కుచౌ కృత్వా పటకుటీం విజయాయోపచక్రమే । మంజుఘోషాభవత్తస్య కామస్యైవ వరూథినీ
తన వక్షోజాలతో చిన్న బట్ట పొట్లం కట్టుకుని, విజయాన్ని సాధించేందుకు మంజుఘోషా బయలుదేరింది. ఆమె కామదేవుని సైన్యంలో ముందుండే వనితగా మారింది.
మేధావినం మునిం దృష్ట్వా సాపి కామేన పీడితా । యౌవనోద్భిన్నదేహోఽసౌ మేధావ్యపి విరాజతే
ఆమె కూడా ఆ మేధావి మునిని చూసి, మనసులో కోరికతో బాధపడింది. అతని యవ్వనం వికసించి, మేధావి మీద ప్రకాశించిపోతుండగా, ఆమె మనసు ఆకర్షితమైంది.
సితోపవీతసహితో దృష్టః స్మర ఇవాపరః । మేధావీ వసతే చాసౌ చ్యవనస్యాశ్రమే శుభే
తెల్లటి యజ్ఞోపవీతం ధరించి, మరో కామదేవుడిలా కనిపిస్తున్న మేధావి, చ్యవన మహర్షి ఆశ్రమంలో నివసిస్తూ ఉన్నాడు.
మంజుఘోషా స్థితం తత్ర దృష్ట్వా సా మునిపుంగవమ్ । మదనస్య వశం ప్రాప్తా మందం మందమగాయత
అక్కడ నిలబడి ఉన్న ఆ మహామునిని చూసిన మంజుఘోషా, ప్రేమలో మునిగి, మెల్లగా మెల్లగా పాట పాడడం మొదలుపెట్టింది.
రణద్వలయసంయుక్తాం శింజన్నూపురమేఖలామ్ । గాయంతీం తాం తథాభూతాం విలోక్య మునిపుంగవః
ఒడికట్టులు మోగుతూ, పాదబందాలు, నూపురాలు మ్రోగుతూ, అలా పాట పాడుతున్న ఆమెను ఆ మహాముని చూశాడు.
మదనేన ససైన్యేన నీతో మోహవశం బలాత్ । మంజుఘోషా సమాగమ్య మునిం దృష్ట్వా తథావిధమ్
ప్రేమతో కూడిన సైన్యంతో కూడిన కామదేవుని బలానికి లోనై, మంజుఘోషా ఆ స్థితిలో ఉన్న మునిని దగ్గరకు వచ్చి చూశింది.
హావభావకటాక్షైస్తం మోహయామాస చాంగనా । అధః సంస్థాప్య వీణాం సా సస్వజే తం మునీశ్వరమ్
ఆమె తన చూపులు, హావభావాలతో మునిని మోహింపజేసింది. తన వీణను క్రింద పెట్టి, ఆ మహామునిని ఆలింగనం చేసింది.
వలితేవ లతా వృక్షం వాతవేగేన కంపితమ్ । సోఽపి రేమే తయా సార్ద్ధం మేధావీ మునిపుంగవః
గాలి ఊదినప్పుడు వృక్షాన్ని చుట్టుకునే లతలా, మేధావి మహాముని కూడా ఆమెతో కలిసి ఆనందించాడు.
తస్మిన్నేవ తతో దృష్ట్వా తస్యాస్తం దేహముత్తమమ్ । శివతత్వం గతం తస్య కామతత్త్వవశం గతః
అదే సమయంలో, ఆమె అందమైన దేహాన్ని చూసి, శివతత్వాన్ని పొందిన మేధావి కూడా కామతత్వానికి లోనయ్యాడు.
న నిశాం న దినం సోఽపి రమన్జానాతి కాముకః । బహువర్షం గతః కాలో మునేరాచారలోపతః
ఆ ప్రేమికుడు ఆనందంలో రాత్రి, పగలు ఏదీ గుర్తించలేకపోయాడు. ముని తన ఆచారాలను మర్చిపోయి, ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిచిపోయాయి.
మంజుఘోషా దేవలోకగమనాయోపచక్రమే । గచ్ఛంతీ తం ప్రత్యువాచ రమంతం మునిసత్తమమ్ । ఆదేశో దీయతాం బ్రహ్మన్స్వదేశగమనాయ మే
మంజుఘోషా దేవలోకానికి వెళ్లేందుకు సిద్ధమైంది. వెళ్ళేటప్పుడు, ఆనందంగా ఉన్న ఆ మునిని చూసి ఇలా అడిగింది: 'బ్రాహ్మణా, నా స్వదేశానికి తిరిగి వెళ్లేందుకు అనుమతి ఇవ్వండి.'
మేధావ్యువాచ- అద్యైవ త్వం సమాయాతా ప్రదోషాదౌ వరాననే । యావత్ప్రభాతసంధ్యా స్యాత్తావత్తిష్ఠ మమాంతికే । ఇతి శ్రుత్వా మునేర్వాక్యం భయభీతా బభూవ సా
మేధావి ఇలా అన్నాడు: 'చందమామ, నువ్వు ఈరోజే సాయంకాలం మొదటివేళ వచ్చావు. ఉదయపు సంధ్య వరకు నా దగ్గరే ఉండు.' మునివాక్యాన్ని విని ఆమె భయంతో కలవరపడింది.
పునర్వై రమయామాస తమృషిం నృపసత్తమ । మునేః శాపభయాద్భీతా బహులాన్పరివత్సరాన్
ముని శాపభయంతో భయపడిన మంజుఘోషా, ఎన్నో సంవత్సరాలు ఆ ఋషిని సంతోషపెట్టింది, ఓ రాజులలో శ్రేష్ఠుడా!
వర్షాణాం పంచపంచాశన్నవమాసదినత్రయమ్ । సా రేమే మునినా తస్య నిశార్ద్ధమివ చాభవత్
ఐదు పదులయిదు సంవత్సరాలు, తొమ్మిది నెలలు, మూడు రోజులు ఆమె ఆ మునితో ఆనందించింది. ఆ కాలం ఆమెకు అర్ధరాత్రిలా మాత్రమే అనిపించింది.
సా తం పునరువాచాథ తస్మిన్కాలే గతే మునిమ్ । ఆదేశో దీయతాం బ్రహ్మన్గంతవ్యం స్వగృహే మయా
ఆ కాలం గడిచిన తరువాత, మంజుఘోషా మునిని మళ్లీ ఇలా అడిగింది: 'బ్రాహ్మణా, నాకు నా ఇంటికి వెళ్లేందుకు అనుమతి ఇవ్వండి.'
మేధావ్యువాచ- ప్రభాతమధునా చాస్తే శ్రూయతాం వచనం మమ । సంధ్యా యావచ్చ కుర్వేఽహం తావత్త్వం వై స్థిరా భవ
మేధావి ఇలా అన్నాడు: 'ఇప్పుడు ఉదయం అయింది. నా మాట విను. నేను సంధ్యావందనం పూర్తిచేసే వరకు నువ్వు ఇక్కడే ఉండాలి.'
ఇతి వాక్యం మునేః శ్రుత్వా జాతానందసమాకులా । స్మితం కృత్వా తు సా కించిత్ప్రత్యువాచ శుచిస్మితా
మునివాక్యాన్ని విని, ఆమె ఆనందంతో పాటు అయోమయంగా కూడా అనిపించింది. కొద్దిగా నవ్వుతూ, ఆ అందమైన నవ్వుతో ఇలా సమాధానమిచ్చింది.
అప్సరా ఉవాచ-। కియత్ప్రమాణా విప్రేంద్ర తవ సంధ్యా గతానఘ । మయి ప్రసాదం కృత్వా తు గతకాలో విచార్యతామ్
అప్సరసు ఇలా అడిగింది: 'బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడా, నీ సంధ్యావందనం ఎంతసేపు పడుతుంది? దయచేసి నాకు అనుగ్రహించి, ఎంత కాలం గడిచిందో ఆలోచించు.'
ఇతి తస్యా వచః శ్రుత్వా విస్మయోత్ఫుల్లలోచనః । గతకాలస్య విప్రేంద్ర ప్రమాణమకరోత్తదా
ఆమె మాటలు విని అతని కళ్ళు ఆశ్చర్యంతో విప్పులయ్యాయి. బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! అప్పుడతడు గడిచిన కాలాన్ని నిర్ధారించాడు.
సమాశ్చ సప్తపంచాశద్గతాస్తస్య తయా సహ । చుక్రోధ సతతస్తస్యై జ్వాలామాలీ బభూవ హ
ఆమెతో కలిసి అయిదు పదేళ్లు ఏడేళ్లు గడిచిపోయాయి. అప్పటినుంచి అతడు ఆమెపై ఎప్పుడూ కోపంగా ఉండేవాడు, అప్పుడు అగ్నిజ్వాలల మాల అతని చుట్టూ కనబడింది.
నేత్రాభ్యాం విస్ఫులింగాన్స ముంచమానోఽతికోపనః । కాలరూపాం తు తాం దృష్ట్వా తపసః క్షయకారిణీమ్
అతడు తీవ్రమైన కోపంతో తన కళ్ళ నుంచి నిప్పు రేఖలు వెలువరించేవాడు. తన తపస్సును నాశనం చేసిన కాలరూపిణిగా ఆమెను చూసి మరింత కోపంగా అయ్యాడు.
దుఃఖార్జితం క్షయం నీతం తపోదృష్ట్వాతయాసహ । సకంపోష్ఠో మునిస్తత్రప్రత్యువాచాకులేంద్రియః
తన కష్టపడి సంపాదించిన తపస్సు ఆమె వల్ల నాశనమైనట్టు చూసి ఆ ముని ఒళ్ళు వణికిపోయింది. ఇంద్రియాలు కలవరపడి అక్కడే ఆమెకు ఇలా చెప్పాడు.
తాం శశాపాథమేధావీ త్వం పిశాచీ భవేతి చ । ధిక్త్వాం పాపే దురాచారే కులటే పాతకప్రియే
ఆ మేధావి ఆమెను శపించాడు: 'నీవు పిశాచిగా మారిపో!' అని. 'పాపినీ! దురాచారిణీ! వేశ్యా! పాపప్రియురాలా! నీకు శాపమిస్తాను!' అని ధిక్కరించాడు.
తస్య శాపేన సా దగ్ధా వినయావనతా స్థితా । ఉవాచ వచనం సుభ్రూః ప్రసాదం వాంఛతీ మునిమ్ । ప్రసాదం కురు విప్రేంద్ర శాపస్యానుగ్రహం కురు
ఆ శాపంతో కాలిపోయిన ఆమె వినయంగా నిలబడి, అందమైన కనుబొమ్మలతో మునిని క్షమించమని ప్రార్థిస్తూ ఇలా చెప్పింది: 'బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠా! నాకు క్షమ చూపించండి, శాపం నుంచి ఉపశమనం కలిగించండి.'
సతాం సంగో హి భవతి వచోభిః సప్తభిః పదైః । త్వయా సహ మమ బ్రహ్మన్నీతా వై బహువత్సరాః । ఏతస్మాత్కారణాత్స్వామిన్ప్రసాదం కురు సువ్రత
'ధర్మవంతుల సాంగత్యం కేవలం ఏడడుగులు నడిచినా కలుగుతుంది. మీరు నాతో ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపారు. అందుకే, దయచేసి మీ కృప చూపించండి స్వామీ!' అని ఆమె ప్రార్థించింది.
మునిరువాచ- శృణు మే వచనం భద్రే శాపానుగ్రహకారకమ్ । కిం కరోమి త్వయా పాపే క్షయం నీతం మహత్తపః
ముని ఇలా అన్నాడు: 'ఓ సుందరీ! నా మాట విను. ఇది నీ శాపానికి ఉపశమనం కలిగించేది. నీవు నా గొప్ప తపస్సును నాశనం చేసావు, ఇప్పుడు నేను ఏమి చేయగలను?'
చైత్రస్య కృష్ణపక్షే తు భవేదేకాదశీ శుభా । పాపమోచనికా నామ సర్వపాపక్షయంకరీ
'చైత్రమాసంలో కృష్ణపక్షంలో వచ్చే పదకొండవ తేదీన పాపమోచనిక అనే పవిత్రమైన ఏకాదశి ఉంటుంది. అది అన్ని పాపాలను నశింపజేస్తుంది.'
తస్యా వ్రతే కృతే శుభ్రే పిశాచత్వం ప్రయాస్యతి । ఇత్యుక్త్వా సోఽపి మేధావీ జగామ పితురాశ్రమమ్
'ఆ రోజు వ్రతాన్ని నీవు ఆచరిస్తే, ఓ సుందరీ! పిశాచిగా మారిన దశ నుంచి విముక్తి పొందుతావు.' అని చెప్పి ఆ మేధావి తన తండ్రి ఆశ్రమానికి వెళ్లిపోయాడు.
తమాగతం సమాలోక్య చ్యవనః ప్రత్యువాచతమ్ । కిమేతద్విహితం పుత్ర త్వయా పుణ్యం క్షయం కృతమ్
అతడు వచ్చినప్పుడు చ్యవనుడు అతనిని చూసి ఇలా అడిగాడు: 'ఎమిటి కుమారా! నీవు ఏం చేసావు? నీ పుణ్యం నశించిపోయింది.'
మేధావ్యువాచ- పాతకం వై కృతం తాత రమితా చాప్సరా మయా । ప్రాయశ్చిత్తం బ్రూహి తాత యేన పాపక్షయో భవేత్
మేధావి ఇలా అన్నాడు: 'తండ్రీ! నేను పాపం చేసాను. ఒక అప్సరసుతో సంభోగించాను. దయచేసి చెప్పండి తండ్రీ, ఏ expiation చేస్తే నా పాపం పోతుంది?'