు."
దత్తే పుణ్యేక్షణాత్తస్య శాపదోషః ప్రయాస్యతి । ఇతి శ్రుత్వా మునేర్వాక్యం లలితా హర్షితాభవత్
"ఆ పుణ్యాన్ని అతనికి అర్పించినప్పుడు, అతనిపై ఉన్న శాపదోషం పోతుంది." ముని మాటలు విని లలితా ఎంతో ఆనందించింది.
ఉపోష్యైకాదశీం రాజన్ద్వాదశీదివసే తథా । విప్రస్యైవ సమీపే తద్వాసుదేవస్య చాగ్రతః
రాజా! లలితా ఏకాదశి ఉపవాసాన్ని ఆచరించి, ద్వాదశి రోజున ఆ ముని దగ్గర, వాసుదేవుని సన్నిధిలో ఉండింది.
వాక్యమువాచ లలితా స్వపత్యుస్తారణాయ వై । మయా తు తద్వ్రతం చీర్ణం కామదాయా ఉపోషణమ్
తన భర్త విమోచన కోసం లలితా ఇలా చెప్పింది: "నేను కామదా వ్రతాన్ని, ఉపవాసాన్ని ఆచరించాను."
తస్య పుణ్యప్రభావేన గచ్ఛత్వస్య పిశాచతా । లలితావచనాదేవ వర్త్తమానోఽపి తత్క్షణే
"ఈ పుణ్యఫలంతో అతనికి పిశాచత్వం పోయిపోవాలి." లలితా ఇలా చెప్పగానే, అదే క్షణంలో అది జరిగిపోయింది.